ಕಾವ್ಯಕಣ್ಠ ವಾಸಿಷ್ಠ ಶ್ರೀಗಣಪತಿಮುನಿ ವಿರಚಿತಮ್
ಇಂದ್ರಾಣೀಸಪ್ತಶತೀ
ತೃತೀಯಶ್ಚಿತ್ರಪದಾ ಸ್ತಬಕಃ
ಈ ಚಿತ್ರಪದಾ ಸ್ತಬಕವು ಇಂದ್ರನ ಪ್ರಿಯ ಸಹಚರಿಯೂ, ಭಕ್ತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಪರಿಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವವಳೂ, ಅನೇಕ ಸಾಧನಾಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಪ್ರಕಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಮಜನನಿಯೂ ಆದ ಶಚೀದೇವಿ — ಇಂದ್ರಾಣಿಯ ಕುರಿತು ಮಾಡಿದ ಗಾಢವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಯೋಗಮಯ ಸ್ತುತಿಯಾಗಿದೆ. ಇಂದ್ರಾಣಿಯ ಮಂದಹಾಸದಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಒಂದು ಕಿರಣವಾದರೂ ಅಜ್ಞಾನವೆಂಬ ದಟ್ಟ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಶುಭಮಂಗಳಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಈ ಸ್ತಬಕವು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕವಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಭಾರತಭೂಮಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನ ಸಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ದುರ್ಬಲಗೊಂಡು, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿ, ನಿಸ್ಸಹಾಯಕ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿರುವ ಪವಿತ್ರಭೂಮಿಯಾಗಿ ಭಾರತವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತವನ್ನು ಸನಾಥವಾಗಿಸಿ — ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಹೊಂದಿದುದಾಗಿ, ಅನಾಥಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ವಿಮುಕ್ತವಾದುದಾಗಿ — ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ದಿವ್ಯಮಾತೆಯನ್ನು ಆವಾಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ಸ್ತಬಕವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಭಕ್ತಿಯನ್ನೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನೂ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ದೇವತೆಗಳ ರಾಜನನ್ನು ಕಾರ್ಯೋನ್ಮುಖನನ್ನಾಗಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ, ಲೋಕಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವಳಾಗಿ, ತನ್ನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದವರನ್ನು ಕಾಪಾಡುವವಳಾಗಿ, ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವಳಾಗಿ, ಋಷಿಸಮುದಾಯವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವವಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶುಭವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವಳಾಗಿ ಶಚೀದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವಳ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಕಟಾಕ್ಷವು ಒಂದೇ ಸಲ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದರೂ ತಾನು ಪರಿಶುದ್ಧನಾಗಲಿ ಎಂದು ಭಕ್ತನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾನೆ.
ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ಸಮಸ್ತ ಸಾಧಕರ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು ಈ ಸ್ತಬಕದ ವಿಶೇಷತೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಅವಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವವರ ಸೇವಕನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಅವಳ ಪವಿತ್ರ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸುವವರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಅವಳ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರ ಆರಾಧಕನಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವಳ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುವವರು, ಅವಳ ಪಾದಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವವರು, ತಮ್ಮ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುವವರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಅವಳ ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು — ಇವರನ್ನೆಲ್ಲ ಅವರು ಭಕ್ತಿಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅನಂತರ ಈ ಸ್ತಬಕವು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಯೋಗರಹಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯ ಸಂಕೇತಗಳೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣದ ಚಲನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದರಿಂದ ಜಾಗೃತಗೊಳ್ಳುವ ಕುಂಡಲಿನೀಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ದಿವ್ಯಮಾತೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಮೂಲವಾದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುವ ದಿವ್ಯಸಾನ್ನಿಧ್ಯವಾಗಿ, ವೈದಿಕ ಹೃದಯಕಮಲದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಪರಮದೇವತೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಂತರಂಗಶುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುವ ನಾದಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಮೃತಧಾರೆಯ ಮೂಲಕ ಅನುಭವವಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ, ರಸದ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಆನಂದತರಂಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ **“ನಾನು”** ಎಂಬ ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಪವಿತ್ರಸತ್ತೆಯಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಆರಾಧನೆಯು ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಸಮಸ್ತ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನವಂತನಾದ ಭಕ್ತನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಅವಳ ಚಲನೆಯಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವನ್ನೂ ಅವಳ ಸತ್ತೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅನುಭವವನ್ನೂ ಅವಳ ದಿವ್ಯಕಲೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ದರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಮಸ್ತ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ವದೇಶವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸಿ, ತನ್ನ ಜೀವನದ ಗುರಿಯನ್ನು ದಿವ್ಯಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ದಿವ್ಯಮಾತೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಈ ಸ್ತಬಕವು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಚಿತ್ರಪದಾ ಸ್ತಬಕವು ಭಕ್ತಿ, ಯೋಗ, ಮಂತ್ರೋಪಾಸನೆ, ಆತ್ಮವಿಚಾರ, ಅಂತರಂಗಶುದ್ಧಿ, ಸಮಗ್ರ ದೈವದರ್ಶನ ಮತ್ತು ದೇಶಸೇವೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವ ಮಹಿಮಾನ್ವಿತ ಸ್ತುತಿಯಾಗಿದೆ.
## ಈ ಸ್ತಬಕದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು
• ಇಂದ್ರಾಣಿಯ ಮಂದಹಾಸವು ಅಂತರಂಗದ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲಿ ಎಂಬ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
• ನಿಸ್ಸಹಾಯಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತಭೂಮಿ ಸನಾಥವಾಗಿಯೂ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿಯೂ ಮಾರ್ಪಡಲಿ ಎಂಬ ಆವಾಹನೆ
• ಭಕ್ತರಕ್ಷಕಿ, ಪಾಪನಾಶಿನಿ ಮತ್ತು ಋಷಿಸಮುದಾಯದ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಶಚೀದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವುದು
• ದಿವ್ಯಮಾತೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ, ಜಪಿಸುವ, ಪೂಜಿಸುವ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನಿಸುವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು
• ಮಂತ್ರ, ಯಂತ್ರ, ಜಪ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಚಾರದ ಮೂಲಕ ಅವಳ ಆರಾಧನೆ
• ಕುಂಡಲಿನಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಂತರಂಗದ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಶಚೀದೇವಿಯ ಯೋಗದರ್ಶನ
• ದೃಷ್ಟಿ, ಮನಸ್ಸು, ನಾದ, ರಸ ಮತ್ತು ಹೃದಯಚೈತನ್ಯದ ಮೂಲಕ ಅವಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು
• ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯ, ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು
• ದೇಶರಕ್ಷಣೆಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ದಿವ್ಯಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾರ್ಥಕಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
