top of page

काव्यकण्ठ वासिष्ठ श्री गणपति मुनि विरचितम्

इन्द्रसहस्रनामावली

चतुर्थ शतकम् 301 – 400

Indra Sahasra Namavali by Kavyakantha Sri Ganapati Muni

इन्द्र सहस्र नामावली – परिचय

इन्द्र सहस्र नामावली काव्यकण्ठ वासिष्ठ श्री गणपति मुनि द्वारा रचित शक्तिशाली इन्द्र सहस्रनाम स्तोत्रम् का नामावली-रूप है। इसमें भगवान् इन्द्र के एक हजार पवित्र नाम हैं। ये सभी नाम सीधे ऋग्वेद से संगृहीत किए गए हैं और भक्तिपूर्ण उपासना तथा अर्चना के लिए व्यवस्थित किए गए हैं।


यह नामावली बाद के काल की पुराणिक या आगमिक परंपरा से संबंधित संकलन नहीं है; यह एक अपूर्व वैदिक संकलन है। श्री गणपति मुनि ने इन नामों को ऋग्वेद की विशाल मंत्र-संपदा से संगृहीत किया। ऋग्वेद में इन्द्र केवल इन्द्रसूक्तों में ही नहीं, बल्कि वायु, सोम, मरुतों, अग्नि, ब्रह्मणस्पति, विष्णु आदि देवताओं के साथ भी अनेक प्रसंगों में स्तुत किए गए हैं।


इन नामों के माध्यम से इन्द्र दिव्यशक्ति, प्रकाशित बुद्धि, रक्षा, वीरबल, यज्ञ, विश्वव्यवस्था और आध्यात्मिक विजय के अधिपति महान् वैदिक देवता के रूप में प्रकट होते हैं। इस सहस्र नामावली का पारायण करना या इसके द्वारा अर्चना करना भक्त को ऋग्वेद की जीवंत मंत्रशक्ति से जोड़ता है; साथ ही भगवान् इन्द्र की मूल वैदिक महिमा को पुनः प्रतिष्ठित करता है।

॥ काव्यकण्ठ वासिष्ठ श्रीगणपतिमुनि विरचितम् इन्द्रसहस्रनामावली ॥

चतुर्थ शतकम् 301 – 400

 

नामावली

ऋग्वेदमन्त्रस्रोतः

(मण्डल-सूक्त-मन्त्र)

