top of page

ಕಾವ್ಯಕಣ್ಠ ವಾಸಿಷ್ಠ ಶ್ರೀಗಣಪತಿಮುನಿ ವಿರಚಿತಮ್

ಇಂದ್ರಾಣೀಸಪ್ತಶತೀ

ದ್ವಿತೀಯೋ ರಥೋದ್ಧತಾ ಸ್ತಬಕಃ

Indrani Saptasati - The 700 Verses Mystical work of Kavyakantha Sri Ganapati Muni

ಈ ಸ್ತಬಕವು ದಿವ್ಯಸೌಂದರ್ಯ, ರಸ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವ ಮನೋಹರ ಸ್ತುತಿಯಾಗಿದೆ. ಜಯಂತನ ತಾಯಿಯಾದ ಶಚೀದೇವಿಯ ಪದ್ಮವದನದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ದಿವ್ಯ ಮಂದಹಾಸವು ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕಿ, ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಶುಭವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸಿ, ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, ಪಾಪವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲಿ ಎಂದು ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನ್ನದ ಕೊರತೆ, ಭಯ, ಪರಸ್ಪರ ಭೇದಗಳು, ಶಕ್ತಿಹೀನತೆ ಮತ್ತು ವಿರೋಧಿ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸಂಕಟಗಳಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸಿರುವ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತಾವನಿಯನ್ನು ಇಂದ್ರಾಣೀದೇವಿ ರಕ್ಷಿಸಲಿ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.


ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯಮಾತೆಯ ಮನೋಹರ ರೂಪವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವಳ ಹಸ್ತಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದಗಳು ಕಮಲಗಳಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿವೆ. ಅವಳ ಸ್ತನಯುಗಲವು ಪ್ರಕಾಶಮಯವಾದ ಎರಡು ದಿವ್ಯಚಕ್ರಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅವಳ ಮುಖವು ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನ ಕಾಂತಿಯನ್ನೂ ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಳ ನೇತ್ರಗಳು ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿವೆ. ಅರುಣವರ್ಣದ ಅಧರಗಳು ಅಮೃತಮಯವಾಗಿವೆ; ಅವಳ ಮಂದಹಾಸವು ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅವಳ ಕೇಶಗಳು ಕಪ್ಪು ಮಳೆಗಾಲದ ಅಲೆಗಳಂತೆ ಮನೋಹರವಾಗಿವೆ. ಅವಳ ವಾಣಿ ದುಃಖಿತರಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅವಳ ನಡೆ, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗಪ್ರಜ್ಞೆ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಣನೆಗೆ ಅತೀತವಾಗಿವೆ.


ಈ ಸ್ತಬಕದ ಪ್ರಧಾನ ಭಾವವೆಂದರೆ **“ಆದಿಮರಸ”** — ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಾಣಿಯ ನಡುವಿನ ಆದ್ಯ ದಿವ್ಯಾನಂದ. ನಂದನವನದಲ್ಲಿನ ದಿವ್ಯದಂಪತಿಗಳ ಪವಿತ್ರಸಂಯೋಗವನ್ನು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸೌಂದರ್ಯ, ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ರಸವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಮೂಲಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಮುನಿಗಳು ದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ದಿವ್ಯಕ್ರೀಡೆಯು ಕೇವಲ ಶೃಂಗಾರವರ್ಣನೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಆನಂದ, ಜೀವಶಕ್ತಿ, ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಾಮರಸ್ಯದ ಪವಿತ್ರ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.


ನಂದನವನದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯದಂಪತಿಗಳು ಏಕಾಂತವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಭಾಷಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ತನ್ನ ಸ್ತೋತ್ರದ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಧ್ವನಿಯಾದರೂ ಅವರ ಕಿವಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿದರೆ ತನ್ನ ಜೀವನವು ಧನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕವಿ ವಿನಯದಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನ ಆರ್ತನಾದವು ಅವರ ದಿವ್ಯಕ್ರೀಡೆಗೆ ಅಡಚಣೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕೆಂದೂ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.


ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತಕ್ಷಿತಿಯ ದುಃಖವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ವಿರೋಧಿ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ನರಸಿಂಹನ ಪುತ್ರನಾದ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸಬೇಕೆಂದು ಶಚೀದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಈ ಸ್ತಬಕವು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.


ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸ್ತಬಕವು ದಿವ್ಯಮಾತೆಯ ಸೌಂದರ್ಯ, ವಾಕ್ಮಾಧುರ್ಯ, ಪ್ರೇಮ, ಆದಿಮರಸ, ರಕ್ಷಣಾಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಅಭ್ಯುದಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವ ಮಹಿಮಾನ್ವಿತ ಸ್ತುತಿಯಾಗಿದೆ.


## ಈ ಸ್ತಬಕದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು


• ಪಾಪ ಮತ್ತು ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಶಚೀದೇವಿಯ ದಿವ್ಯ ಮಂದಹಾಸ

• ಅನ್ನದ ಕೊರತೆ, ಭಯ, ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲತೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿರುವ ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ

• ಇಂದ್ರಾಣಿಯ ಮನೋಹರ ದಿವ್ಯರೂಪವರ್ಣನೆ

• ಇಂದ್ರ–ಶಚೀದೇವಿಯ ನಡುವಿನ ಆದ್ಯ ದಿವ್ಯಾನಂದವಾದ ಆದಿಮರಸ

• ದಿವ್ಯಕ್ರೀಡೆಯ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ನಂದನವನ

• ಸೌಂದರ್ಯ, ವಾಣಿ, ಪ್ರೇಮ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾಗಿ ಶಚೀದೇವಿಯನ್ನು ದರ್ಶಿಸುವುದು

• ತನ್ನ ಸ್ತೋತ್ರವು ದಿವ್ಯದಂಪತಿಗಳ ಕಿವಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪಲಿ ಎಂಬ ಕವಿಯ ವಿನಯಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ

• ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸಬೇಕೆಂದು ಆವಾಹನೆ


**ಇಂದ್ರೋ ವಿಶ್ವಸ್ಯ ರಾಜತಿ — ಇಂದ್ರನು ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವದ ಮೇಲೆ ಸಾರ್ವಭೌಮನಾಗಿ ಆಳುತ್ತಾನೆ.**


॥ ದ್ವಿತೀಯೋ ರಥೋದ್ಧತಾ ಸ್ತಬಕಃ ॥


ಕ್ಷಾಲನಾಯ ಹರಿತಾಂ ವಿಭೂತಯೇ ವಿಷ್ಟಪಸ್ಯ ಮದನಾಯ ವಜ್ರಿಣಃ ।

ತಜ್ಜಯಂತಜನನೀಮುಖಾಬ್ಜತೋ ನಿರ್ಗತಂ ಸ್ಮಿತಮಘಂ ಧುನೋತು ನಃ ।।೫೨೬।।


ಅನ್ನಲೋಪಕೃಶಭೀರುಕಪ್ರಜಾಂ ಭಿನ್ನಭಾವಬಲಹೀನನೇತೃಕಾಮ್ ।

ವಾಸವಸ್ಯ ವರವರ್ಣಿನೀ ಪರೈರರ್ದಿತಾಮವತು ಭಾರತಾವನಿಮ್ ।।೫೨೭।।


ಪಾಣಿಪಾದಮನಿಮೇಷರಾಜ್ಞಿ ತೇ ಪಾರಿಜಾತನವಪಲ್ಲವೋಪಮಮ್ ।

ಅಕ್ಷಪಾವಿರಹಮಂಗಭಾಸರಿದ್ವಾಸಿಚಕ್ರಮಿಥುನಂ ಕುಚದ್ವಯಮ್ ।।೫೨೮।।


ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರಯಶಸೋಽಪಹಾರಕಂ ಸಂಪ್ರಸಾದಸುಷಮಾಸ್ಪದಂ ಮುಖಮ್ ।

ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿರುಚಿಶೇವಧೀದೃಶೌ ರಕ್ತವರ್ಣಕಸುಧಾಘನೋಽಧರಃ ।।೫೨೯।।


ಮರ್ದಯತ್ತಿಮಿರಮುದ್ಧತಂ ದಿಶಾಮಲ್ಪಮಪ್ಯಧಿಕವೈಭವಂ ಸ್ಮಿತಮ್ ।

ಪ್ರಾವೃಡಂತಯಮುನಾತರಂಗವನ್ನೀಲಚಾರುರತಿಪಾವನಃ ಕಚಃ ।।೫೩೦।।


ವಲ್ಲಕೀಂ ಚ ಪರುಷಧ್ವನಿಂ ವದನ್ ದುಃಖಿತಸ್ಯ ಚ ಮುದಾವಹಃ ಸ್ವರಃ ।

ಚಾರು ಹಾವಶಬಲಾಽಲಸಾ ಗತಿಃ ಕಾಯಧಾಮವಚಸಾಂ ನ ಪದ್ಧತೌ ।।೫೩೧।।


ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಮತುಲಾಂ ಗತಾ ಮತಿಶ್ಚಾತುರೀ ಚ ಬುಧಮಂಡಲಸ್ತುತಾ ।

