ಇಂದ್ರಸಪ್ತಕಮ್
Kannada
Indra- The Sovereign Supreme King of The Universe
ಇಂದ್ರ ಸಪ್ತಕಂ – ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಚಯ
ಇಂದ್ರ ಸಪ್ತಕಂ ಎಂಬುದು ದೇವತೆಗಳ ರಾಜನೂ ಮರುತ್ತರ ಅಧಿಪತಿಯೂ ಆದ ಭಗವಾನ್ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಕಾವ್ಯಕಣ್ಠ ವಾಸಿಷ್ಠ ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳು ರಚಿಸಿದ, ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಏಳು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸ್ತೋತ್ರವಾಗಿದೆ.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುನಿಗಳು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಕೇವಲ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಗುಡುಗಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೈದಿಕ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ, ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ, ಸಾಧಕನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಮಂಗಳವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುವ ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆರಂಭದ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಾಗುಹೆಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಮೂಲಶುದ್ಧವಾದ ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಯತೊಡಗಿದರೆ, ಮನಸ್ಸು ಇಂದ್ರನ ಕರುಣೆಯ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿದರೆ — ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದುದು ಯಾವುದೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ವೈದಿಕ ದೇವತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉಂಟಾದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಮುನಿಗಳು ಆಳವಾದ ನೋವನ್ನೂ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಹ ಮರೆವು ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಫಲವು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಬೀಳಬಾರದು ಎಂದು, ಏಕೆಂದರೆ ತಾನು ಇಂದ್ರನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವನಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಮುನಿಗಳ ಮಹಾ ವಿನಯವನ್ನೂ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದ್ರನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೂ ದಾರಿ ತಿಳಿಯದೆ ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮುನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದ್ರನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅವರ ಕರುಣೆಯನ್ನೇ ಮುನಿಗಳು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ದಿವಿಲೋಕದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ, ಸಮುದ್ರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಗಂಭೀರನಾಗಿ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವವನಾಗಿ, ಭೂಸುರ ವಂಶದ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ, ಮರುತ್ತರ ಪ್ರಭುವಾಗಿ, ಬಲ, ಜ್ಞಾನ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಮಂಗಳವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುವ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
ಪಾರಾಯಣ ಫಲಗಳು
ಇಂದ್ರ ಸಪ್ತಕಂ ಅನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಾರಾಯಣ ಮಾಡುವುದು ಅಂತರಂಗ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು, ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಲು, ದಿವ್ಯರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ಇಂದ್ರನ ಕರುಣಾಕಟಾಕ್ಷವನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲು ಬಹಳ ಉಪಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಭಯ, ದುರದೃಷ್ಟ, ಬಲಹೀನತೆ, ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ವೈದಿಕ ಉಪಾಸನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋಗಲು ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ವೈದಿಕ ಚೈತನ್ಯದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯೂ ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಪಾರಾಯಣವು ಪ್ರಾಚೀನ ವೈದಿಕ ದೇವತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಜ್ಞಾನ, ಬಲ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಉದ್ದಾರಕ್ಕಾಗಿ ದಿವ್ಯಾನುಗ್ರಹವನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ.
।। ಕಾವ್ಯಕಣ್ಠ ವಾಸಿಷ್ಠ ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿ ಮುನಿ ವಿರಚಿತಮ್ ಇಂದ್ರಸಪ್ತಕಮ್ ।।
ಯದಿ ನಿರ್ವಿಬನ್ಧಪದವೀ ಮಹಾಗುಹಾ
ಯದಿ ತತ್ರ ಮೂಲಶುಚಿಶಕ್ತಿನಿರ್ಝರೀ ।
ಯದಿ ದೇವರಾಜಕರುಣೋನ್ಮುಖಂ ಮನೋ
ನ ಕಿಮಪ್ಯಸಾಧ್ಯಮಿಹ ದೇಹಧಾರಿಣಾಮ್ ।। ೧ ।।
ನರಲೋಕದುರ್ವಿದಬಲಸ್ಥಲಾಕೃತೇರ್
ಮರುತಾಂ ನೃಪಸ್ಯ ಕಥಮುಚ್ಯತಾಂ ಕಥಾ ।
ಬಹುವಾರಮಾರ್ಯಸಮಿತಿಷ್ವಿತಃ
ಕರುಣೈವ ಕೇವಲಮಮುಷ್ಯ ಯಾಚ್ಯತೇ ।। ೨ ।।
ತ್ವಯಿ ಹೇಲಯೇತರಮತಾನುಯಾಯಿಭಿರ್
ದುರಿತಂ ಯದಿಂದ್ರ ಮಮ ಪೂರ್ವಜೈಶ್ಚಿತಮ್ ।
ಪತಯಾಲು ಮೇ ಶಿರಸಿ ಪಾದಸೇವಿನೋ
ವಿನಿವಾರಯಸ್ವ ಫಲಮಸ್ಯ ದಾರುಣಮ್ ।। ೩ ।।
ಕವಿತಾ ನಿರಙ್ಕುಶತಯಾ ಪ್ರವರ್ತತೇ
ಮಮ ಲೋಕವೃತ್ತಪರಿಕೀರ್ತನೇಷು ಯಾ ।
ಗುಣವರ್ಣನಾಯ ತವ ಸಾ ಸಮುದ್ಯತಾ
ಮಘವನ್ ಪ್ರಪಶ್ಯತಿ ದಿಶಂ ನ ಕಾಮಪಿ ।। ೪ ।।
ಮಹಿಮಾನಮಿಂದ್ರ ತವ ಭಾಷಿತುಂ ವಯಂ
ಪ್ರಭವಾಮ ನೈವ ವರದಾಸ್ತು ಸಾ ಕಥಾ ।
ಕರುಣಾ ಕಯಾನುವಿಧಯಾ ತವಾರ್ಥ್ಯತಾಮ್
ಇಯಮಪ್ಯರಣ್ಯಪದವೀವ ದುರ್ವಿದಾ ।। ೫ ।।
ಚರಣಾನತಾನಖಿಲದೇ ವಯೂಥಪಾನ್
ಕರುಣಾವಲೋಕನಿಕರೇಣ ಲಾಲಯನ್ ।
ವರುಣಾಲಯಾದಪಿ ಗಭೀರ ಏತಿ ಮೇ
ಶರಣಾರ್ಥಿನಃ ಸ್ಮೃತಿಪಥಂ ದಿವಸ್ಪತಿಃ ।। ೬ ।।
ವಿದಧಾತು ಭದ್ರಮಪವಾರಯತ್ವಘಂ
ವಿತನೋತು ಸಂಪದಪಿ ಶ್ರಿಯಾಂ ಧಿಯಾಮ್ ।
ಅಖಿಲಸ್ಯ ಭೂಸುರಕುಲೋವಸ್ಯ ಸ
ಪ್ರಭುರಂಬರಸ್ಯ ಮರುತಾಂ ಪತಿರ್ವೃಷಾ ।। ೭ ।।
।। ಇತಿ ಶ್ರೀಭಗವನ್ಮಹರ್ಷಿರಮಣಾಂತೇವಾಸಿನೋ ವಾಸಿಷ್ಠಸ್ಯ
ನರಸಿಂಹಸೂನೋರ್ಗಣಪತೇಃ ಕೃತಿಃ ಇಂದ್ರಸಪ್ತಕಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ।।