ಶ್ರೀ ರಮಣ ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ – ಪರಿಚಯ

ಶ್ರೀ ರಮಣ ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ ಎಂಬುದು ತಮ್ಮ ಗುರುವಾದ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಮಹರ್ಷಿ-ಕವಿ ಕಾವ್ಯಕಂಠ ವಾಸಿಷ್ಠ ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳು ರಚಿಸಿದ ಗಂಭೀರವಾದ ನಲವತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸ್ತೋತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರುಸ್ತೋತ್ರವಲ್ಲ; ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಗುರು ಮತ್ತು ಅಪೂರ್ವ ಶಿಷ್ಯನ ನಡುವಿನ ಪವಿತ್ರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ದೊರಕಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳು ಶ್ರೀ ರಮಣರನ್ನು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಮಹಾತ್ಮನಾಗಲಿ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರುವಾಗಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣದೆ, ದಿವ್ಯಾವತಾರನಾಗಿ, ಜಗದ್ಗುರುವಾಗಿ, ಪರಮಜ್ಞಾನ, ಕರುಣೆ, ವೈರಾಗ್ಯ, ಮೌನ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಸಜೀವ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿ ಮುನಿ ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭೇಟಿ 1907ರ ನವೆಂಬರ್ 18ರಂದು ಅರುಣಾಚಲದ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಆಗಲೇ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ಮಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಭಾರತದೆಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳು, ತಪಸ್ಸಿನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂಬ ತೀವ್ರ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ಆಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸ್ವಾಮಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಯುವ ತಪಸ್ವಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರು. ಭಗವಾನ್ ನೀಡಿದ ನೇರ ಉಪದೇಶವು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅಂತರಮುಖಗೊಳಿಸಿ, “ನಾನು” ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಧ್ವನಿ ಯಾವ ಮೂಲದಿಂದ ಉದಯಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ನಡೆಸಿತು. ಈ ಘಟನೆ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳ ಜೀವನವನ್ನೇ ಆಳವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಅವರು ಶ್ರೀ ರಮಣರನ್ನು ತಮ್ಮ ಗುರುವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿ, ನಂತರ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ “ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿ” ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಪರಂಪರೆಯ ವೃತ್ತಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಅದೇ ದಿನ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳು ಭಗವಾನ್‌ರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಐದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಲಭ್ಯವಾಗದೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾದವು.

1908ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಅರುಣಾಚಲದ ಪಾದಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪಚ್ಚಯ್ಯಮ್ಮನ್ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್, ಗಣಪತಿ ಮುನಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಕೆಲ ಶಿಷ್ಯರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಒಂದು ದಿವ್ಯಜ್ಯೋತಿ ಆಕಾಶದಿಂದ ಇಳಿದುಬಂದು ಭಗವಾನ್‌ರ ಲಲಾಟವನ್ನು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಂತೆ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ದರ್ಶನವಾಯಿತು. ಈ ದಿವ್ಯದರ್ಶನವನ್ನು ಅವರು ಭಗವಾನ್ ಸాక్షಾತ್ ಸ್ಕಂದ ಅಥವಾ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ ಅವತಾರವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಅನುಭವವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಈ ಅನುಭವವೇ ನಂತರ “ಯಾನಾಯಾತ್ರ...” ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ಲೋಕಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಅವು ಬಳಿಕ ಶ್ರೀ ರಮಣ ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡವು.

ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದಲ್ಲ. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಭಿನ್ನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳು ವಿವಿಧ ಶ್ಲೋಕಸಮೂಹಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. “ಕಥಯಾ ನಿಜಯಾ...” ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಹತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಒಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಸಮೂಹವಾಗಿದ್ದವು. ಭಗವಾನ್‌ರನ್ನು ಸ್ಕಂದಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ಕಂಡ ಅವರ ದಿವ್ಯಾನುಭವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡವು. ಭಗವಾನ್ ಸ್ಕಂದಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಶ್ಲೋಕಗಳು ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ನಂತರ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳು ಭಗವಾನ್‌ಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಪತ್ರಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಸ್ತುತಿಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು.

