కావ్యకణ్ఠ వాసిష్ఠ శ్రీ గణపతి ముని విరచితమ్
శివశతకమ్
దశమం శార్దూలవిక్రీడితదశకమ్
శివశతకం – సంక్షిప్త పరిచయం మరియు మహిమ
శివశతకం అనేది భగవాన్ శివుని స్తుతిస్తూ కావ్యకంఠ వాసిష్ఠ శ్రీ గణపతి ముని రచించిన గంభీరమైన వంద శ్లోకాల స్తోత్రం. సమస్త జీవుల అంతరాత్మగా ప్రకాశించే పరమేశ్వరునిగా, జగత్తుకు అధిపతిగా, పాపాలను నశింపజేసే కరుణామూర్తిగా, మోక్షాన్ని ప్రసాదించే పరమదైవంగా ఈ స్తోత్రంలో శివుడు ఆరాధించబడ్డాడు. ఇందులో శివుడు కేవలం పవిత్రమైన దివ్యరూపంతో ఉన్న దేవతగా మాత్రమే కాకుండా, సూర్యునిలో, అగ్నిలో, వాయువులో, ఆకాశంలో, జీవుల హృదయంలో, సమస్త విశ్వంలో వ్యాపించి ఉన్న పరమసత్యంగా దర్శించబడ్డాడు.
ఈ శ్లోకాలు భక్తిపూర్వక స్తుతి నుండి లోతైన ఆధ్యాత్మిక దృష్టి వరకు అందంగా ప్రవహిస్తాయి. శివుడు అష్టమూర్తిగా, అంటే ఎనిమిది విశ్వరూపాల అధిపతిగా; పశుపతిగా, సమస్త జీవులను కరుణతో రక్షించే ప్రభువుగా; తన కృపాకటాక్షంతో భక్తుని పవిత్రం చేసే దయాస్వరూపుడిగా; నామరూపాలకు అతీతమైన పరమచైతన్యంగా వర్ణించబడ్డాడు. అలాగే ఈ స్తోత్రంలో గౌరీదేవి యొక్క దివ్యసన్నిధి, శివుని జటాజూటం నుండి ప్రవహించే పవిత్ర గంగా, శివనామాల రక్షణశక్తి కూడా మహిమతో స్తుతించబడ్డాయి.
శివశతకం పారాయణం భక్తి, అంతఃశుద్ధి, ధైర్యం, వైరాగ్యం మరియు మనశ్శాంతిని పెంపొందించడానికి ఎంతో ఉపయుక్తమైనది. శివుని స్మరణ, స్తుతి, నామసంకీర్తనం పాపాలను, దుఃఖాలను, భయాలను, లౌకిక బాధలను తొలగిస్తాయని ఈ స్తోత్రం పదేపదే తెలియజేస్తుంది. సాధకులకు శివుని పాదపద్మాలే నిజమైన శరణు అని, ఆయన నామస్మరణ ఆధ్యాత్మిక శ్రేయస్సు మరియు మోక్షానికి అత్యంత సులభమైన, శ్రేష్ఠమైన మార్గాలలో ఒకటని ఈ శతకం బోధిస్తుంది.
భక్తులకు, సాధకులకు ఈ శతకం ప్రార్థనగానూ, ధ్యానంగానూ ఉపయోగపడుతుంది. ఇది శివుని పట్ల సంపూర్ణ శరణాగతిని కలిగిస్తుంది, వివేకాన్ని మేల్కొలుపుతుంది, హృదయాన్ని పవిత్రం చేస్తుంది, మనస్సును లౌకిక ఆధారాల నుండి తొలగించి పరమేశ్వరుని పరమకృప వైపు మళ్లిస్తుంది. దీని పారాయణం భక్తుని శివభక్తి అనే పవిత్ర ప్రవాహంలోకి తీసుకెళ్లి, క్రమంగా అంతరంగ శాంతి, దైవరక్షణ మరియు పరమాత్మ సాక్షాత్కారం వైపు నడిపిస్తుంది.
