kāvyakaṇṭha vāsiṣṭha śrī gaṇapati muni viracitam umāsahasram
Uma Sahasram
viṃśaḥ stabakaḥ - maṇibandhavṛttam

The twentieth Stabaka, entitled **Sarvasāramayī — “She who is the Essence of Everything”**, gathers the many manifestations of Umā into a grand synthesis. Śrī Gaṇapati Muni shows the Goddess as present in worship as form, in praise as word, in meditation as prāṇa, and in philosophical inquiry as the all-pervading Reality. She is experienced as sound, touch, form, taste and fragrance; as sight in the eye, thought in the mind, pure awareness in the Self and fullness in Brahman. The title is therefore completely justified: every faculty, element, power, experience and mode of consciousness is traced back to Her as its **inner essence and sustaining principle**.
The verses proceed almost like a spiritual catalogue of Śakti’s universal operations. She is Soma at the crown, Indra-power at the brow, solar power in the heart and fire at the root; beauty in the physical body, energy in prāṇa, enjoyment in the inner organ and yoga in intelligence. She becomes strength in mantra, prāṇa in yoga, peace in self-knowledge, sacrifice in dharma, eloquence in debate, courage in warriors, sovereignty in rulers and charm in love. She is Vāk in Brahmā, Śrī in Viṣṇu, a portion of Śiva’s own body, Kuṇḍalinī in living beings, and finally nothing other than **Brahman’s own radiance, manifestation and transcendence**.
Muni’s genius in this Stabaka lies in **systematic synthesis and rhythmic parallelism**. In the compact **Maṇibandha metre**, he arranges series of correspondences with extraordinary economy, moving from sensory experience to subtle anatomy, from mantra and yoga to theology and Advaita. The repeated syntactic patterns give the section the force of a litany while also creating a philosophical map of the universe. As the concluding Stabaka of the **fifth Śatakam**, it serves as a powerful summary: Umā is not merely one divine form among many, but the **sāra—the essential reality—within all forms, powers, beings, practices and states of consciousness**.
viṃśaḥ stabakaḥ - maṇibandhavṛttam
sarvasāramayī
prītivikāse svalpatamo roṣaviśeṣe bhūritaraḥ ।
adbhutahāso viśvasuvo rakṣatu sādhuṃ hantu khalam ॥ 476 ॥
sajjanacittānandakarī saṃśritapāpavrātaharī ।
lokasavitrī nākacarī stānmama bhūyo bhadrakarī ॥ 477 ॥
arcanakāle rūpagatā saṃstutikāle śabdagatā ।
cintanakāle prāṇagatā tattvavicāre sarvagatā ॥ 478 ॥
ujjvalarūpe nṛtyakarī niṣprabharūpe suptikarī ।
gopitarūpe siddhikarī gocararūpe bandhakarī ॥ 479 ॥
ambaradeśe śabdavatī pāvakatāte sparśavatī ।
kāñcanavīrye rūpavatī sāgarakāñcyāṃ gandhavatī ॥ 480 ॥
apsvamalāsu spaṣṭarasā candravibhāyāṃ guptarasā ।
saṃsṛtibhoge sarvarasā pūrṇasamādhāvekarasā ॥ 481 ॥
cakṣuṣi dṛṣṭiśśātatamā cetasi dṛṣṭiścitratamā ।
ātmani dṛṣṭiśśuddhatamā brahmaṇi dṛṣṭiḥ pūrṇatamā ॥ 482 ॥
śīrṣasaroje somakalā bhālasaroje śakrakalā ।
hārdasaroje sūryakalā mūlasaroje vahnikalā ॥ 483 ॥
sthūlaśarīre kāntimatī prāṇaśarīre śaktimatī ।
svāntaśarīre bhogavatī buddhiśarīre yogavatī ॥ 484 ॥
sārasabandhorujvalabhā kairavabandhoḥ sundarabhā ।
vaidyutavahneradbhutabhā bhaumakṛśānordīpakabhā ॥ 485 ॥
yodhavarāṇāmāyudhabhā yogivarāṇāmīkṣaṇabhā ।
bhūmipatīnāmāsanabhā premavatīnāmānanabhā ॥ 486 ॥
śastradharāṇāṃ bhīkaratā śāstradharāṇāṃ bodhakatā ।
yantradharāṇāṃ cālakatā mantradharāṇāṃ sādhakatā ॥ 487 ॥
gānapaṭūnāṃ rañjakatā dhyānapaṭūnāṃ māpakatā ।
nītipaṭūnāṃ bhedakatā dhūtipaṭūnāṃ kṣepakatā ॥ 488 ॥
dīdhitidhārā lokayatāṃ jīvitadhārā vartayatām ।
jñāpakadhārā cintayatāṃ mādakadhārā drāvayatām ॥ 489 ॥
mantraparāṇāṃ vākyabalaṃ yogaparāṇāṃ prāṇabalam ।
ātmaparāṇāṃ śāntibalaṃ dharmaparāṇāṃ tyāgabalam ॥ 490 ॥
sūrivarāṇāṃ vādabalaṃ vīravarāṇāṃ bāhubalam ।
martyapatīnāṃ sainyabalaṃ rāgavatīnāṃ hāsabalam ॥ 491 ॥
vaidikamantre bhāvavatī tāntrikamantre nādavatī ।
śābaramantre kalpavatī santatamantre sāravatī ॥ 492 ॥
brahmamukhābje vāgvanitā vakṣasi viṣṇoḥ śrīrlalitā ।
śambhuśarīre bhāgamitā viśvaśarīre vyomni tatā ॥ 493 ॥
bhūgrahagolaiḥ kandukinī viṣṭapadhāne kautukinī ।
yāvadanantaṃ vaibhavinī prāṇiṣu bhūyassambhavinī ॥ 494 ॥
kañjabhavāṇḍe maṇḍalinī prāṇiśarīre kuṇḍalinī ।
pāmarabhāve sallalanā paṇḍitabhāve modaghanā ॥ 495 ॥
nāryapi puṃsā mūlavatī tanvyapi śaktyā vyāptimatī ।
vyāptimatītve guptimatī citravicitrā kā'pi satī ॥ 496 ॥
dīdhitirūpā cittamayī prāṇaśarīrā'pyadvitayī ।
brahmaśarīraṃ brahmavibhā brahmavibhūtirbrahmaparam ॥ 497 ॥
viṣṭapamātā bhūrikṛpā viṣṭaparājñī bhūribalā ।
viṣṭaparūpā śiṣṭanutā viṣṭapapāre śiṣṭamitā ॥ 498 ॥
durjanamūlocchedakarī dīnajanārtidhvaṃsakarī ।
dhībalalakṣmīnāśakṛśaṃ puṇyakulaṃ naḥ pātu śivā ॥ 499 ॥
candrakirīṭāmbhojadṛśaḥ śāntisamṛddhaṃ svāntamime ।
sammadayantu śrotrasukhāḥ sanmaṇibandhāḥ sūripateḥ ॥ 500 ॥
॥ samāptaṃ ca pañcamaṃ śatakam ॥