ಮೊದಲು ಅವರ ಸಂಕಲ್ಪವು ವಿಭಿನ್ನ ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ದಶಕಗಳಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ದಶಕದಲ್ಲೂ ಹತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳಂತೆ ಒಟ್ಟು ನೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ಮಹಾಸಂಕಲ್ಪ ಪೂರ್ಣವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಾರೆ ನಲವತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳಷ್ಟೇ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡವು. 1936ರಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳ ಮಹಾಸಮಾಧಿಯ ನಂತರ, ಭಗವಾನ್ ಸ್ವತಃ ಈ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿ, ಸಂಪಾದಿಸಿ, ಇಂದಿನ ಶ್ರೀ ರಮಣ ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ ರೂಪವನ್ನು ನೀಡಿದರು.

“ವಂದೇ ಶ್ರೀರಮಣರ್ಷೇರಾಚಾರ್ಯಸ್ಯ ಪದಾಬ್ಜಮ್...” ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಮಂಗಳಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ 1928ರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರ್ಥನಾಶ್ಲೋಕವಾಗಿ ರಚಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ಆ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಅದು ರಮಣ ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಮಂಗಳಶ್ಲೋಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮುನಿಗಳು, ಅಜ್ಞಾನಾಂಧಕಾರವನ್ನು ದಾಟಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಪರಮೇಶ್ವರತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಮಗೆ ತೋರಿಸಿದ ಮಹಾಚಾರ್ಯರಾದ ಶ್ರೀ ರಮಣರ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಈ ನಲವತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಶ್ರೀ ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅನೇಕ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ತೆರೆದಿಡುತ್ತವೆ. ಆರಂಭಿಕ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಸರಳ ಮಾನವ ರೂಪದ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿದ್ದ ಅಪಾರ ಪವಿತ್ರತೆ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೋಡಗಳ ಹಿಂದೆ ಮರೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಹಸ್ರಕಿರಣ ಸೂರ್ಯನಂತೆ, ಭಗವಾನ್‌ರ ಅಪಾರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತೇಜಸ್ಸು ಸರಳ ದೇಹದೊಳಗೆ ಮರೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ, ಸಹಜ ಮೌನ, ಕಾಮಕ್ರೋಧಾತೀತ ಸ್ಥಿತಿ, ಇತರರಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ವಿಶಾಲಹೃದಯ, ಭಕ್ತರ ಮೇಲಿನ ಕರುಣೆ, ಭಯ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಈ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾವಧಾರೆ ಎಂದರೆ, ಮಾನವರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದ ಸ್ಕಂದಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ಶ್ರೀ ರಮಣರನ್ನು ಕಂಡ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿ. ನವಿಲು ವಾಹನ ಇಲ್ಲದೆ, ಶಕ್ತ್ಯಾಯುಧ ಇಲ್ಲದೆ, ದೇವಸೇನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಭವಾನಿಯ ಕುಮಾರನು ಅರುಣಾಚಲಕ್ಕೆ ಏಕೆ ಬಂದನು ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರೀತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಭಗವಾನ್ ಒಬ್ಬ ಮಾನವ ತಪಸ್ವಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆಂತರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವರಿಗೆ ಅವರು ಶಿವಪಾರ್ವತಿಯ ದಿವ್ಯಪುತ್ರನಾದ ಗುಹನೇ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಹೊರಗೆ ಕಾಣುವ ಮಾನವ ಗುರುರೂಪ ಮತ್ತು ಆ ರೂಪದೊಳಗೆ ಅಡಗಿರುವ ದಿವ್ಯಸತ್ಯದ ನಡುವೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀ ರಮಣ ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ ಭಗವಾನ್ ಬೋಧಿಸಿದ ನೇರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಕೆಲವು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಸ್ತುತಿಭಾವದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಪರಮಾದ್ವೈತ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಜಗತ್ತು, “ನಾನು” ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಭಾವ ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮ — ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ ಈ ತ್ರಿಪುಟಿ ಗುರುವಿನ ಉಪದೇಶದಿಂದ ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅಹಂಕಾರ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಭೇದಭಾವವು ಅದ್ವೈತ ಚೈತನ್ಯದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಧಕನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ನಿರ್ಮಲ ಸ್ವರೂಪಸತ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಗುರುಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ನೇರ ಮಾರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಏಕೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳು ಭಗವಾನ್‌ರ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಅವರ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆಯೂ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಕರುಣೆ ಎಂಬುದು ಗುರುವಿನ ಅನೇಕ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಹೃದಯತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರಕಾಶವು ಸಹಜವಾಗಿರುವಂತೆ ಭಗವಾನ್‌ಗೆ ಕರುಣೆಯೂ ಸಹಜಸ್ವಭಾವವೇ ಎಂದು ಅವರು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಗವಾನ್‌ರ ದೃಷ್ಟಿ, ಮೌನ, ಮಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್ನಿಧಿ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ಅಂತರಾತ್ಮವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿವೆ.

ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್‌ರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ ವರ್ಣನೆಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಅವರ ನಿರ್ಮಲ ನಗುವಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಶಾಂತಿ ಹೊಮ್ಮುವಂತೆ, ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ನೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ, ಹೃದಯಕಮಲದಲ್ಲಿ ಅಚಲ ಆತ್ಮನಿಷ್ಠೆ ನಿತ್ಯ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಂತೆ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗತ ಭಕ್ತರ ಅಂತರಾಂಧಕಾರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಪರಾವಾಕ್ ಎಂಬ ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿ ಅಂತರ್ನಿಹಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು, ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀದೇವಿಯ ಪ್ರಕಾಶ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಭಗವಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ, ಶಕ್ತಿ, ಕರುಣೆ, ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಮೌನ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ದಿವ್ಯಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಒಂದಾಗಿರುವುದನ್ನು ಅವರು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಶ್ರೀ ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ವರನ್ನಾಗಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ — ಪರಮಶಾಂತಿ, ಅಸಾಮಾನ್ಯ ವೈರಾಗ್ಯ, ಗಾಢ ಕರುಣೆ, ಕಲ್ಮಷರಹಿತ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಹಜ ಮಧುರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜೀವನವೃತ್ತಿ. ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಭಗವಾನ್ ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗುರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಮೂಲಕವೇ ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಆದರ್ಶ ತೋರಿಸಿದ ವಿಶ್ವಗುರು.

ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರೀ ರಮಣ ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್, ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಕುರಿತು ರಚಿಸಲಾದ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಕಾವ್ಯಕಂಠ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳ ಗುರುಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಶ್ರೀ ರಮಣರ ಅಂತರಂಗ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕಂಡ ಅವರ ಋಷಿದೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿಸುತ್ತದೆ. ಗುರುಭಕ್ತಿ, ಅದ್ವೈತಜ್ಞಾನ, ದಿವ್ಯಾವತಾರ ಭಾವನೆ, ಯೋಗಾನುಭವ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಈ ಒಂದೇ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಒಂದಾಗಿವೆ.

ಈ ನಲವತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಶ್ರೀ ರಮಣಾಶ್ರಮದ ಜೀವಂತ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿವೆ. ಭಗವಾನ್‌ರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ರಮಣ ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪಾರಾಯಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಲವತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಮೂಲಕ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳ ಧ್ವನಿ ಇಂದಿಗೂ ತಮ್ಮ ಗುರುವನ್ನು ಅರುಣಾಚಲದ ದಿವ್ಯಮುನಿಯಾಗಿ, ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನಾಗಿ, ಕರುಣಾಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ, ಮೌನ ಜಗದ್ಗುರುವಾಗಿ, ಸಾಧಕನನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಶಾಶ್ವತ ಆತ್ಮಜ್ಯೋತಿಯ ಕಡೆಗೆ ನಡೆಸುವ ಮಹಾಗುರುವಾಗಿ ಘೋಷಿಸುತ್ತಲೇ ಇದೆ.