ఉమాత్రిశతీ
Telugu
Uma - The Supreme Mother Of The Universe
ఉమా త్రిశతీ – పరిచయం
ఉమా త్రిశతీ అనేది దివ్యమాతగా, భగవాన్ శివుని నిత్య సహచరిగా విరాజిల్లే భగవతీ ఉమాదేవి యొక్క 300 మంగళకరమైన నామాలతో కూడిన పవిత్ర స్తోత్రం. దీనిని కావ్యకణ్ఠ వాసిష్ఠ శ్రీ గణపతి ముని రచించారు.
ఈ అందమైన స్తోత్రంలో ఉమాదేవిని కేవలం హిమవంతుని కుమార్తె అయిన హైమవతిగా, మహేశ్వరుని ప్రియమైన పార్వతిగా మాత్రమే కాకుండా, సమస్త జీవులను సృష్టించే, పోషించే, రక్షించే, ప్రకాశింపజేసే, చివరకు ముక్తిని ప్రసాదించే పరమ విశ్వమాతగా స్తుతించారు. ఈ స్తోత్రం అమ్మవారిని విశ్వానికి మూలశక్తి అయిన ప్రకృతిగా, అలాగే ఆది, అంతం, రూపం, పరిమితులకు అతీతమైన పరమ తత్త్వంగా దర్శిస్తుంది.
ఈ నామాలు దివ్యమాత యొక్క అనేక కోణాలను మనకు చూపిస్తాయి. అమ్మవారిని శివా, భగవతీ, భద్రా, దుర్గా, లక్ష్మీ, సరస్వతీ, గాయత్రీ, సావిత్రీ, త్రిపురసుందరీ, కాళీ, తారా, భైరవీ, భువనేశ్వరీ, చాముండా, నారాయణీ మొదలైన ప్రసిద్ధ దైవరూపాలుగా ఆరాధించారు. ఈ విధంగా, దేవీ ఆరాధనలోని ప్రధాన సంప్రదాయాలన్నిటినీ ఈ స్తోత్రం ఒకే ప్రకాశవంతమైన దృష్టిలో ఏకం చేస్తుంది — సమస్త దేవతలకు, సమస్త శక్తులకు మూలమైన ఉమాదేవిగా.
ఉమా త్రిశతీ యొక్క ఒక విశేషత దాని విశాలమైన ఆధ్యాత్మిక దృష్టి. అమ్మవారిని శాంతి, క్షమ, శ్రద్ధ, స్మృతి, జ్ఞానం, చైతన్యం, పుష్టి, సుఖం, దయ, సౌందర్యం, శక్తి, ముక్తి రూపిణిగా స్తుతించారు. ఆమెను పంచభూతాలు, దేవతలు, వేదాలు, ఆగమాలు, యజ్ఞం, మంత్రం, జ్ఞానం, అంతర్ముఖ జాగరణ — వీటన్నిటి వెనుకనున్న దివ్యశక్తిగా కూడా స్తుతించారు. తరువాతి శ్లోకాలలో అమ్మవారి దివ్యరూపాన్ని సుందరమైన కవితాత్మక వర్ణనతో చిత్రించి, ఆ తరువాత ఆమెను శుద్ధమైన, నిత్యమైన, నిష్కళంకమైన, నిరాకారమైన, గుణాలకు అతీతమైన, మనస్సు చేసే అన్ని భేదాలకు అతీతమైన పరమస్వరూపిణిగా ప్రకటించే గంభీర నామాలను అందించారు.
ప్రాముఖ్యత
ఉమా త్రిశతీ భగవతీ ఉమాదేవిని సగుణ మరియు నిర్గుణ రూపాల్లో దర్శింపజేయడం వల్ల విశేషమైనది. పవిత్ర రూపాలు, గుణాలు కలిగిన దివ్యమాతగా కూడా, అన్ని రూపాలు మరియు గుణాలకు అతీతమైన పరమసత్యంగా కూడా అమ్మవారిని ఈ స్తోత్రం స్తుతిస్తుంది. ఇందులో భక్తి, మంత్ర, తంత్ర, వేదజ్ఞానం, అద్వైతదృష్టి అందంగా ఏకమయ్యాయి.