॥ ತೃತೀಯಶ್ಚಿತ್ರಪದಾ ಸ್ತಬಕಃ ॥
ಅಪ್ಯಲಸೋ ಹರಿದಂತಧ್ವಾಂತತತೇರಪಿ ಹರ್ತಾ ।
ಅಸ್ತು ಮಮೇಂದ್ರಪುರಂಧ್ರೀ ಹಾಸಲವಃ ಶುಭಕರ್ತಾ ।।೨೫೧।।
ಪಾಹಿ ಪರೈರ್ಹೃತಸಾರಾಂ ನೇತ್ರಗಲಜ್ಜಲಧಾರಾಮ್ ।
ಭಾರತಭೂಮಿಮನಾಥಾಂ ದೇವಿ ವಿಧಾಯ ಸನಾಥಾಮ್ ।।೨೫೨।।
ಚಾಲಯತಾ ಸುರರಾಜಂ ಪಾಲಯತಾ ಭುವನಾನಿ ।
ಶೀಲಯತಾ ನತರಕ್ಷಾಂ ಕಾಲಯತಾ ವೃಜಿನಾನಿ ।।೨೫೩।।
ಲಾಲಯತಾ ಮುನಿಸಂಘಂ ಕೀಲಯತಾ ದಿವಿ ಭದ್ರಮ್ ।
ಪಾವಯ ಮಾಂ ಸಕೃದೀಶೇ ಭಾಸುರದೃಕ್ಪ್ರಸರೇಣ ।।೨೫೪।।
ಸರ್ವರುಚಾಮಪಿ ಶಾಲಾಂ ತ್ವಾಂ ಶಚಿ ಮಂಗಳಲೀಲಾಮ್ ।
ಕಾಲಕಚಾಮುತ ಕಾಲೀಂ ಪದ್ಮಮುಖೀಮುತ ಪದ್ಮಾಮ್ ।।೨೫೫।।
ಯಃ ಸ್ಮರತಿ ಪ್ರತಿಕಲ್ಯಂ ಭಕ್ತಿಭರೇಣ ಪರೇಣ ।
ತಸ್ಯ ಸುರೇಶ್ವರಿ ಸಾಧೋರಸ್ಮಿ ಪದಾಬ್ಜಭುಜಿಷ್ಯಃ ।।೨೫೬।।
ಯಸ್ತವ ನಾಮಪವಿತ್ರಂ ಕೀರ್ತಯತೇ ಸುಕೃತೀ ನಾ ।
ವಾಸವಸುಂದರಿ ದಾಸಸ್ತಚ್ಚರಣಸ್ಯ ಸದಾಽಹಮ್ ।।೨೫೭।।
ಪಾವಕಸಾಗರಕೋಣಂ ಯಸ್ತವ ಪಾವನಯಂತ್ರಮ್ ।
ಪೂಜಯತಿ ಪ್ರತಿಘಸ್ರಂ ದೇವಿ ಭಜಾಮಿ ತದಂಘ್ರಿಮ್ ।।೨೫೮।।
ಯಸ್ತವ ಮಂತ್ರಮುದಾರಪ್ರಾಭವಮಾಗಮಸಾರಮ್ ।
ಪಾವನಿ ಕೂರ್ಚಮುಪಾಸ್ತೇ ತಸ್ಯ ನಮಶ್ಚರಣಾಯ ।।೨೫೯।।
ಶಾಂತಧಿಯೇತರಚಿಂತಾಸಂತತಿಮಂಬ ವಿಧೂಯ ।
ಚಿಂತಯತಾಂ ತವ ಪಾದಾವಸ್ಮಿ ಸತಾಮನುಯಾಯೀ ।।೨೬೦।।
ಶೋಧಯತಾಂ ನಿಜತತ್ತ್ವಂ ಸಾಧಯತಾಂ ಮಹಿಮಾನಮ್ ।
ಭಾವಯತಾಂ ಚರಣಂ ತೇ ದೇವಿ ಪದಾನುಚರೋಽಹಮ್ ।।೨೬೧।।
ಯೋಽನುಭವೇನ್ನಿಜದೇಹೇ ತ್ವಾಮಜರೇ ಪ್ರವಹಂತೀಮ್ ।
ಸಂತತಚಿಂತನಯೋಗಾತ್ತಸ ್ಯ ನಮಾಮಿ ಪದಾಬ್ಜಮ್ ।।೨೬೨।।
ಬೋಧಯತೇ ಭವತೀಂ ಯಃ ಪ್ರಾಣಗತಾಗತದರ್ಶೀ ।
ಕುಂಡಲಿನೀಂ ಕುಲಕುಂಡಾತ್ತಂ ತ್ರಿದಿವೇಶ್ವರಿ ವಂದೇ ।।೨೬೩।।
ಲೋಚನಮಂಡಲಸೌಧಾಂ ಲೋಕನಮೂಲವಿಚಾರೀ ।
ವಿಂದತಿ ಯಃ ಪರಮೇ ತ್ವಾಂ ವಂದನಮಸ್ಯ ಕರೋಮಿ ।।೨೬೪।।
ಮಾನಿನಿ ಜಂಭಜಿತಸ್ತ್ವಾಂ ಮಾನಸಮೂಲವಿತರ್ಕೀ ।
ವೇದಹೃದಂಬುರುಹೇ ಯಃ ಪಾದಮಮುಷ್ಯ ನಮಾಮಿ ।।೨೬೫।।
ಅಂತರನಾದವಿಮರ್ಶೀ ಪಶ್ಯತಿ ಯಃ ಸುಕೃತೀ ತೇ ।
ವೈಭವಮಂಬ ವಿಶುದ್ಧೇ ತೇನ ವಯಂ ಪರವಂತಃ ।।೨೬೬।।
ಇಂದ್ರಪದಸ್ಥಿತಚಿತ್ತಶ್ಶೀರ್ಷಸುಧಾರಸಮತ್ತಃ ।
ಯೋ ಭಜತೇ ಜನನಿ ತ್ವಾಂ ತಚ್ಚರಣಂ ಪ್ರಣಮಾಮಿ ।।೨೬೭।।
ರಾಸನವಾರಿಣಿ ಲಗ್ನಃ ಸಮ್ಮದವೀಚಿಷು ಮಗ್ನಃ ।
ಧ್ಯಾಯತಿ ಯಃ ಪರಮೇ ತ್ವಾಂ ತಸ್ಯ ಪದಂ ಮಮ ವಂದ್ಯಮ್ ।।೨೬೮।।
ತ್ವಾಂ ಸದಹಂಕೃತಿರೂಪಾಂ ಯೋಗಿನುತೇ ಹತಪಾಪಾಮ್ ।
ಧಾರಯತೇ ಹೃದಯೇ ಯಸ್ತಸ್ಯ ಸದಾಽಸ್ಮಿ ವಿಧೇಯಃ ।।೨೬೯।।
ಧೂತಸಮಸ್ತವಿಕಲ್ಪೋ ಯಸ್ತವ ಪಾವನಲೀಲಾಮ್ ।
ಶೋಧಯತಿ ಸ್ವಗುಹಾಯಾಂ ತಸ್ಯ ಭವಾಮ್ಯನುಜೀವೀ ।।೨೭೦।।
ಯೋ ಭಜತೇ ನಿಜದೃಷ್ಟಿಂ ರೂಪಪರಿಗ್ರಹಣೇಷು ।
ಕಾಮಪಿ ದೇವಿ ಕಲಾಂ ತೇ ತಸ್ಯ ಪದೇ ನಿಪತೇಯಮ್ ।।೨೭೧।।
ಕರ್ಮಣಿ ಕರ್ಮಣಿ ಚೇಷ್ಟಾಮಂಬ ತವೈವ ವಿಭೂತಿಮ್ ।
ಯಃ ಶಿತಬುದ್ಧಿರುಪಾಸ್ತೇ ತತ್ಪದಮೇಷ ಉಪಾಸ್ತೇ ।।೨೭೨।।
ವಸ್ತುನಿ ವಸ್ತುನಿ ಸತ್ತಾಂ ಯೋ ಭವತೀಂ ಸಮುಪಾಸ್ತೇ ।
ಮಾತರಮುಷ್ಯ ವಹೇಯಂ ಪಾದಯುಗಂ ಶಿರಸಾಽಹಮ್ ।।೨೭೩।।
ಪಾತುಮಿಮಂ ನಿಜದೇಶಂ ಸರ್ವದಿಶಾಸು ಸಪಾಶಮ್ ।
ಅಂಬ ವಿಧಾಯ ಸಮರ್ಥಂ ಮಾಂ ಕುರು ದೇವಿ ಕೃತಾರ್ಥಮ್ ।।೨೭೪।।
ಚಿತ್ರಪದಾಭಿರಿಮಾಭಿಶ್ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರಚರಿತ್ರಾ ।
ಸಮ್ಮದಮೇತು ಮಘೋನಃ ಪ್ರಾಣಸಖೀ ಮೃಗನೇತ್ರಾ ।।೨೭೫।।
॥ ಇತಿ ತೃತೀಯಸ್ತಬಕಃ ॥