ವಿಷ್ಟಪತ್ರಿತಯರಾಜ್ಯತೋಽಪ್ಯಸಿ ತ್ವಂ ಸುಖಾಯ ಮಹತೇ ಬಿಡೌಜಸಃ ।।೫೩೨।।


ತ್ವಾಮುದೀಕ್ಷ್ಯ ಧೃತದೇವತಾತನುಂ ದೀಪ್ತಪಕ್ಷ್ಮಲವಿಶಾಲಲೋಚನಾಮ್ ।

ಆದಿತೋ ಜನನಿ ಜನ್ಮಿನಾಮಭೂದ್ವಾಸವಸ್ಯ ರತಿರಾದಿಮೇ ರಸೇ ।।೫೩೩।।


ಆದಿಮಂ ರಸಮನಾದಿವಾಸನಾ ವಾಸಿತೌ ಪ್ರಥಮಮನ್ವಗೃಹ್ಣತಾಮ್ ।

ಸಮ್ಮದಸ್ಯ ನಿಧಿಮಾದಿದಂಪತೀ ಸೋಽಚಲತ್ತ್ರಿಭುವನೇ ತತಃ ಕ್ರಮಃ ।।೫೩೪।।


ಜ್ಯಾಯಸಾ ದಿವಿಷದಾಂ ಪುರಾತನೀ ನೀಲಕಂಜನಯನಾ ವಿಲಾಸಿನೀ ।

ಯದ್ವಿಹಾರಮತನೋತ್ಪ್ರರೋಚನಂ ತತ್ಸತಾಮಭವದಾದಿಮೇ ರಸೇ ।।೫೩೫।।


ನ ತ್ವದಂಬ ನಲಿನಾನನಾಽಧಿಕಾ ನಾಪಿ ನಾಕಪತಿತೋಽಧಿಕಃ ಪುಮಾನ್ ।

ನಾಧಿಕಂ ಚ ವನಮಸ್ತಿ ನಂದನಾನ್ನಾದಿಮಾದಪಿ ರಸೋಽಧಿಕೋ ರಸಾತ್ ।।೫೩೬।।


ನಾಯಿಕಾ ತ್ವಮಸಮಾನಚಾರುತಾ ನಾಯಕಃ ಸ ಮರುತಾಂ ಮಹೀಪತಿಃ ।

ನಂದನಂ ಚ ರಸರಂಗಭೂಃ ಕಥಂ ಮನ್ಮಥಸ್ಯ ನ ಭವೇದಿಹೋತ್ಸವಃ ।।೫೩೭।।


ದೇವಿ ವಾಂ ಮೃತಿಕಥೈವ ದೂರತೋ ಜಾತುಚಿದ್ಗಲತಿ ನೈವ ಯೌವನಮ್ ।

ಕಾಂಕ್ಷಿತಃ ಪರಿಕರೋ ನ ದುರ್ಲಭಃ ಕಿಂ ರಸಃ ಪರಿಣಮೇದಿಹಾನ್ಯಥಾ ।।೫೩೮।।


ವಿಷ್ಟಪಸ್ಯ ಯುವರಾಜಕೇಶವೇ ತ್ರಾಣಭಾರಮಖಿಲಂ ನಿಧಾಯ ವಾಮ್ ।

ಕ್ರೀಡತೋರಮರರಾಜ್ಞಿ ನಂದನೇ ಕ್ರೀಡಿತಾನಿ ಮಮ ಸಂತು ಭೂತಯೇ ।।೫೩೯।।


ಯದ್ಯುವಾಮಮರರಾಜ್ಞಿ ನಂದನೇ ಕುರ್ವತೋ ರಹಸಿ ದೇವಿ ಮಂತ್ರಣಮ್ ।

ತತ್ರ ಚೇನ್ಮಮ ಕೃತಿರ್ಮನಾಗಿಯಂ ಸ್ಪರ್ಶಮೇತಿ ಭುವಿ ಕೋ ನು ಮತ್ಕೃತೀ ।।೫೪೦।।


ಕ್ರಂದನಂ ಯದಿ ಮಮೇಹ ವಂದಿನೋ ನಂದನೇ ವಿಹರತೋಃ ಸವಿತ್ರಿ ವಾಮ್ ।

ಅಂತರಾಯಕೃದಥಾಬ್ಜಕಾಂತಿ ತೇ ಸಂಪ್ರಗೃಹ್ಯ ಚರಣಂ ಕ್ಷಮಾಪಯೇ ।।೫೪೧।।


