ಇಂದ್ರಸಹಸ್ರನಾಮಸ್ತೋತ್ರಂ
Kannada
Bhagavan Indra - The Supreme Sovereign Of The Universe
ಇಂದ್ರ ಸಹಸ್ರನಾಮ ಸ್ತೋತ್ರಂ – ಪರಿಚಯ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ
ಇಂದ್ರ ಸಹಸ್ರನಾಮ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಕಾವ್ಯಕಂಠ ವಾಸಿಷ್ಠ ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳು ರಚಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಗವಾನ್ ಇಂದ್ರನ ಸಾವಿರ ನಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 108 ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸ್ತೋತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ನಾಮಗಳೆಲ್ಲವೂ ನೇರವಾಗಿ ಋಗ್ವೇದದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಅನೇಕ ಸಹಸ್ರನಾಮಗಳಂತೆ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪುರಾಣ ಅಥವಾ ಆಗಮ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ವೇದಮೂಲವಾದ ನಾಮಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಸ್ತೋತ್ರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿದ ಅಪೂರ್ವ ವೇದಸಂಕಲನವಾಗಿದೆ.
ಈ ಕೃತಿಯ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಬಹಳ ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗಿದೆ. ಪಾಂಡಿಚೇರಿಯಿಂದ ತಿರುವಣ್ಣಾಮಲೈಗೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಅರುಣಾಚಲದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಹೊರಗಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕಠಿಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಆ ಕಾಲವನ್ನು ಅಸಾಧಾರಣ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡರು. 1928ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಅವರು ಋಗ್ವೇದದಿಂದ ಭಗವಾನ್ ಇಂದ್ರನ ಸಾವಿರ ನಾಮಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ ರಮಣಾಶ್ರಮದ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ಆ ನಾಮಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ತೋರಿಸಿದರು. ಋಗ್ವೇದದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಷ್ಟು ಪ್ರಾಚೀನವಾದ, ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ವೇದನಾಮಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಭಗವಾನ್ ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿದರು. 1928ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಿಂದ 1929ರ ಆರಂಭದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ರಮಣಾಶ್ರಮದ ಸಮೀಪದ ಹಲಸಿನ ತೋಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಶಾಂತವಾದ ಕುಟೀರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ, ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳು ಈ ಇಂದ್ರ ಸಹಸ್ರನಾಮ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು 108 ಶ್ಲೋಕಗಳಾಗಿ ರಚಿಸಿದರು.
ಈ ಕೃತಿಯ ಮಹಿಮೆ ಕೇವಲ ಅದರ ಭಕ್ತಿಭಾವದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಅದರ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅಸಾಧಾರಣ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನಂತೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗ್ರಂಥಗಳು, ಹುಡುಕಾಟದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಮುದ್ರಿತ ವೇದಸಂಹಿತೆಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅಪಾರ ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ದಿವ್ಯ ಸ್ಮರಣಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಋಗ್ವೇದವೆಂಬ ಮಹಾವಿಸ್ತಾರವಾದ ವೇದಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಈ ನಾಮಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಈ ನಾಮಗಳು ಕೇವಲ ಇಂದ್ರಸೂಕ್ತಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಋಗ್ವೇದದಾದ್ಯಂತ ಇಂದ್ರನು ವಾಯು, ಸೋಮ, ಮರುತ್ತುಗಳು, ಅಗ್ನಿ, ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತಿ, ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ಇತರ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಹಸ್ರನಾಮವು ಸಂಪೂರ್ಣ ವೇದಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ತೆಗೆದ ಆಳವಾದ ಸಾರವಾಗಿದೆ; ಇದು ಕೇವಲ ಮೇಲ್ಮೈಯ ನಾಮಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲ.
ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ, ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಮುನಿಗಳು ಒಂದೇ ಒಂದು ನಾಮವನ್ನೂ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಛಂದಸ್ಸಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಲು ಅನಾವಶ್ಯಕ ಪೂರಕ ಪದಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಾಮಕ್ಕೂ ಒಂದು ಉದ್ದೇಶವಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶ್ಲೋಕವೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಕೇವಲ ನಾಮಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶ್ಲೋಕವೂ ವೈದಿಕ ಋಷಿಗಳು ದರ್ಶಿಸಿದ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಒಂದು ಜೀವಂತ ನಿದರ್ಶನದಂತೆ ನಿಂತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವೇದದ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣ ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಹಿಡಿತ, ಛಂದಸ್ಸಿನ ಜ್ಞಾನ, ಮಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಚಯ, ಕಾವ್ಯರಚನೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಆಂತರಿಕ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು.
ಈ ಸಹಸ್ರನಾಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವ ಇಂದ್ರನು ಕೇವಲ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಗುಡುಗುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೇವತೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಡುವ ದೇವಲೋಕದ ರಾಜ ಮಾತ್ರವೂ ಅಲ್ಲ. ವೇದದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿ, ಪ್ರಕಾಶಿತ ಬುದ್ಧಿ, ವೀರಸಂಕಲ್ಪ, ರಕ್ಷಣೆ, ವಿಸ್ತರಣೆ, ವಿಜಯ, ಯಜ್ಞ, ಜ್ಯೋತಿ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಋತಮಯವಾದ ವಿಶ್ವವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಪತಿ. ಈ ನಾಮಗಳು ಇಂದ್ರನನ್ನು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಧಕನ ಆಂತರಿಕ ಜಾಗೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮಹತ್ತರವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದ್ರ ಸಹಸ್ರನಾಮ ಸ್ತೋತ್ರಕ್ಕೆ ಅಪಾರವಾದ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಇದು ಇಂದ್ರನ ಮೂಲ ವೇದಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಂತ್ರಸ್ವರೂಪವಾದ ವೇದಮೂಲಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ವೈದಿಕ ದೇವತೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲ; ಅವು ಒಂದೇ ಪರಮಸತ್ಯದ ಪ್ರಕಾಶಮಯವಾದ ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಮೂಲಕ ಇಂದ್ರನು ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ವೇದಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿ ಮತ್ತೆ ದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳು ಸ್ವತಃ ಈ ಸಹಸ್ರನಾಮವು ವೇದಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಸಾರವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಾರಾಯಣ ಮಾಡುವುದು ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ತೋತ್ರಪಠಣವಲ್ಲ; ಅದು ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಂತ ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಆವಾಹಿಸುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಪಾರಾಯಣದಿಂದ ಆಂತರಿಕ ಬಲ, ಬುದ್ಧಿಯ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ, ರಕ್ಷಣೆ, ವೀರಸಂಕಲ್ಪ, ಚೈತನ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಜಯ ಲಭಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಐಂದ್ರ ಸಹಸ್ರನಾಮವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸುವವರಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ವಶವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ ಸಹಸ್ರನಾಮ ಸ್ತೋತ್ರವು ಭಕ್ತಿಪೂರ್ಣ ಸ್ತೋತ್ರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ವೇದಸಾಧನೆಯೂ ಆಗಿದೆ.