॥ కావ్యకణ్ఠ వాసిష్ఠ శ్రీగణపతిముని విరచితమ్ శివశతకమ్ ॥
అథ దశమం శార్దూలవిక్రీడితదశకమ్
యః ప్రజ్ఞానమయో యమాహురజరం యేనాభితః స్థీయతే
యస్మై కర్మసమర్పయంతి మునయో యస్మాత్పరో నాపరః ।
యస ్యాసావసురంబరే తపతి నః ప్రాణాన్దఘానో రవిః
యస్మిన్ప్రోతమిదం సమస్తభువనం కస్మైచిదస్మై నమః ॥ ౯౧।
కన్యాశీతగిరేరియం సులలితైర్గాత్రైరియం భామినీ
మాతేయం గజవక్త్రతారకజితోరిత్యల్పదృష్టేః కథాః ।
సర్వస్మిన్నచరే చరే చ విభవాదేకా పరా జాగ్రతీ
శక్తిః కాచన సా విచారరసికైరారాధ్యతే నాథ తే ॥ ౯౨ ॥
కేషాంచిత్స హిరణ్మయో మతిమతాం కృష్ణః పరేషాం విదా
మన్యేషాం విదుషాం సుధాంశుధవలస్త్రేధా పరేషాం పరః
కేఽపి స్థూలదృశాం జగత్పతివపుర్ధ్యానాయ కల్పా ఇమే
సత్యం తు జ్వలదప్యబాధ్యమభితో గూఢం గుహాయామివ ॥ ౯౩ ॥
సౌరం మండలముజ్జ్వలం తవ తపః శ్వాసశ్చరన్మారుతో
బింబం మేచకతోయజాతసుహృదో మందస్మితం సుందరమ్
చిత్రం కందుకఖేలనం వసుమతీలోకస్య తిర్యగ్భ్రమిః
కో వా భాషితుమీశ తే ప్రభవతి స్వల్పశ్రుతో వైభవమ్ ॥ ౯౪ ॥
సంశ్లిష్యన్ప్రకృతిం రజోగుణమయీం దేహే విరాభణ్యసే
బింబేఽర్కస్య హిరణ్యగర్భ ఉదితః శుద్ధాం శ్రితః సాత్త్వికీమ్ ।
ఈశస్త్వం పరతామసీముపగతో గుప్తాం నభస్యుచ్యసే
ధేనుః శ్రీర్గిరిజేతి శాక్తసమయే యస్యాస్త్రిధా విశ్రుతిః ॥ ౯౫॥
ఊర్ధ్వం భాసి హిరణ్మయాంగసకలప్రాణే రవేర్మండలే
లోకే చ ధ్వనిధామ్ని రుద్రమరుతామంతః సముద్ద్యోతసే ।
అస్మాకం హృదయేషు చ క్షితిజుషాం వైశ్వానర భ్రాజసే
శేషం సర్వమిదం పచనపి పర వ్యాప్తోఽభితో వర్తసే ॥ ౯౬ ॥
భూతత్త్వం తవ శైలజాత్వమపి తే శక్తేః ప్రభో పండితాః
చాతుర్యేణ సమర్థయంతి యువయోర్లీలాశరీరగ్రహమ్ ।
కేచిద్విగ్రహకల్పనం జడధియామర్థేకృతం సాధయ
న్త్యన్యేంఽశావతరం భణంతి భణితం భాక్తం పరే మన్వతే ॥ ౯౭ ॥
మాహాత్మ్యం తవ వక్తు కః పశుపతే యద్రోమతుల్యం మహత్
బ్రహ్మాండం చరితాని వేద తవ కః సర్వాంతరో భాసి యః ।
యాగం కో విదధాతు తే వరదకైర్యస్య స్వమేవాఖిలం
నామైకం తవ సూరిభిః ప్రకటితం ఙేఽంతం హృదాది శ్రయే ॥ ౯౮ ।।
ద్రాక్షామాక్షిపతి క్షిణోతి మధునో దర్పం సితాం నిందతి
క్షీరం నో బహు మన్యతే ప్రశమయత్యగ్ర్యం సుధాయా యశః ।
కిం వాన్యత్కథయామ తం చ ఘృణయా కాంతాఽధరం వీక్షతే
ప్రాప్తో జన్మసభక్తవక్త్రకమలాన్నామధ్వనిర్నాథ తే ॥ ౯౯ ॥
కిం యాగైరతిదారుణేన తపసా కిం వా కిమభ్యర్చనైః
ఏకా లోకహితంకరీ విజయతే ముక్తేరుపాయః పరః ।
కామారే కరుణానిధే పశుపతే భూతేశ గౌరీపతే
శంభో శంకర చంద్రచూడ జగతాం నాథేతి నామావలీ ॥ ౧౦౦ ॥
॥ ఇతి శ్రీభగవన్మహర్షిరమణాంతేవాసినో వాసిష్ఠస్య నరసింహసూనోః గణపతేః
కృతిః శివశతకం సమాప్తమ్ ॥