ಯೋಷಿತಾಮಪಿ ವಿಮೋಹನಾಕೃತಿರ್ಮೋಹನಂ ತು ಪುರುಷಸಂಹತೇರಪಿ ।

ಇಂದ್ರಮಂಬರಮಯಾಂ ಬಭೂವಿಥ ತ್ವಂ ರಸಾರ್ದ್ರಹೃದಯಾ ಲಸದ್ರಸಮ್ ।।೫೪೨।।


ದಿವ್ಯಚಂದನರಸಾನುಲೇಪನೈಃ ಪಾರಿಜಾತಸುಮತಲ್ಪಕಲ್ಪನೈಃ ।

ಚಾರುಗೀತಕೃತಿಭಿಶ್ಚ ಭೇಜಿರೇ ನಾಕಲೋಕವನದೇವತಾಶ್ಚ ವಾಮ್ ।।೫೪೩।।


ಸ್ವರ್ಣದೀಸಲಿಲಶೀಕರೋಕ್ಷಿತಾಃ ಪಾರಿಜಾತಸುಮಗಂಧಧಾರಿಣಃ ।

ನಂದನೇ ತ್ರಿದಶಲೋಕರಾಜ್ಞಿ ವಾಂ ಕೇಽಪಿ ಭೇಜುರಲಸಾಃ ಸಮೀರಣಾಃ ।।೫೪೪।।


ಆದಧಾಸಿ ಸಕಲಾಂಗನಾಧಿಕೇ ಪದ್ಮಗಂಧಿನಿ ಸುಧಾಧರಾಧರೇ ।

ಮಂಜುವಾಣಿ ಸುಕುಮಾರಿ ಸುಂದರಿ ತ್ವಂ ಸುರೇಂದ್ರಸಕಲೇಂದ್ರಿಯಾರ್ಚನಮ್ ।।೫೪೫।।


ಆದಿದೇವಿ ವದನಂ ತವಾಭವತ್ಕಾಂತಿಧಾಮ ಮದನಂ ದಿವಸ್ಪತೇಃ ।

ಆನನಾದಪಿ ರಸಾಮೃತಂ ಕಿರನ್ನಿಷ್ಕ್ರಮಂ ವಿಲಸಿತಂ ಕಲಂ ಗಿರಾಮ್ ।।೫೪೬।।


ಚಾರುವಾಗ್ವಿಲಸಿತಾಚ್ಚ ನಿಸ್ತುಲಪ್ರೇಮವೀಚಿರುಚಿರಂ ವಿಲೋಕಿತಮ್ ।

ವೀಕ್ಷಿತಾದಪಿ ವಿಲಾಸವಿಶ್ರಮಸ್ಥಾನಮಲ್ಪಮಲಸಂ ಶುಚಿಸ್ಮಿತಮ್ ।।೫೪೭।।


ಭಾಸುರೇಂದ್ರದೃಢಬಾಹುಪಂಜರೀ ಲಜ್ಜಯಾ ಸಹಜಯಾ ನಮನ್‌ಮುಖೀ ।

ತದ್ವಿಲೋಚನವಿಕರ್ಷಕಾಲಕಾ ಪಾತು ಮಾಂ ತ್ರಿದಿವಲೋಕನಾಯಿಕಾ ।।೫೪೮।।


ಭಾರತಕ್ಷಿತಿವಿಷಾದವಾರಣೇ ತತ್ಸುತಂ ಗಣಪತಿಂ ಕೃತೋದ್ಯಮಮ್ ।

ಆದಧಾತು ಪಟುಮರ್ಜುನಸ್ಮಿತಾ ದುರ್ಜನಪ್ರಮಥನಕ್ಷಮಾ ಶಚೀ ।।೫೪೯।।


ಚಾರುಶಬ್ದಕಲಿತಾಃ ಕೃತೀರಿಮಾಃ ಸತ್ಕವಿಕ್ಷಿತಿಭುಜೋ ರಥೋದ್ಧತಾಃ ।

ಸಾ ಶೃಣೋತು ಸುರಮೇದಿನೀಪತೇರ್ನೇತ್ರಚಿತ್ತಮದನೀ ವಿಲಾಸಿನೀ ।।೫೫೦।।


॥ ಇತಿ ದ್ವಿತೀಯಃ ಸ್ತಬಕಃ ॥

bottom of page