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ಕೃತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಸಾಧಕರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಂತ್ರ, ತಪಸ್ಸು, ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ಕಾವ್ಯಪ್ರತಿಭೆ, ದಿವ್ಯಸ್ಮರಣಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವೇದಪ್ರಕಾಶ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿರುವ ಅಮೂಲ್ಯ ನಿಧಿಯಾಗಿದೆ. ಕಾವ್ಯಕಂಠ ವಾಸಿಷ್ಠ ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳ ಅಸಾಧಾರಣ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಇಂತಹ ಮಹತ್ತರ ಕೃತಿ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.
॥ ಕಾವ್ಯಕಂಠ ವಾಸಿಷ್ಠ ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿ ಮುನಿ ವಿರಚಿತಮ್ ಇಂದ್ರಸಹಸ್ರನಾಮಸ್ತೋತ್ರಮ್ ॥
ಇಂದ್ರೋ ದೇವತಮೋಽನೀಲಃ ಸುಪರ್ಣಃ ಪೂರ್ಣಬಂಧುರಃ ।
ವಿಶ್ವಸ್ಯ ದಮಿತಾ ವಿಶ್ವಸ್ಯೇಶಾನೋ ವಿಶ್ವಚರ್ಷಣಿಃ ॥ ೧ ॥
ವಿಶ್ವಾನಿ ಚಕ್ರಿರ್ವಿಶ್ವಸ್ಮಾದುತ್ತರೋ ವಿಶ್ವಭೂರ್ಬೃಹನ್ ।
ಚೇಕಿತಾನೋ ವರ್ತಮಾನಃ ಸ್ವಧಯಾಽಚಕ್ರಯಾ ಪರಃ ॥ ೨ ॥
ವಿಶ್ವಾನರೋ ವಿಶ್ವರೂಪೋ ವಿಶ್ವಾಯುರ್ವಿಶ್ವತಸ್ಪೃಥುಃ ।
ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ವಿಶ್ವದೇವೋ ವಿಶ್ವತೋಧೀರನಿಷ್ಕೃತಃ ॥ ೩ ॥
ತ್ರಿಷುಜಾತಸ್ತಿಗ್ಮಶೃಂಗೋ ದೇವೋ ಬ್ರಧ್ನೋಽರುಷಶ್ಚರನ್ ।
ರುಚಾನಃ ಪರಮೋ ವಿದ್ವಾನರುಚೋ ರೋಚಯನ್ನಜಃ ॥ ೪ ॥
ಜ್ಯೇಷ್ಠೋ ಜನಾನಾಂ ವೃಷಭೋ ಜ್ಯೋತಿರ್ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ಸಹೋಮಹಿ ।
ಅಭಿಕ್ರ ತೂನಾಂ ದಮಿತಾ ಧರ್ತಾ ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಕರ್ಮಣಃ ॥ ೫ ॥
ಧರ್ತಾ ಧನಾನಾಂ ಧಾತೄಣಾಂ ಧಾತಾ ಧೀರೋ ಧಿಯೇಷಿತಃ ।
ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಸಾಧನೋ ಯಜ್ಞೋ ಯಜ್ಞವಾಹಾ ಅಪಾಮಜಃ ॥ ೬ ॥
ಯಜ್ಞಂ ಜುಷಾಣೋ ಯಜತೋ ಯುಕ್ತಗ್ರಾವ್ಣೋಽವಿತೇಷಿರಃ ।
ಸುವಜ್ರಶ್ಚ್ಯವನೋ ಯೋದ್ಧಾ ಯಶಸೋ ಯಜ್ಞಿಯೋ ಯಹುಃ ॥ ೭ ॥
ಅವಯಾತಾ ದುರ್ಮತೀನಾಂ ಹಂತಾ ಪಾಪಸ್ಯ ರಕ್ಷಸಃ ।
ಕೃಶಸ್ಯ ಚೋದಿತಾ ಕೃತ್ನುಃ ಕೃತಬ್ರಹ್ಮಾ ಧೃತವ್ರತಃ ॥ ೮ ॥
ಘೃಷ್ಣ್ವೋಜಾ ಅವಿತಾಧೀನಾಂ ಧನಾನಾಂ ಸಞ್ಜಿದಚ್ಯುತಃ ।