ముగింపు శ్లోకంలో, ఈ 300 నామాలు ఆగమసముద్రాన్ని మథించి పొందిన అమృతసారంలాంటివి అని చెప్పబడింది. దీనివల్ల ఈ స్తోత్రం కేవలం నామాల జాబితా మాత్రమే కాదు; గంభీరమైన శాస్త్రదృష్టి మరియు అనుభూతితో కూడిన భక్తి నుండి వెలువడిన ఆధ్యాత్మిక సారమని తెలుస్తుంది.
పారాయణ ఫలితం
ఈ 300 నామాలతో నిత్యపారాయణం లేదా అర్చన చేయడం ద్వారా భగవతీ ఉమాదేవి కృప లభిస్తుందని సంప్రదాయ విశ్వాసం. ఇది శుద్ధి, భక్తి, ధైర్యం, అంతఃశాంతి, జ్ఞానం, రక్షణ, ఆధ్యాత్మిక శక్తి పెంపొందించడానికి సహాయపడుతుంది.
ఈ నామాల ద్వారా అమ్మవారిని ఆరాధించే జ్ఞానులు రోగం వల్ల కలిగే భయం, శత్రువుల వల్ల కలిగే భయం, మరణభయం, అలాగే అన్ని రకాల దుఃఖాల వల్ల కలిగే మహాభయాన్ని దాటిపోతారని ఈ స్తోత్రమే ప్రకటిస్తుంది. అందువల్ల ఉమా త్రిశతీ రక్షణ, ఆరోగ్యం, శ్రేయస్సు, స్పష్టత, భక్తి, ముక్తి కోసం శక్తివంతమైన స్తోత్రం.
సారాంశంగా చెప్పాలంటే, ఉమా త్రిశతీ అనేది విశ్వమాత పాదపద్మాలకు సమర్పించిన 300 దివ్యనామాల పవిత్ర మాలిక. ఇది అమ్మవారిని జగత్తుకు మూలంగా, సమస్త జీవులలో ఉన్న శక్తిగా, భక్తునికి పరమ శరణ్యంగా వెల్లడిస్తుంది.
॥ కావ్యకణ్ఠ వాసిష్ఠ శ్రీగణపతిముని విరచితమ్ ఉమాత్రిశతీ ॥
అనుష్టుభ్వృత్తమ్
ఉమా హైమవతీ దేవీ మహాదేవీ మహేశ్వరీ ।
అజా ధూమ్రా సురూపైకా విశ్వసూర్విశ్వధారిణీ ।।౧।।
శివా భగవతీ భద్రా ప్రకృతిర్వికృతిః కృతిః ।
అనన్తాఽనాదిరవ్యక్తా దుర్గపారా దురత్యయా ।। ౨।।
స్వధా స్వాహా సుధా పుష్టిః సుఖా సోమస్వరూపిణీ ।
తుష్టిర్నిద్రా విష్ణుమాయా జాతిర్ధీశ్చేతనా చితిః ।। ౩ ।।
మాతా శాన్తిః క్షమా శ్రద్ధా హ్రీవృత్తిర్వ్యాపినీ స్మృతిః ।
శక్తిస్తృష్ణా క్షుధా భ్రాన్తిః కాన్తిః ఛాయా రమా దయా ।। ౪ ।।
భవానీ రాజసీ సృష్టిర్మృడానీ సాత్త్వికీ స్థితిః ।
రుద్రాణీ తామసీ మృత్యుః శర్వాణీ త్రిగుణా పరా ।।౫।।
