ಕಾವ್ಯಕಣ್ಠ ವಾಸಿಷ್ಠ ಶ್ರೀಗಣಪತಿಮುನಿ ವಿರಚಿತಮ್
ಇಂದ್ರಾಣೀಸಪ್ತಶತೀ
ಚತುರ್ಥೋ ವಸುಮತೀ ಸ್ತಬಕಃ
*ಇಂದ್ರಾಣೀ ಸಪ್ತಶತೀ*ಯ ಈ ಚತುರ್ಥ ಸ್ತಬಕದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಗಾಯತ್ರ ಶತಕವು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಗಾಢಭಕ್ತಿ, ದಿವ್ಯರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿಪ್ರದಾನದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಮಹಿಮಾನ್ವಿತ ಸ್ತುತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳು ದೇವೇಂದ್ರನ ಪ್ರಿಯ ಸಹಚರಿಯಾಗಿ, ಜಗನ್ಮಾತೆಯಾಗಿ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸುವ ದೇವಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಢವಾಗಿ ವಾಸಿಸುವ ಪರಮದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಶಚೀದೇವಿ — ಇಂದ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಆವಾಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇಂದ್ರಾಣಿಯ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಮಂದಹಾಸವು ಮೋಹವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಯೋಗಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಈ ಸ್ತಬಕವು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವರ್ಗಧಾಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಅವಳ ಕರುಣೆಯು ಭಾರತದ ಮೇಲೆಯೂ ಹರಡಲಿ ಎಂದು ಕವಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತರ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಕಲ್ಪಲತೆಯಾಗಿ, ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯಾಗಿ, ದುಃಖವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ತಾಯಿಯಾಗಿ ಅವಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.
**“ದೈವಂ ಮಮ ಶಚೀ — ಶಚಿಯೇ ನನ್ನ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವತೆ”** ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಈ ಸ್ತಬಕದಾದ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ, ಅದಕ್ಕೂ ಅತೀತವಾಗಿ ಪರಿಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯವಾಗಿ, ಮಾನವರ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಢದೈವತ್ವವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಜ್ಜನರ ಪರಮಸೌಭಾಗ್ಯವಾಗಿ ದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಮಘವಂತನ ಆಯುಧ; ನಿಯಮನಿಷ್ಠರಾದ ಸಾಧಕರಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರ; ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸುವ ದಿವ್ಯಾವರಣ; ಯೋಗಭಕ್ತನ ಅಂತರಂಗಶಾಂತಿ; ಬಾಹ್ಯ ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ಕಾಪಾಡುವ ರಕ್ಷಣಾಕವಚ.
ಬಲಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಲವಾಗಿ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ವಿಗಳಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ಸಾಗಿ ಶಚೀದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಏಕೈಕ ವಿಶ್ವಶಕ್ತಿ ಅವಳೇ. ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಸಾಧಕ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸುವವಳು ಅವಳು. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಪೋಷಣೆ, ವಿಕಾಸ, ರೂಪಾಂತರ ಮತ್ತು ಲಯವೆಂಬ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಜೀವಶಕ್ತಿ ಅವಳೇ ಎಂದು ಈ ಸ್ತಬಕವು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಅನಂತರ ಈ ಸ್ತುತಿಯು ಅತ್ಯಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮಾತ್ಮಕವಾದ ಸಮಸ್ತ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ದರ್ಶಿಸುವ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸಬೇಕೆಂದು ಭಕ್ತನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾನೆ. ದುಷ್ಟಚಿಂತನೆ, ದುರ್ವಾಕ್ಯ ಮತ್ತು ದುಷ್ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಋಣಬಾಧೆಯಿಂದ ವಿಮುಕ್ತಿ, ಅವಮಾನಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ, ಶತ್ರುಗಳು ಮಿತ್ರರಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರಿಗಳು ವಿನಯಶೀಲ ಭಕ್ತರಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತರಾಗುವುದು — ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಅವಳ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಕೋರುತ್ತಾನೆ.
ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳು ರಕ್ಷಣೆ, ಅಭೀಷ್ಟಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಗೃತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಬಯಸಿದ ಶುಭವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸಿ, ಪ್ರಿಯಜನರಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಶಚೀದೇವಿಯನ್ನು ಕವಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿರೋಧಿ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ದಿವ್ಯಾಯುಧವಾಗಿ ನಿಂತು, ಸಮಸ್ತ ಶುಭಕರ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇಂದ್ರನ ಭುಜಕ್ಕೆ ಅವಳು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದಂತೆ, ತನ್ನ ಸ್ವದೇಶದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿ, ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಲವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಚತುರ್ಥ ಸ್ತಬಕವು ಅಂತರಂಗಯೋಗ, ಪಾಪಶುದ್ಧಿ, ರಕ್ಷಣೆ, ಧೈರ್ಯ, ದಿವ್ಯಸಂಕಲ್ಪಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ದೇಶಸೇವೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವಜನನಿಯ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಲಾದ ಭಕ್ತಿಪುಷ್ಪಮಾಲಿಕೆಯಂತೆ, *ಇಂದ್ರಾಣೀ ಸಪ್ತಶತೀ*ಯ ಮೊದಲ ನೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳಾದ ಪ್ರಥಮ ಗಾಯತ್ರ ಶತಕವನ್ನು ಇದು ಮಹಿಮಾನ್ವಿತವಾಗಿ ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
## ಈ ಸ್ತಬಕದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು
• ಮೋಹನಿವಾರಣೆ ಮತ್ತು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಯೋಗಶಕ್ತಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
• ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಇಂದ್ರಾಣಿಯ ಕರುಣೆ ಹರಿಯಲೆಂದು ಆವಾಹನೆ
• ಶಚೀದೇವಿಯನ್ನು ದುಃಖನಿವಾರಿಣಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಜಗನ್ಮಾತೆಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುವುದು
• **“ಶಚಿಯೇ ನನ್ನ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವತೆ”** ಎಂಬ ಭಾವನೆಯ ಪುನರುಚ್ಚಾರಣೆ
• ಅವಳನ್ನು ಅಂತರಂಗಶಾಂತಿ, ಬಾಹ್ಯರಕ್ಷಣೆ, ಆಯುಧ, ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕವಚವಾಗಿ ದರ್ಶಿಸುವುದು
• ಬಲ, ಬುದ್ಧಿ, ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು
• ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಏಕಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುವುದು
• ದುಷ್ಟಚಿಂತನೆ, ದುರ್ವಾಕ್ಯ ಮತ್ತು ದುಷ್ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