ವಿಹಂತಾ ತಮಸಸ್ತ್ವಷ್ಟಾ ತನೂಪಾಸ್ತರುತಾತುರಃ ॥ ೯ ॥
ತ್ವೇಷನೃಮ್ಣಸ್ತ್ವೇಷಸಂದೃಕ್ ತುರಾಷಾಡಪರಾಜಿತಃ ।
ತುಗ್ಯ್ರಾವೃಧೋದಸ್ಮತಮಸ್ತುವಿಕೂರ್ಮಿತಮಸ್ತುಜಃ ॥ ೧೦ ॥
ವೃಷಪ್ರಭರ್ಮಾ ವಿಶ್ವಾನಿ ವಿದ್ವಾನಾದರ್ದಿರಸ್ತವಾಃ ।
ಮಂದ್ರೋ ಮತೀನಾಂ ವೃಷಭೋ ಮರುತ್ವಾನ್ಮರುತಾಮೃಷಿಃ ॥ ೧೧ ॥
ಮಹಾಹಸ್ತೀ ಗಣಪತಿರ್ಧಿಯಂ ಜಿನ್ವೋ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ ।
ಮಾಹಿನೋ ಮಘವಾ ಮಂದೀ ಮರ್ಕೋಽರ್ಕೋ ಮೇಧಿರೋ ಮಹಾನ್ ॥ ೧೨ ॥
ಪ್ರತಿರೂಪಃ ಪರೋಮಾತ್ರಃ ಪುರುರೂಪಃ ಪುರುಷ್ಟುತಃ ।
ಪುರುಹೂತಃ ಪುರಃಸ್ಥಾತಾ ಪುರುಮಾಯಃ ಪುರಂದರಃ ॥ ೧೩ ॥
ಪುರುಪ್ರಶಸ್ತಃ ಪುರುಕೃತ್ ಪುರಾಂ ದರ್ತಾ ಪುರುತಮಃ ।
ಪುರುಗೂರ್ಥಃ ಪೃತ್ಸುಜೇತಾ ಪುರುವರ್ಪಾಃ ಪ್ರವೇಪನೀ ॥ ೧೪ ॥
ಪಪ್ರಿಃ ಪ್ರಚೇತಾಃ ಪರಿಭೂಃ ಪನೀಯಾನಪ್ರತಿಷ್ಕುತಃ ।
ಪ್ರವೃದ್ಧಃ ಪ್ರವಯಾಃ ಪಾತಾ ಪೂಷಣ್ವಾನಂತರಾಭರಃ ॥ ೧೫ ॥
ಪುರುಶಾಕಃ ಪಾಂಚಜನ್ಯಃ ಪುರುಭೋಜಾಃ ಪುರೂವಸುಃ ।
ಪಿಶಂಗರಾತಿಃ ಪಪುರಿಃ ಪುರೋಯೋಧಃ ಪೃಥುಜ್ರಯಾ ॥ ೧೬ ॥
ಪ್ರರಿಕ್ವಃ ಪ್ರದಿವಃ ಪೂರ್ವ್ಯಃ ಪುರೋಭೂಃ ಪೂರ್ವಜಾ ಋಷಿಃ ।
ಪ್ರಣೇತಾ ಪ್ರಮತಿಃ ಪನ್ಯಃ ಪೂರ್ವಯಾವಾ ಪ್ರಭೂವಸುಃ ॥ ೧೭ ॥
ಪ್ರಯಜ್ಯುಃ ಪಾವಕಃ ಪೂಷಾ ಪದವೀಃ ಪಥಿಕೃತ್ಪತಿಃ ।
ಪುರುತ್ಮಾ ಪಲಿತೋಹೇತಾ ಪ್ರಹೇತಾ ಪ್ರಾವಿತಾ ಪಿತಾ ॥ ೧೮ ॥
ಪುರುನೃಮ್ಣಃ ಪರ್ವತೇಷ್ಠಾಃ ಪ್ರಾಚಾಮನ್ಯುಃ ಪುರೋಹಿತಃ ।
ಪುರಾಂಭಿಂದುರನಾಧೃಷ್ಯಃ ಪುರಾಜಾಃ ಪ್ರಪಥಿಂತಮಃ ॥ ೧೯ ॥
ಪೃತನಾಷಾಡ್ ಬಾಹುಶರ್ಧೀ ಬೃಹದ್ರೇಣುರನಿಷ್ಟೃತಃ ।
ಅಭಿಭೂತಿರಯೋಪಾಷ್ಟಿಃ ಬೃಹದ್ರೇರಪಿಧಾನವಾನ್ ॥ ೨೦ ॥
ಬ್ರಹ್ಮಪ್ರಿಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಜೂತೋ ಬ್ರಹ್ಮವಾಹಾ ಅರಂಗಮಃ ।
ಬೋಧಿನ್ ಮನಾ ಅವಕ್ರಕ್ಷಿ ಬೃಹದ್ಭಾನುರಮಿತ್ರಹಾ ॥ ೨೧ ॥
ಭೂರಿಕರ್ಮಾ ಭರೇಕೃತ್ನುರ್ಭದ್ರಕೃದ್ ಭಾರ್ವರೋಭೃಮಿಃ ।
ಭರೇಷು ಹವ್ಯೋ ಭೂರ್ಯೋಜಾಃ ಪುರೋಹಾ ಪ್ರಾಶುಷಾಟ್ ಪ್ರಷಾಟ್ ॥ ೨೨ ॥
ಪ್ರಭಂಗೀ ಮಹಿಷೋ ಭೀಮೋ ಭೂರ್ಯಾಸುತಿರಶಸ್ತಿಹಾ ।
ಪ್ರಸಕ್ಷಿ ವಿಶ್ಪತಿರ್ವೀರಃ ಪರಸ್ಪಾಃ ಶವಸ್ಸಸ್ಪತಿಃ ॥ ೨೩ ॥
ಪುರುದತ್ರಃ ಪಿತೃತಮಃ ಪುರುಕ್ಷುರ್ಭೂರಿಗುಃ ಪಣಿಃ ।
ಪ್ರತ್ವಾಕ್ಷಾಣಃ ಪುರಾಂ ದರ್ಮಾಪನಸ್ಯುರಭಿಮಾತಿಹಾ ॥ ೨೪ ॥
ಪೃಥಿವ್ಯಾ ವೃಷಭಃ ಪ್ರತ್ನಃ ಪ್ರಮಂದೀ ಪ್ರಥಮಃ ಪೃಥುಃ ।
ತ್ಯಃ ಸಮುದ್ರವ್ಯಚಾಃ ಪಾಯುಃ ಪ್ರಕೇತಶ್ಚರ್ಷಣೀಸಹಃ ॥ ೨೫ ॥
ಕಾರುಧಾಯಾಃ ಕವಿವೃಧಃ ಕನೀನಃ ಕ್ರತುಮಾನ್ಕ್ರತುಃ ।
ಕ್ಷಪಾಂವಸ್ತಾ ಕವಿತಮೋ ಗಿರ್ವಾಹಾಃ ಕೀರಿಚೋದನಃ ॥ ೨೬ ॥