కృష్ణా లక్ష్మీః కామధేనురార్యా దాక్షాయణీ సతీ ।
గణేశజననీ దుర్గా పార్వతీ బ్రహ్మచారిణీ ।। ౬ ।।
గమ్భీరనాదవద్ధణ్టా కూష్మాణ్డా షణ్ముఖప్రసూః ।
కాత్యాయనీ కాలరాత్రిర్గౌరీ సిద్ధిప్రదాయినీ ।। ౭ ।।
అపర్ణా తాపసీ బాలా కన్యా కాన్తారచారిణీ ।
మహర్షిస్తుతచారిత్రా త్రినేత్రార్ధాఙ్గభాగినీ ।। ౮ ।।
రమణీయతమా రాజ్ఞీ రజతాద్రినివాసినీ ।
గీర్వాణమౌలిమాణిక్యనీరాజితపదామ్బుజా ।।౯।।
సర్వాగమస్తుతోపాస్యా విద్యా త్రిపురసున్దరీ ।
కమలాత్మా ఛిన్నమస్తా మాతఙ్గీ భువనేశ్వరీ ।। ౧౦ ।।
తారా ధూమావతీ కాలీ భైరవీ బగలాముఖీ ।
అనుల్లఙ్ఘ్యతమా సన్ధ్యా సావిత్రీ సర్వమఙ్గలా ।। ౧౧ ।।
ఛన్దః సవిత్రీ గాయత్రీ శ్రుతిర్నాదస్వరూపిణీ ।
కీర్తనీయతమా కీర్తిః పావనీ పరమామ్బికా ।।౧౨।।
ఉషా దేవ్యరుషీ మైత్రీ భాస్వతీ సూనృతార్జునీ ।
విభావరీ బోధయిత్రీ వాజినీ వాజినీవతీ ।। ౧౩ ।।
రాత్రిః పయస్వతీ నమ్యా ఘృతాచీ వారుణీ క్షపా ।
హిమానివేశినీ రౌద్రా రామా శ్యామా తమస్వతీ ।।౧౪।।
కపాలమాలినీ ఘోరా కరాలాఖిలమోహినీ ।
బ్రహ్మస్తుతా మహాకాలీ మధుకైటభనాశినీ ।।౧౫।।
భానుపాదాఙ్గులిర్బ్రహ్మపాదా పాశ్యూరుజఙ్ఘికా ।
భూనితమ్బా శక్రమధ్యా సుధాకరపయోధరా ।।౧౬।।
వసుహస్తాఙ్గులిర్విష్ణుదోః సహస్రా శివాననా ।
ప్రజాపతిరదా వహ్నినేత్రా విత్తేశనాసికా ।। ౧౭ ।।
సన్ధ్యాభూయుగలా వాయుశ్రవణా కాలకున్తలా ।
సర్వదేవమయీ చణ్డీ మహిషాసురమర్దినీ ।। ౧౮ ।।
కౌశికీ ధూమ్రనేత్రఘ్నీ చణ్డముణ్డవినాశినీ ।
రక్తబీజప్రశమనī నిశుమ్భమదశోషిణీ ।। ౧౯।।
శుమ్భవిధ్వంసినీ నన్దా నన్దగోకులసమ్భవా ।
ఏకానంశా మురారాతిభగినీ విన్ధ్యవాసినీ ।। ౨౦ ।।
యోగీశ్వరీ భక్తవశ్యా సుస్తనీ రక్తదన్తికా ।
విశాలా రక్తచాముణ్డా వైప్రచిత్తని షూదినీ ।। ౨౧ ।।
శాకమ్భరీ దుర్గమఘ్న్నీ శతాక్ష్యమృతదాయినీ ।
భీమైకవీరా భీమాస్యా భ్రామర్యరుణనాశినీ ।। ౨౨ ।।
బ్రహ్మాణీ వైష్ణవీన్ద్రాణీ కౌమారీ సూకరాననా ।