• ಋಣ, ಅವಮಾನ, ಶತ್ರುತ್ವ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ದುಃಖಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕೆಂದು ದಿವ್ಯಮಾತೆಯನ್ನು ಆವಾಹಿಸುವುದು
• *ಇಂದ್ರಾಣೀ ಸಪ್ತಶತೀ*ಯ ಪ್ರಥಮ ಗಾಯತ್ರ ಶತಕದ ಸಮಾಪ್ತಿ
॥ ಚತುರ್ಥೋ ವಸುಮತೀ ಸ್ತಬಕಃ ॥
ಮೋಹಂ ಪರಿಹರನ್ ಯೋಗಂ ವಿತನುತಾಮ್ ।
ದೇವೇಂದ್ರದಯಿತಾ ಹಾಸೋ ಮಮ ಹೃದಿ ।।೭೬।।
ಆಭಾತು ಕರುಣಾ ಸಾ ಭಾರತಭುವಿ ।
ಸುತ್ರಾಮಸುದೃಶೋ ಯದ್ವನ್ನಿಜದಿವಿ ।।೭೭।।
ವಂದಾರುಜನತಾಮಂದಾರಲತಿಕಾಮ್ ।
ವಂದೇ ಹರಿಹಯಪ್ರಾಣಪ್ರಿಯತಮಾಮ್ ।।೭೮।।
ಶೋಕಸ್ಯ ದಮನೀಂ ಲೋಕಸ್ಯ ಜನನೀಮ್ ।
ಗಾಯಾಮಿ ಲಲಿತಾಂ ಶಕ್ರಸ್ಯ ದಯಿತಾಮ್ ।।೭೯।।
ರಮ್ಯಾ ಸುಮನಸಾಂ ಭೂಪಸ್ಯ ಮಹಿಷೀ ।
ಸೌಮ್ಯಾ ಜನಿಮತಾಂ ಮಾತಾ ವಿಜಯತೇ ।।೮೦।।
ವೀರ್ಯಸ್ಯ ಚ ಧಿಯಸ್ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಭರಣೇ ।
ದಾತ್ರೀ ಮಘವತೇ ದೇವೀ ವಿಜಯತೇ ।।೮೧।।
ವ್ಯಾಪ್ತಾ ಜಗದಿದಂ ಗುಪ್ತಾ ಹೃದಿ ನೃಣಾಮ್ ।
ಆಪ್ತಾ ಸುಕೃತಿನಾಂ ದೈವಂ ಮಮ ಶಚೀ ।।೮೨।।
ಖೇ ಶಕ್ತಿರತುಲಾ ಪಾರೇ ಚಿದಮಲಾ ।
ಸ್ವಶ್ಚಾರುಮಹಿಲಾ ದೈವಂ ಮಮ ಶಚೀ ।।೮೩।।
ಶಸ್ತ್ರಂ ಮಘವತಃ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಯಮವತಾಮ್ ।
ವಸ್ತ್ರಂ ತ್ರಿಜಗತೋ ದೈವಂ ಮಮ ಶಚೀ ।।೮೪।।
ಯುಕ್ತಸ್ಯ ಭಜತಃ ಶರ್ಮಾಂತರತುಲಮ್ ।
ವರ್ಮಾಪಿ ಚ ಬಹಿರ್ದೈವಂ ಮಮ ಶಚೀ ।।೮೫।।
ವೀರ್ಯಂ ಬಲವತಾಂ ಬುದ್ಧಿರ್ಮತಿಮತಾಮ್ ।
ತೇಜೋ ದ್ಯುತಿಮತಾಂ ದೈವಂ ಮಮ ಶಚೀ ।।೮೬।।
ಏಕೈವ ಜನಯಂತ್ಯೇಕೈವ ದಧತೀ ।
ಏಕೈವ ಲಯಕೃದ್ದೈವಂ ಮಮ ಶಚೀ ।।೮೭।।
ಶಕ್ತೀರವಿತಥಾಃ ಕ್ಷೇತ್ರೇಷು ದಧತೀ ।
ಬೀಜೇಷು ಚ ಪರಾ ದೈವಂ ಮಮ ಶಚೀ ।।೮೮।।
ಚಿನ್ವಂತ್ಯಪಿ ಪಚಂತ್ಯೇಕಾ ಪಶುಗಣಮ್ ।
ಖಾದಂತ್ಯಪಿ ಭವೇ ದೈವಂ ಮಮ ಶಚೀ ।।೮೯।।
ದೃಷ್ಟೌ ಧೃತಚಿತಿರ್ದೃಶ್ಯೇ ತತಗುಣಾ ।
ವಿಶ್ವಾತ್ಮಮಹಿಷೀ ದೈವಂ ಮಮ ಶಚೀ ।।೯೦।।
ರಾಕಾಶಶಿಮುಖೀ ರಾಜೀವನಯನಾ ।
ಸ್ವಃ ಕಾಪಿ ಲಲನಾ ದೈವಂ ಮಮ ಶಚೀ ।।೯೧।।
ಸ್ಥಾಣಾವಪಿ ಚರೇ ಸರ್ವತ್ರ ವಿತತಾ ।
ಸಾಕ್ಷಾದ್ಭವತು ಮೇ ಸ್ವರ್ನಾಥದಯಿತಾ ।।೯೨।।
ಯನ್ಮಾತರನೃತಂ ಧ್ಯಾತಂ ಚ ಗದಿತಮ್ ।
ಜುಷ್ಟಂ ಚ ಹರ ಮೇ ತದ್ದೇವಿ ದುರಿತಮ್ ।।೯೩।।
ಮಾಂ ಮೋಚಯ ಋಣಾದಿಂದ್ರಾಣಿ ಸುಭುಜೇ ।
ಮಾಮಲ್ಪಮತಯೋ ಮಾ ನಿಂದಿಷುರಜೇ ।।೯೪।।
ಶತ್ರುಶ್ಚ ಶಚಿ ಮೇ ಸಖ್ಯಾಯ ಯತತಾಮ್ ।
ದೃಪ್ತಶ್ಚ ಮನುಜೋ ಮಾಮಂಬ ಭಜತಾಮ್ ।।೯೫।।
ಕಷ್ಟಂ ಶಚಿ ವಿಧೂಯೇಷ್ಟಂ ವಿದಧತೀ ।
ಆನಂದಯ ಜನಂ ಪ್ರೇಯಾಂಸಮಯಿ ಮೇ ।।೯೬।।
ಅಸ್ತ್ರಂ ಮಮ ಭವ ಧ್ವಂಸಾಯ ರಟತಾಮ್ ।
ಸುತ್ರಾಮರಮಣಿ ಶ್ರೀಮಾತರಸತಾಮ್ ।।೯೭।।
ಸಂಪೂರಯತು ಮೇ ಸರ್ವಂ ಸುರನುತಾ ।
ಸ್ವರ್ಗಕ್ಷಿತಿಪತೇಶ್ಶುದ್ಧಾಂತವನಿತಾ ।।೯೮।।
ಸಂವರ್ಧಯ ಶಚಿ ಸ್ವಂ ದೇಶಮವಿತುಮ್ ।
ಬಾಹೋರಿವ ಹರೇರ್ಬುದ್ಧೇರ್ಮಮ ಬಲಮ್ ।।೯೯।।
ಏತೈರ್ವಸುಮತೀವೃತ್ತೈರ್ನವಸುಮೈಃ ।
ಭೂಯಾಚ್ಚರಣಯೋಃ ಪೂಜಾ ಜನನಿ ತೇ ।।೧೦೦।।
॥ ಇತಿ ಶ್ರೀ ಭಗವನ್ಮಹರ್ಷಿರಮಣಾಂತೇವಾಸಿನೋ ವಾಸಿಷ್ಠಸ್ಯ ನರಸಿಂಹಸೂನೋಃ ಗಣಪತೇಃ ಕೃತಾ ಇಂದ್ರಾಣೀ ಸಪ್ತಸತೀ
ಪ್ರಥಮಂ ಗಾಯತ್ರಂ ಶತಕಮ್ ಸಂಪೂರ್ಣಮ್ ॥
॥ ಇಂದ್ರೋ ವಿಶ್ವಸ್ಯ ರಾಜತಿ ॥