ಕ್ಷಪಾವಾನ್ಕೌಶಿಕಃ ಕಾರೀ ರಾಜಾ ಕ್ಷಮ್ಯಸ್ಯ ಗೋಪತಿಃ ।
ಗೌರ್ಗೋರ್ಡುರೋ ದುರೋಽಶ್ವಸ್ಯ ಯವಸ್ಯದುರ ಆದುರಿಃ ॥ ೨೭ ॥
ಚಂದ್ರಬುಧ್ನಶ್ಚರ್ಷಣಿಪ್ರಾಶ್ಚರ್ಕೃತ್ಯಶ್ಚೋದಯನ್ಮತಿಃ।
ಚಿತ್ರಭಾನುಶ್ಚಿತ್ರತಮಶ್ಚಮ್ರೀಷಶ್ಚಚಕ್ರಮಾಸಜಃ ॥ ೨೮ ॥
ತುವಿಶುಷ್ಮಸ್ತುವಿದ್ಯುಮ್ನಸ್ತುವಿಜಾತಸ್ತುವೀಮಘಃ ।
ತುವಿಕೂರ್ಮಿಸ್ತುವಿಮ್ರಕ್ಷಸ್ತುವಿಶಗ್ಮಸ್ತುವಿಪ್ರತಿಃ ॥ ೨೯ ॥
ತುವಿನೃಮ್ಣಸ್ತುವಿಗ್ರೀವಸ್ತುವಿರಾಧಾಸ್ತುವಿಕ್ರತುಃ ।
ತುವಿಮಾತ್ರಸ್ತುವಿಗ್ರಾಭಸ್ತುವಿದೇಷ್ಣಸ್ತುವಿಷ್ವಣಿಃ ॥ ೩೦ ॥
ತೂತುಜಿತ್ ಸ್ತವಸಸ್ತಕ್ವಸ್ತುವಿಗ್ರಸ್ತುರ್ವಣಿಸ್ತ್ರದಃ ।
ರಥೇಷ್ಠಸ್ತರಣಿಸ್ತುಮ್ರಸ್ತ್ವಿಷೀಮಾನನಪಚ್ಯುತಃ ॥ ೩೧ ॥
ತೋದಸ್ತರುತ್ರಸ್ತವಿಷೀ ಮುಷಾಣಸ್ತವಿಷಸ್ತುರಾ ।
ತಿತಿರ್ವಾ ತತುರಿಸ್ತ್ರಾತಾ ಭೂರ್ಣಿಸ್ತೂರ್ಣಿಸ್ತವಸ್ತರಃ ॥ ೩೨ ॥
ಯಜ್ಞವೃದ್ಧೋ ಯಜ್ಞಿಯಾನಾಂ ಪ್ರಥಮೋ ಯಜ್ವನೋ ವೃಧಃ ।
ಅಮಿತ್ರಖಾದೋಽನಿಮಿಷೋ ವಿಷುಣೋಽಸುನ್ವಂತೋಽಜುರಃ ॥ ೩೩ ॥
ಅಕ್ಷಿತೋತಿರದಾಭ್ಯೋಽರ್ಯಃ ಶಿಪ್ರಿಣೀವಾನಗೋರುಧಃ ।
ಆಶ್ರುತ್ಕರ್ಣೋಽಂತರಿಕ್ಷಪ್ರಾ ಅಮಿತೌಜಾ ಅರಿಷ್ಟುತಃ ॥ ೩೪ ॥
ಅದೃಷ್ಟ ಏಕರಾಡೂರ್ಧ್ವ ಊರ್ಧ್ವಸಾನಃ ಸನಾದ್ಯುವಾ ।
ಸ್ಥಿರಃ ಸೂರ್ಯಃ ಸ್ವಭೂತ್ಯೋಜಾಃ ಸತ್ಯರಾಧಾಃ ಸನಶ್ರುತಃ ॥ ೩೫ ॥
ಅಕಲ್ಪಃ ಸತ್ತ್ವಾನಾಂ ಕೇತುರಚ್ಯುತಚ್ಯುದುರುವ್ಯಚಾಃ ।
ಶವಸೀ ಸ್ವಪತಿಃ ಸ್ವೋಜಾಃ ಶಚೀವಾನವಿದೀಧಯುಃ ॥ ೩೬ ॥
ಸತ್ಯಶುಷ್ಮಃ ಸತ್ಯಸತ್ವಾ ಸೂನುಃ ಸತ್ಯಸ್ಯ ಸೋಮಪಾಃ ।
ದಸ್ಯೋರ್ಹಂತಾ ದಿವೋ ಧರ್ತಾ ರಾಜಾ ದಿವ್ಯಸ್ಯ ಚೇತನಃ ॥ ೩೭ ॥
ಋಗ್ಮಿಯೋಽರ್ವಾ ರೋಚಮಾನೋ ರಭೋದಾ ಋತಪಾ ಋತಃ ।
ಋಜೀಷೀ ರಣಕೃದ್ರೇವಾನೃತ್ವಿಯೋ ರಧ್ರಚೋದನಃ ॥ ೩೮ ॥
ಋಷ್ವೋರಾಯೋಽವನೀರಾಜಾ ರಯಿಸ್ಥಾನೋ ರದಾವಸುಃ ।
ಋಭುಕ್ಷಾ ಅನಿಮಾನೋಽಶ್ವಃ ಸಹಮಾನಃ ಸಮುದ್ರಿಯಃ ॥ ೩೯ ॥
ಋಣಕಾತಿರ್ಗಿರ್ವಣಸ್ಯುಃ ಕೀಜಃ ಖಿದ್ವಾಖಜಂಕರಃ ।
ಋಜೀಷೋ ವಸುವಿದ್ವೇನ್ಯೋ ವಾಜೇಷು ದಧೃಷಃ ಕವಿಃ ॥ ೪೦ ॥
ವಿರಪ್ಶೀ ವೀಲಿತೋ ವಿಪ್ರೋ ವಿಶ್ವವೇದಾ ಋತಾವೃಧಃ ।
ಋತಯುಗ್ಧರ್ಮಕೃದ್ಧೇನುರ್ಧನಜಿದ್ಧಾಮವರ್ಮವಾಟ್ ॥ ೪೧ ॥
ಋತೇಜಾಃ ಸಕ್ಷಣಿಃ ಸೋಮ್ಯಃ ಸಂಸೃಷ್ಟಿಜಿದೃಭುಷ್ಠಿರಃ ।
ಋತಯುಃ ಸಬಲಃ ಸಹ್ಯುರ್ವಜ್ರವಾಹಾ ಋಚೀಷಮಃ ॥ ೪೨ ॥
ಋಗ್ಮೀದಧೃಷ್ವಾನೃಷ್ವೌಜಾಃ ಸುಗೋಪಾಃ ಸ್ವಯಶಸ್ತರಃ ।
ಸ್ವಭಿಷ್ಟಿಸುಮ್ನಃ ಸೇಹಾನ ಃ ಸುನೀತಿಃ ಸುಕೃತಃ ಶುಚಿಃ ॥ ೪೩ ॥
ಋಣಯಾಃ ಸಹಸಃ ಸೂನುಃ ಸುದಾನುಃ ಸಗಣೋ ವಸುಃ ।
ಸ್ತೋಮ್ಯಃ ಸಮದ್ವಾ ಸತ್ರಾಹಾ ಸ್ತೋಮವಾಹಾ ಋತೀಷಹಃ ॥ ೪೪ ॥
ಶವಿಷ್ಠಃ ಶವಸಸ್ಪುತ್ರಃ ಶತಮನ್ಯುಃ ಶತಕ್ರತುಃ ।