३०१. ॐ अदृष्टाय नमः।

6.66.10

३०२. ॐ एकराजे नमः।

8.37.3

३०३. ॐ ऊर्ध्वाय नमः।

3.49.4

३०४. ॐ ऊर्ध्वसानाय नमः।

10.99.7

३०५. ॐ सनाद्यूने नमः।

2.16.1

३०६. ॐ स्थिराय नमः।

3.30.2

३०७. ॐ सूर्याय नमः।

8.70.2

३०८. ॐ स्वभूत्योजसे नमः।

1.52.12

३०९. ॐ सत्यराधसे नमः।

7.31.2

३१०. ॐ सनश्रुताय नमः।

3.52.4

३११. ॐ अकल्पाय नमः।

1.102.6

३१२. ॐ सत्वनां केतवे नमः।

8.96.4

३१३. ॐ अच्युतच्युते नमः।

6.18.5

३१४. ॐ उरुव्यचसे नमः।

7.31.11

३१५. ॐ शवसिने नमः।

8.45.5

३१६. ॐ स्वपतये नमः।

10.27.8

३१७. ॐ स्वौजसे नमः।

7.20.3

३१८. ॐ शचीवते नमः।

1.54.2

३१९. ॐ अविदीधयवे नमः।

4.31.7

३२०. ॐ सत्यशुष्माय नमः।

1.51.15

३२१. ॐ सत्यसत्वने नमः।

6.31.5

३२२. ॐ सत्यस्य सूनवे नमः।

8.69.4

३२३. ॐ सोमपे नमः।

3.39.7

३२४. ॐ दस्योर्हन्त्रे नमः।

2.12.10

३२५. ॐ दिवोधर्त्रे नमः।

3.49.4

३२६. ॐ दिव्यस्यराज्ञे नमः।

6.22.9

३२७. ॐ चेतनाय नमः।

3.12.2

३२८. ॐ ऋग्मियाय नमः।

1.62.1

३२९. ॐ अर्वते नमः।

9.62.2

३३०. ॐ रोचमानाय नमः।

1.165.12

३३१. ॐ रभोदे नमः।

6.22.5

३३२. ॐ ऋतपे नमः।

7.20.6

३३३. ॐ ऋताय नमः।

4.23.10

३३४. ॐ ऋजीषिणे नमः।

4.16.1

३३५. ॐ रणकृते नमः।

10.112.10

३३६. ॐ रेवते नमः।

4.25.7

३३७. ॐ ऋत्वियाय नमः।

1.135.3

३३८. ॐ रध्रचोदनाय नमः।

8.80.3

३३९. ॐ ऋष्वाय नमः।

2.21.4

३४०. ॐ रायोऽवनये नमः।

8.32.13

३४१. ॐ राज्ञे नमः।

6.44.13

३४२. ॐ रयिस्थानाय नमः।

6.47.6

३४३. ॐ रदावसवे नमः।

7.32.18

३४४. ॐ ऋभुक्षणे नमः।

1.63.3

३४५. ॐ अनिमानाय नमः।

6.22.7

३४६. ॐ अश्वाय नमः।

8.49.5

३४७. ॐ सहमानाय नमः।

2.21.2

३४८. ॐ समुद्रियाय नमः।

1.55.2

३४९. ॐ ऋणकातये नमः।

8.61.12

३५०. ॐ गिर्वणस्यवे नमः।

10.111.1

३५१. ॐ कीजाय नमः।

8.66.3

३५२. ॐ खिद्वाय नमः।

6.22.4

३५३. ॐ खजङ्कराय नमः।

1.102.6

३५४. ॐ ऋजीषाय नमः।

1.32.6

३५५. ॐ वसुविदे नमः।

8.61.5

३५६. ॐ वैन्याय नमः।

6.44.8

३५७. ॐ वाजेषुदधृषाय नमः।

3.42.6

३५८. ॐ कवये नमः।

6.32.3

३५९. ॐ विरप्शिने नमः।

4.17.20

३६०. ॐ वीळिताय नमः।

2.21.4

३६१. ॐ विप्राय नमः।

8.98.1

३६२. ॐ विश्ववेदसे नमः।

3.25.1

३६३. ॐ ऋतावृधाय नमः।

7.83.10

३६४. ॐ ऋतयुजे नमः।

6.39.2

३६५. ॐ धर्मकृते नमः।

8.98.1

३६६. ॐ धेनवे नमः।

6.35.5

३६७. ॐ धनजिते नमः।

2.21.1

३६८. ॐ धाम्ने नमः।

8.92.25

३६९. ॐ वर्मणे नमः।

10.107.7

३७०. ॐ वाहे नमः।

7.24.5

३७१. ॐ ऋतेजसे नमः।

7.20.6

३७२. ॐ सक्षणये नमः।

8.24.26

३७३. ॐ सोम्याय नमः।

4.25.2

३७४. ॐ संसृष्टजिते नमः।

10.103.3

३७५. ॐ ऋभुष्ठिराय नमः।

8.77.8

३७६. ॐ ऋतयवे नमः।

2.11.12

३७७. ॐ सबलाय नमः।

8.93.9

३७८. ॐ सह्यवे नमः।

7.90.6

३७९. ॐ वज्रवाहसे नमः।

6.44.19

३८०. ॐ ऋचीषमाय नमः।

1.61.1

३८१. ॐ ऋग्मिणे नमः।

1.100.4

३८२. ॐ दधृष्वते नमः।

4.22.5

३८३. ॐ ऋष्वौजसे नमः।

10.105.6

३८४. ॐ सुगोपे नमः।

5.38.5

३८५. ॐ स्वयशस्तराय नमः।

8.60.11

३८६. ॐ स्वभिष्टिसुम्नाय नमः।

6.20.8

३८७. ॐ सेहानाय नमः।

8.36.1

३८८. ॐ सुनीतये नमः।

6.47.7

३८९. ॐ सुकृताय नमः।

6.19.1

३९०. ॐ शुचये नमः।

4.13.19

३९१. ॐ ऋणये नमः।

4.23.7

३९२. ॐ सहसः सूनवे नमः।

6.18.11

३९३. ॐ सुदानवे नमः।

3.29.7

३९४. ॐ सगणाय नमः।

1.101.9

३९५. ॐ वसवे नमः।

8.24.3

३९६. ॐ स्तोम्याय नमः।

8.16.8

३९७. ॐ समद्वने नमः।

6.18.2

३९८. ॐ सत्राघ्ने नमः।

4.17.8

३९९. ॐ स्तोमवाहसे नमः।

6.23.4

४००. ॐ ऋतीषहाय नमः।

8.88.1

 

bottom of page