మాహేశ్వరీ నారసింహీ చాముణ్డా శివదూతికా ।। ౨౩।।
గౌర్భూర్మహీద్యౌరదితిర్దేవమాతా దయావతీ ।
రేణుకా రామజననీ పుణ్యా వృద్ధా పురాతనీ ।। ౨౪ ।।
భారతీ దస్యుజిన్మాతా సిద్ధా సౌమ్యా సరస్వతీ ।
విద్యుద్వజేశ్వరీ వృత్రనాశినీ భూతిరచ్యుతా ।। ౨౫।।
దణ్డినీ పాశినీ శూలహస్తా ఖట్వాఙ్గధారిణీ ।
ఖఙ్గినీ చాపినీ బాణధారిణీ ముసలాయుధా ।। ౨౬।।
సీరాయుధాఙ్కుశవతీ శఙ్ఖినీ చక్రధారిణీ ।
ఉగ్రా వైరోచనీ దీప్తా జ్యేష్ఠా నారాయణీ గతిః ।। ౨౭।।
మహీశ్వరీ వహ్నిరూపా వాయురూపాఽమ్బరేశ్వరీ ।
ద్యునాయికా సూర్యరూపా నీరూపాఖిలనాయికా ।। ౨౮ ।।
రతిః కామేశ్వరీ రాధా కామాక్షీ కామవర్ధినీ ।
భణ్డప్రణాశినీ గుప్తా త్ర్యమ్బకా శమ్భుకాముకీ ।। ౨౯।।
అరాలనీలకున్తలా సుధాంశుసున్దరాననా ।
ప్రఫుల్లఫుల్లలోచనా ప్రవాలలోహితాధరా ।। ౩౦ ।।
తిలప్రసూననాసికా లసత్కపోలదర్పణా ।
అనఙ్గచాపఝిల్లికా స్మితాపహాస్యమల్లికా ।। ౩౧॥
వివస్వదిన్దుకుణ్డలా సరస్వతీజితామృతా ।
సమానవర్జితశ్రుతిః సమానకమ్బుకన్ధరా ।। ౩౨ ।।
అమూల్యమాల్యమణ్డితా మృణాలచారుదోర్లతా ।
కరోపమేయపల్లవా సురోపజీవ్యసుస్తనీ ।। ౩౩।।
బిసప్రసూనసాయకక్షురాభరోమరాజికా ।
బుధానుమేయమధ్యమా కటీతటీభరాలసా ।। ౩౪ ।।
ప్రసూనసాయకాగమప్రవాలచుఞ్చుకాఞ్చికా ।
మనోహరోరుయుగ్మకా మనోజతూణజఙ్ఘికా ।। ౩౫।।
క్వణత్సువర్ణహంసకా సరోజసున్దరాఙ్ఘ్రికా ।
మతఙ్గజేన్ద్రగామినీ మహాబలా కలావతీ ।। ౩౬।।
శుద్ధా బుద్ధా నిస్తులా నిర్వికారా
సత్యా నిత్యా నిష్కలా నిష్కలఙ్కా ।
అజ్ఞా ప్రజ్ఞా నిర్భవా నిత్యముక్తా
ధ్యేయా జ్ఞేయా నిర్గుణా నిర్వికల్పా ।। ౩౭ ।। (ఇన్ద్రవజ్రా వృత్తమ్)
ఆగమాబ్ధిలోడనేన సారభూతమాహృతం
శైలపుత్రికాభిధాశతత్రయామృతం మయా ।
యే భజన్తి సూరయస్తరన్తి తే మహాభయం
రోగజం చ వైరుజం చ మృత్యుజం చ సర్వజమ్ ।। ౩౮ ।। (తూణక వృత్తమ్)
।। ఇతి శ్రీభగవన్మహర్షిరమణాన్తేవాసినో వాసిష్ఠస్య నరసింహసూనోః గణపతేః కృతిః ఉమాత్రిశతీ సమాప్తా ।।