ಶಕ್ರಃ ಶಿಕ್ಷಣರಃ ಶುಷ್ಮೀ ಶ್ರುತ್ಕರ್ಣಃ ಶ್ರವಯತ್ಸಖಾ ॥ ೪೫ ॥
ಶತಮೂತಿಃ ಶರ್ಧನೀತಿಃ ಶತನೀಥಃ ಶತಾಮಘಃ ।
ಶ್ಲೋಕೀ ಶಿವತಮಃ ಶ್ರುತ್ಯಂ ನಾಮಬಿಭ್ರದನಾನತಃ ॥ ೪೬ ॥
ಶೂರಃ ಶಿಪ್ರೀ ಸಹಸ್ರೋತಿಃ ಶುಭ್ರಃ ಶೃಂಗವೃಷೋನಪಾತ್ ।
ಶಾಸಃ ಶಾಕೀ ಶ್ರವಸ್ಕಾಮಃ ಶವಸಾವಾನಹಂಸನಃ ॥ ೪೭ ॥
ಸುರೂಪಕೃತ್ನುರೀಶಾನಃ ಶೂಶುವಾನಃ ಶಚೀಪತಿಃ ।
ಸತೀನಸತ್ವಾ ಸನಿತಾ ಶಕ್ತೀವಾನಮಿತಕ್ರತುಃ ॥ ೪೮ ॥
ಸಹಸ್ರಚೇತಾಃ ಸುಮನಾಃ ಶ್ರುತ್ಯಃ ಶುದ್ಧಃ ಶ್ರುತಾಮಘಃ ।
ಸತ್ರಾದಾವಾ ಸೋಮಪಾವಾ ಸುಕ್ರತುಃ ಶ್ಮಶ್ರುಷು ಶ್ರಿತಃ ॥ ೪೯ ॥
ಚೋದಪ್ರವೃದ್ಧೋ ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಜಗತಃ ಪ್ರಾಣತಸ್ಪತಿಃ ।
ಚ್ಯೌತ್ನಃ ಸುಪ್ರಕರತ್ನೋನರಶ್ಚಕಮಾನಃ ಸದಾವೃಧಃ । ॥ ೫೦ ॥
ಸ್ವಭಿಷ್ಟಿಃ ಸತ್ಪತಿಃ ಸತ್ಯಶ್ಚಾರುವೀರತಮಶ್ಚತೀ ।
ಚಿತ್ರಶ್ಚಿಕಿತ್ವಾನಾಜ್ಞಾತಾ ಪ್ರತಿಮಾನಂ ಸತಃ ಸತಃ ॥ ೫೧ ॥
ಸ್ಥಾತಾಃ ಸಚೇತಾಃ ಸದಿವಃ ಸುದಂಸಾಃ ಸುಶ್ರವಸ್ತಮಃ ।
ಸಹೋದಾಃ ಸುಶ್ರುತಃ ಸಮ್ರಾಟ್ ಸುಪಾರಃ ಸುನ್ವತಃ ಸಖಾ ॥ ೫೨ ॥
ಬ್ರಹ್ಮವಾಹಸ್ತಮೋ ಬ್ರಹ್ಮ ಾ ವಿಷ್ಣುರ್ವಸ್ವಃಪತಿರ್ಹರಿಃ ।
ರಣಾಯ ಸಂಸ್ಕೃತೋ ರುದ್ರೋ ರಣಿತೇಶಾನಕೃಚ್ಛಿವಃ ॥ ೫೩ ॥
ವಿಪ್ರಜೂತೋ ವಿಪ್ರತಮೋ ಯಹ್ವೋ ವಜ್ರೀ ಹಿರಣ್ಯಯಃ ।
ವವ್ರೋ ವೀರತರೋ ವಾಯುರ್ಮಾತರಿಶ್ವಾ ಮರುತ್ಸಖಾ ॥ ೫೪ ॥
ಗೂರ್ಥಶ್ರವಾ ವಿಶ್ವಗೂರ್ಥೋ ವಂದನಶ್ರುದ್ವಿಚಕ್ಷಣಃ ।
ವೃಷ್ಣಿರ್ವಸುಪತಿರ್ವಾಜೀ ವೃಷಭೋ ವಾಜಿನೀ ವಸುಃ ॥ ೫೫ ॥
ವಿಗ್ರೋ ವಿಭೀಷಣೋ ವಹ್ನಿರ್ವೃದ್ಧಾಯುರ್ವಿಶ್ರುತೋ ವೃಷಾ ।
ವ್ರಜಭೃದ್ವೃತ್ರಹಾ ವೃದ್ಧೋ ವಿಶ್ವವಾರೋ ವೃತಂಚಯಃ ॥ ೫೬ ॥
ವೃಷಜೂತಿರ್ವೃಷರಥೋ ವೃಷಭಾನ್ನೋ ವೃಷಕ್ರತುಃ ।
ವೃಷಕರ್ಮಾ ವೃಷಮಣಾಃ ಸುದಕ್ಷಃ ಸುನ್ವತೋ ವೃಧಃ ॥ ೫೭ ॥
ಅದ್ರೋಘವಾಗಸುರಹಾ ವೇಧಾಃ ಸತ್ರಾಕರೋಽಜರಃ ।
ಅಪಾರಃ ಸುಹವೋಽಭೀರುರಭಿಭಂಗೋಽಂಗಿರಸ್ತಮಃ ॥ ೫೮ ॥
ಅಮರ್ತ್ಯಃ ಸ್ವಾಯುಧೋಽಶತ್ರುರಪ್ರತೀತೋಽಭಿಮಾತಿಷಾಟ್ ।
ಅಮತ್ರೀ ಸೂನುರರ್ಚತ್ರ್ಯಃ ಸಮದ್ದಿಷ್ಟಿರಭಯಂಕರಃ ॥ ೫೯ ॥
ಅಭಿನೇತಾ ಸ್ಪಾರ್ಹರಾಧಾಃ ಸಪ್ತರಶ್ಮಿರಭಿಷ್ಟಿಕೃತ್ ।
ಅನರ್ವಾ ಸ್ವರ್ಜಿದಿಷ್ಕರ್ತಾ ಸ್ತೋತೄಣಾಮವಿತೋಪರಃ ॥ ೬೦ ॥
ಅಜಾತಶತ್ರುಃ ಸೇನಾನೀ ರುಭಯಾವ್ಯುಭಯಂಕರಃ ।
ಉರುಗಾಯಃ ಸತ್ಯಯೋನಿಃ ಸಹಸ್ವಾನುರ್ವರಾಪತಿಃ ॥ ೬೧ ॥
ಉಗ್ರೋ ಗೋಪಾ ಉಗ್ರಬಾಹುರುಗ್ರಧನ್ವೋಕ್ಥವರ್ಧನಃ ।
ಗಾಥಶ್ರವಾ ಗಿರಾಂ ರಾಜಾ ಗಂಭೀರೋ ಗಿರ್ವಣಸ್ತಮಃ ॥ ೬೨ ॥
ವಜ್ರಹಸ್ತಶ್ಚರ್ಷಣೀನಾಂ ವೃಷಭೋ ವಜ್ರದಕ್ಷಿಣಃ ।
ಸೋಮಕಾಮಃ ಸೋಮಪತಿಃ ಸೋಮವೃದ್ಧಃ ಸುದಕ್ಷಿಣಃ ॥ ೬೩ ॥
ಸುಬ್ರಹ್ಮಾ ಸ್ಥವಿರಃ ಸೂರಃ ಸಹಿಷ್ಠಃ ಸಪ್ರಥಾಃ ಸರಾಟ್ ।
ಹರಿಶ್ಮಶಾರುರ್ಹರಿವಾನ್ಹರೀಣಾಂ ಪತಿರಸ್ತೃತಃ ॥ ೬೪ ॥
ಹಿರಣ್ಯಬಾಹುರುರ್ವ್ಯೂತಿರ್ಹರಿಕೇಶೋ ಹಿರೀಮಶಃ ।
ಹರಿಶಿಪ್ರೋ ಹರ್ಯಮಾಣೋ ಹರಿಜಾತೋ ಹರಿಮ್ಭರಃ ॥ ೬೫ ॥
ಹಿರಣ್ಯವರ್ಣೋ ಹರ್ಯಶ್ವೋ ಹರಿವರ್ಪಾ ಹರಿಪ್ರಿಯಃ ।
ಹನಿಷ್ಠೋ ಹರ್ಯತೋ ಹವ್ಯೋ ಹರಿಷ್ಠಾ ಹರಿಯೋಜನಃ ॥ ೬೬ ॥
ಸತ್ವಾ ಸುಶಿಪ್ರಃ ಸುಕ್ಷತ್ರಃ ಸುವೀರಃ ಸುತಪಾ ಋಷಿಃ ।
ಗಾಥಾನ್ಯೋ ಗೋತ್ರಭಿದ್ಗ್ರಾಮಂ ವಹಮಾನೋ ಗವೇಷಣಃ ॥ ೬೭ ॥
ಜಿಷ್ಣುಸ್ತಸ್ಥುಷ ಈಶಾನ ಈಶಾನೋ ಜಗತೋ ನೃತುಃ ।
ನರ್ಯಾಣಿ ವಿದ್ವಾನ್ನೃಪತಿಃ ನೇತಾ ನೃಮ್ಣಸ್ಯ ತೂತುಜಿಃ ॥ ೬೮ ॥
ನಿಮೇಘಮಾನೋ ನರ್ಯಾಪಾಃ ಸಿಂಧೂನಾಂ ಪತಿರುತ್ತರಃ ।
ನರ್ಯೋ ನಿಯುತ್ವಾನ್ನಿಚಿತೋ ನಕ್ಷದ್ದಾಭೋ ನಹುಷ್ಟರಃ ॥ ೬೯ ॥
ನವ್ಯೋ ನಿಧಾತಾ ನೃಮಣಾಃ ಸಧ್ರೀಚೀನಃ ಸುತೇರಣಃ ।
ನೃತಮಾನೋ ನದನುಮಾನ್ನವೀಯಾನ್ನೃತಮೋ ನೃಜಿತ್ ॥ ೭೦ ॥
ವಿಚಯಿಷ್ಠೋ ವಜ್ರಬಾಹುರ್ವೃತ್ರಖಾದೋ ವಲಂ ರುಜಃ ।
ಜಾತೂಭರ್ಮಾ ಜ್ಯೇಷ್ಠತಮೋ ಜನಭಕ್ಷೋ ಜನಂಸಹಃ ॥ ೭೧ ॥
ವಿಶ್ವಾಷಾಡ್ವಂಸಗೋ ವಸ್ಯಾನ್ನಿಷ್ಪಾಡಶನಿಮಾನ್ನೃಷಾಟ್ ।
ಪೂರ್ಭಿತ್ಪುರಾಷಾಡಭಿಷಾಟ್ ಜಗತಸ್ತಸ್ಥುಷಸ್ಪತಿಃ ॥ ೭೨ ॥
ಸಂವೃಕ್ ಸಮತ್ಸು ಸಂಧಾತಾ ಸುಸಂದೃಕ್ ಸವಿತಾಽರುಣಃ ।
ಸ್ವರ್ಯಃ ಸ್ವರೋಚಿಃ ಸುತ್ರಾಮಾ ಸ್ತುಷೇಯ್ಯಃ ಸನಜಾಃ ಸ್ವರಿಃ ॥ ೭೩ ॥
ಕೃಣ್ವನ್ನಕೇತವೇ ಕೇತುಂ ಪೇಶಃ ಕೃಣ್ವನ್ನಪೇಶಸೇ ।
ವಜ್ರೇಣ ಹತ್ವೀ ಮಹಿನೋ ಮರುತ್ಸ್ತೋತ್ರೋ ಮರುದ್ಗಣಃ ॥ ೭೪ ॥
ಮಹಾವೀರೋ ಮಹಾವ್ರಾತೋ ಮಹಾಯ್ಯಃ ಪ್ರಮತಿರ್ಮಹೀ ।
ಮಾತಾ ಮಘೋನಾಂ ಮಂಹಿಷ್ಠೋ ಮನ್ಯುಮೀರ್ಮನ್ಯುಮತ್ತಮಃ ॥ ೭೫ ॥
ಮೇಷೋ ಮಹೀವೃನ್ಮನ್ಮದಾನೋ ಮಾಹಿನಾವಾನ್ಮಹೇಮತಿಃ ।
ಮ್ರಕ್ಷೋ ಮೃಳೀಕೋ ಮಂಹಿಷ್ಠೋ ಮ್ರಕ್ಷಕೃತ್ವಾ ಮಹಾಮಹಃ ॥ ೭೬ ॥
ಮದಚ್ಯುನ್ಮರ್ಡಿತಾಮದ್ವಾ ಮದಾನಾಂ ಪತಿರಾತಪಃ ।
ಸುಶಸ್ತಿಃ ಸ್ವಸ್ತಿದಾಃ ಸ್ವರ್ದೃಗ್ರಾಧಾನಾಮಾಕರಃ ಪತಿಃ ॥ ೭೭ ॥
ಇಷುಹಸ್ತ ಇಷಾಂ ದಾತಾ ವಸುದಾತಾ ವಿದದ್ವಸುಃ ।
ವಿಭೂತಿರ್ವ್ಯಾನಾಶಿರ್ವೇನೋ ವರೀಯಾನ್ ವಿಶ್ವಜಿದ್ವಿಭುಃ ॥ ೭೮ ॥
ನೃಚಕ್ಷಾಃ ಸಹುರಿಃ ಸ್ವರ್ವಿತ್ಸುಯಜ್ಞಃ ಸುಷ್ಠುತಃ ಸ್ವಯುಃ ।
ಆಪಿಃ ಪೃಥಿವ್ಯಾ ಜನಿತಾ ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ಜನಿತಾ ಶ್ರುತಃ ॥ ೭೯ ॥
ಸ್ಪಡ್ವಿಹಾಯಾಃ ಸ್ಮತ್ಪುರಂಧಿರ್ವೃಷಪರ್ವಾ ವೃಷಂತಮಃ ।
ಸಾಧಾರಣಃ ಸುಖರಥಃ ಸ್ವಶ್ವಃ ಸತ್ರಾಜಿದದ್ಭುತಃ ॥ ೮೦ ॥
ಜ್ಯೇಷ್ಠರಾಜೋ ಜೀರದಾನುರ್ಜಗ್ಮಿರ್ವಿತ್ವಕ್ಷಣೋ ವಶೀ ।
ವಿಧಾತಾ ವಿಶ್ವಮಾ ಆಶುರ್ಮಾಯೀ ವೃದ್ಧಮಹಾವೃಧಃ ॥ ೮೧ ॥
ವರೇಣ್ಯೋ ವಿಶ್ವತೂರ್ವಾತಸ್ಯೇಶಾನೋ ದ್ಯೌರ್ವಿಚರ್ಷಣಿಃ ।
ಸತೀನಮನ್ಯುರ್ಗೋದತ್ರಃ ಸದ್ಯೋಜಾತೋ ವಿಭಂಜನುಃ ॥ ೮೨ ॥
ವಿತಂತಸಾಯ್ಯೋ ವಾಜಾನಾಂ ವಿಭಕ್ತಾ ವಸ್ವ ಆಕರಃ ।
ವೀರಕೋ ವೀರಯುರ್ವಜ್ರಂ ಬಭ್ರಿರ್ವೀರೇಣ್ಯ ಆಘೃಣಿಃ ॥ ೮೩ ॥
ವಾಜಿನೇಯೋ ವಾಜಸನಿರ್ವಾಜಾನಾಂಪತಿರಾಜಿಕೃತ್ ।
ವಾಸ್ತೋಷ್ಪತಿರ್ವರ್ಪಣೀತಿರ್ವಿಶಾಂ ರಾಜಾ ವಪೋದರಃ ॥ ೮೪ ॥
ವಿಭೂತದ್ಯುಮ್ನ ಆಚಕ್ರಿರಾದಾರೀ ದೋಧತೋ ವಧಃ ।
ಆಖಂಡಲೋ ದಸ್ಮವರ್ಚಾಃ ಸರ್ವಸೇನೋ ವಿಮೋಚನಃ ॥ ೮೫ ॥
ವಜ್ರಸ್ಯ ಭರ್ತಾ ವಾರ್ಯಾಣಾಂ ಪತಿರ್ಗೋಜಿದ್ಗವಾಂ ಪತಿಃ ।
ವಿಶ್ವವ್ಯಚಾಃ ಸಂಚಕಾನಃ ಸುಹಾರ್ದೋ ಜನಿತಾ ದಿವಃ ॥ ೮೬ ॥
ಸಮಂತುನಾಮಾ ಪುರುಧ ಪ್ರತಿಕೋ ಬೃಹತಃ ಪತಿಃ ।
ದೀಧ್ಯಾನೋ ದಾಮನೋ ದಾತಾ ದೀರ್ಘಶ್ರವಸ ಋಭ್ವಸಃ ॥ ೮೭ ॥
ದಂಸನಾವಾಂದಿವಃ ಸಂಮ್ರಾಡ್ದೇವಜೂತೋ ದಿವಾವಸುಃ ।
ದಶಮೋ ದೇವತಾ ದಕ್ಷೋ ದುಧ್ರೋದ್ಯುಮ್ನೀ ದ್ಯುಮಂತಮಃ ॥ ೮೮ ॥
ಮಂಹಿಷ್ಠರಾತಿರಿತ್ಥಾಧೀರ್ದೀದ್ಯಾನೋ ದಧೃಷಿರ್ದುಧಿಃ ।
ದುಷ್ಟರೀತುರ್ದುಶ್ಚ್ಯವನೋ ದಿವೋಮಾನೋ ದಿವೋವೃಷಾ ॥ ೮೯ ॥
ದಕ್ಷಾಯ್ಯೋ ದಸ್ಯುಹಾಧೃಷ್ಣುಃ ದಕ್ಷಿಣಾವಾನ್ ಧಿಯಾವಸುಃ ।
ಧನಸ್ಪೃದ್ಧೃಷಿತೋ ಧಾತಾ ದಯಮಾನೋ ಧನಂಜಯಃ ॥ ೯೦ ॥
ದಿವ್ಯೋ ದ್ವಿಬರ್ಹಾಃ ಸನ್ನಾರ್ಯಃ ಸಮರ್ಯಾಸ್ತ್ರಾಃ ಸಿಮಃ ಸಖಾ ।
ದ್ಯುಕ್ಷಃ ಸಮಾನೋ ದಂಸಿಷ್ಠೋ ರಾಧಸಃ ಪತಿರಧ್ರಿಗುಃ ॥ ೯೧ ॥
ಸಮ್ರಾಟ್ ಪೃಥಿವ್ಯಾ ಓಜಸ್ವಾನ್ವಯೋಧಾ ಋತುಪಾ ಋಭುಃ ।
ಏಕೋ ರಾಜೈಧಮಾನದ್ವಿಡೇಕವೀರ ಉರುಜ್ರಯಾಃ ॥ ೯೨ ॥
ಲೋಕಕೃಜ್ಜನಿತಾಽಶ್ವಾನಾಂ ಜೋಹೂತ್ರೋ ಜನಿತಾ ಗವಾಮ್ ।
ಜರಿತಾ ಜನುಷಾಂ ರಾಜಾ ಗಿರ್ವಣಾಃ ಸುನ್ವತೋಽವಿತಾ ॥ ೯೩ ॥
ಅತ್ಕಂ ವಸಾನಃ ಕೃಷ್ಟೀನಾಂ ರಾಜೋಕ್ಥ್ಯಃ ಶಿಪ್ರವಾನರುಃ ।
ಈಡ್ಯೋದಾಶ್ವಾನಿನತಮೋ ಘೋರಃ ಸ ಂಕ್ರಂದನಃ ಸ್ವವಾನ್ ॥ ೯೪ ॥
ಜಾಗೃವಿರ್ಜಗತೋ ರಾಜಾ ಗೃತ್ಸೋ ಗೋವಿದ್ ಘನಾಘನಃ ।
ಜೇತಾಽಭಿಭೂರಕೂಪಾರೋ ದಾನವಾನಸುರೋರ್ಣಽವಃ ॥ ೯೫ ॥
ಘೃಷ್ವಿರ್ದಮೂನಾಸ್ತವಸಸ್ತವೀಯಾನಂತಮೋಽವೃತಃ ।
ರಾಯೋದಾತಾ ರಯಿಪತಿಃ ವಿಪಶ್ಚಿದ್ವೃತ್ರಹಂತಮಃ ॥ ೯೬ ॥
ಅಪರೀತಃ ಷಾಲಪಶ್ಚಾದ್ ದಧ್ವಾಯುತ್ಕಾರ ಆರಿತಃ ।
ವೋಹ್ಲಾವನಿಷ್ಠೋ ವೃಷ್ಣ್ಯಾವಾನ್ವೃಷಣ್ವಾನ್ವೃಕೋಽವತಃ ॥ ೯೭ ॥
ಗರ್ಭೋಽಸಮಷ್ಟಕಾವ್ಯೋ ಯುಜಾಹಿಶುಷ್ಮೋ ದಧೃಷ್ವಣಿಃ ।
ಪ್ರತ್ನಃ ಪತಿರ್ವಾಜದಾವಾ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕರ್ತಾ ಗಿರಾಂ ಪತಿಃ ॥ ೯೮ ॥
ಅನವದ್ಯಃ ಸಂಭೃತಾಶ್ವೋ ವಜ್ರಿವಾದದ್ರಿವಾಂದ್ಯುಮಾನ್ ।
ದಸ್ಮೋ ಯಜತ್ರೋ ಯೋಧೀಯಾನಕವಾರಿರ್ಯತಂಕರಃ ॥ ೯೯ ॥
ಪೃದಾಕುಸಾನುರೋಜೀಯಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಣಶ್ಚೋದಿತಾಃ ಯಮಃ ।
ವಂದನೇಷ್ಠಾಃ ಪುರಾಂ ಭೇತ್ತಾ ಬಂಧುರೇಷ್ಠಾ ಬೃಹದ್ದಿವಃ ॥ ೧೦೦ ॥
ವರೂತಾ ಮಧುನೋ ರಾಜಾ ಪ್ರಣೇನೀಃ ಪಪ್ರಥೀ ಯುವಾ ।
ಉರುಶಂಸೋ ಹವಂಶ್ರೋತಾ ಭೂರಿದಾವಾ ಬೃಹಚ್ಛ್ರವಾಃ ॥ ೧೦೧ ॥
ಮಾತಾ ಸ್ತಿಯಾನಾಂ ವೃಷಭೋ ಮಹೋದಾತಾ ಮಹಾವಧಃ ।
ಸುಗ್ಮ್ಯಃ ಸುರಾಧಾಃ ಸತ್ರಾಷಾಡೋದತೀನಾಂ ನದೋಧುನಿಃ ॥ ೧೦೨ ॥
ಅಕಾಮಕರ್ಶನಃ ಸ್ವರ್ಷಾಃ ಸುಮೃಳೀಕಃ ಸಹಸ್ಕೃತಃ ।
ಪಾಸ್ತ್ಯಸ್ಯ ಹೋತಾ ಸಿಂಧೂನಾಂ ವೃಷಾಭೋಜೋ ರಥೀತಮಃ ॥ ೧೦೩ ॥
ಸಖಾ ಮುನೀನಾಂ ಜನ ಿದಾಃ ಸ್ವಧಾವಾನಸಮೋಽಪ್ರತಿಃ ।
ಮನಸ್ವಾನಧ್ವರೋ ಮರ್ಯೋ ಬೃಬದುಕ್ಥೋಽವಿತಾ ಭಗಃ ॥ ೧೦೪ ॥
ಅಷಾಳ್ಹೋಽರೀಳ್ಹ ಆದರ್ತಾ ವೀರಂ ಕರ್ತಾಂ ವಿಶಸ್ಪತಿಃ ।
ಏಕಃ ಪತಿರಿನಃ ಪುಷ್ಟಿಃ ಸುವೀರ್ಯೋ ಹರಿಪಾಃ ಸುದೃಕ್ ॥ ೧೦೫ ॥
ಏಕೋ ಹವ್ಯಃ ಸನಾದಾರುಗೋಕೋ ವಾಕಸ್ಯ ವಕ್ಷಣಿಃ ।
ಸುವೃಕ್ತಿರಮೃತೋಽಮೃಕ್ತಃ ಖಜಕೃದ್ ಬಲದಾಃ ಶುನಃ ॥ ೧೦೬ ॥
ಅಮತ್ರೋ ಮಿತ್ರ ಆಕಾಯ್ಯಃ ಸುದಾಮಾಬ್ಜಿನ್ ಮಹೋಮಹೀ ।
ರಥಃ ಸುಬಾಹುರುಶನಾ ಸುನೀಥೋ ಭೂರಿದಾಃ ಸುದಾಃ ॥ ೧೦೭ ॥
ಮದಸ್ಯ ರಾಜಾ ಸೋಮಸ್ಯ ಪೀತ್ವೀಜ್ಯಾಯಾಂದಿವಃ ಪತಿಃ ।
ತವಿಷೀವಾಂಘನೋ ಯುಧ್ಮೋ ಹವನಶ್ರುತ್ಸಹಃ ಸ್ವರಾಟ್ ॥ ೧೦೮ ॥
॥ ಅತ್ರೇಮೇ ಭವಂತ್ಯುಪಸಂಹಾರಶ್ಲೋಕಾಃ ॥
ಇದಂ ಸಹಸ್ರಮಿಂದ್ರಸ್ಯ ನಾಮ್ನಾಂ ಪರಮಪಾವನಮ್ ।
ಋಗ್ವೇದತೋ ಗಣಪತಿಃ ಸಂಗ್ರಹ್ಯ ವಿನಿಬದ್ಧವಾನ್ ॥
ನಾತ್ರ ನಾಮ್ನಃ ಪೌನರುಕ್ತ್ಯಂ ನ ಚ ಕಾರಾದಿ ಪೂರಣಮ್ ।
ಶ್ಲೋಕಮಧ್ಯೇ ನ ಚಾರಮ್ಯಾ ಶತಕಸ್ಯೋಪಸಂಹೃತಿಃ ॥
ನಾಮ್ನಾಮೇಷಾಂ ಛಾಂದಸತ್ವಾತ್ಸರ್ವೇಷಾಂ ಚ ಸ್ವರೂಪತಃ ।
ಅವಲೋಕ್ಯಾ ಯಥಾ ಛಂದಃ ಶಬ್ದಶುದ್ಧಿರ್ವಿಚಕ್ಷಣೈಃ ॥
ಅನೇಕಪದನಾಮಾನಿ ವಿನಿಯೋಜ್ಯಾನಿ ಪೂಜನೇ ।
ಚತುರ್ಥ್ಯಂತಪ್ರಯೋಗೇಷು ವ್ಯುತ್ಕ್ರಮಾಚ್ಚ ಯಥಾನ್ವಯಮ್ ॥
ಅಸ್ಯ ನಾಮಸಹಸ್ರಸ್ಯ ವೇದಮೂಲಸ್ಯ ಸೇವನೇ ।
ಪೂರ್ಣಂ ಫಲಂ ತದ್ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಯತ್ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯನಿಷೇವಣೇ ॥
ಮಂತ್ರೇಭ್ಯಃ ಸಂಭೃತಂ ಸಾರಮೇತನ್ನಾಮಸಹಸ್ರಕಮ್ ।
ಐಂದ್ರಂ ಯೋ ಭಜತೇ ಭಕ್ತ್ಯಾ ತಸ್ಯ ಸ್ಯುಃ ಸಿದ್ಧಯೋ ವಶೇ ॥
ಇಂದ್ರೋ ವಿಜಯತೇ ದೇವಃ ಸರ್ವಸ್ಯ ಜಗತಃ ಪತಿಃ ।
ವೇದಮೂಲಂ ಜಯತ್ಯೇತತ್ತಸ್ಯ ನಾಮಸಹಸ್ರಕಮ್ ॥
॥ ಇತಿ ಶ್ರೀಭಗವನ್ಮಹರ್ಷಿರಮಣಾಂತೇವಾಸಿನೋ ವಾಸಿಷ್ಠಸ್ಯ
ನರಸಿಂಹಸೂನೋರ್ಗಣ ಪತೇಃ ಕೃತಿಃ ಇಂದ್ರಸಹಸ್ರನಾಮಸ್ತೋತ್ರಂ ಸಂಪೂರ್ಣಮ್ ॥