కావ్యకణ్ఠ వాసిష్ఠ శ్రీ గణపతి ముని విరచితమ్
ఇంద్రాణీ సప్తశతీ
ద్వితీయో మాణవక స్తబకః
ఈ స్తబకంలో మనస్సు యొక్క అంతర్మార్గాన్ని అడ్డుకుంటున్న అంధకారాన్ని తన దివ్యస్మితంతో తొలగించే పరమశక్తిగా శచీదేవి — ఇంద్రాణిని శ్రీ గణపతి ముని ఆరాధిస్తారు. మనోమార్గంలో నిగూఢంగా ఉన్న దుర్జేయమైన అజ్ఞానాన్ని ఆమె ప్రకాశమయమైన చిరునవ్వు నశింపజేసి, బాధిత భారతభూమి నుండి నిరంతరంగా ప్రవహిస్తున్న కన్నీటిని తుడిచివేయాలని ప్రార్థిస్తూ ఈ స్తబకం ప్రారంభమవుతుంది.
దానవశక్తులను సంహరించేదిగా, ఇంద్రుని ప్రియసహచరిగా, స్వర్గలోకానికి అలంకారంగా, తన అనుగ్రహంతో పాపాన్ని సమూలంగా తొలగించేదిగా దివ్యమాత స్తుతించబడుతుంది. చంద్రసదృశమైన కాంతి, శీతలమైన కటాక్షాలు, స్వర్ణమయమైన దివ్యరూపం, మనోహరమైన వాక్కు, ప్రేమతో ఉప్పొంగే కరుణాతరంగాల ద్వారా ఆమె సౌందర్యం వర్ణించబడుతుంది. అయితే ఈ సౌందర్యం కేవలం కావ్యాత్మకమైన వర్ణన మాత్రమే కాదు. అదే బుద్ధి, బలం, భక్తి మరియు అంతరంగ నిర్మలతలను పోషించే దివ్యశక్తిగా వ్యక్తమవుతుంది.
అనేక నామాలు, సిద్ధాంతాలు మరియు ఆరాధనాసంప్రదాయాల వెనుక ఉన్న దివ్యస్త్రీశక్తి ఏకత్వం ఈ స్తబకంలోని ప్రధాన భావాలలో ఒకటి. ఈశ్వరుడే జగత్తుకు కారణమని చెప్పే వారు అదే దివ్యమాతను 'మాయ' గా దర్శిస్తారు. సాంఖ్య తత్త్వవేత్తలు ఆమెను ప్రకృతిగా భావిస్తారు. యోగులు ఆమెను కుండలినీశక్తిగా ఆరాధిస్తారు. పంచదశీ విద్యను ఉపాసించే వారు ఆమెను లలితాగా, నవార్ణమంత్ర ఉపాసకులు ఆమెను చండీగా పూజిస్తారు. శ్రీ గణపతి ముని దృష్టిలో వీరందరూ వేర్వేరు దేవతలను ఆరాధించడం లేదు; ఒకే పరమశక్తిని భిన్నమైన మార్గాలు, నామాలు మరియు ఉపాసనావిధానాల ద్వారా సమీపిస్తున్నారు.
శచీదేవికి అగ్ని, సూర్యుడు, చంద్రుడు మరియు త్రిగుణాలతో ఉన్న విశ్వసంబంధాన్ని కూడా ఈ స్తబకం వెల్లడిస్తుంది. సూర్యునిలో ఆమె సాత్త్వికశక్తిగా, భూమిపై రాజసికశక్తిగా, చంద్రునిలో తామసికశక్తిగా వ్యక్తమవుతుంది. అయినప్పటికీ ఆమె ఈ సమస్త గుణాలకు అతీతురాలు. అన్ని రూపాల ద్వారా ప్రకాశిస్తూ, పరమతేజస్సుగా సమస్త విశ్వాన్ని వ్యాపించి ఉంటుంది.
చివరి శ్లోకాలలో రక్షణ, విజయం, నిర్భయత్వం మరియు అంతరంగబలం కోసం గాఢమైన ప్రార్థన వ్యక్తమవుతుంది. దీర్ఘకాల పరాజయాల అనంతరం తన స్వంత పవిత్రక్షేత్రాన్ని రక్షించగల నిర్భయసేవకునిగా తనను తీర్చిదిద్దాలని కవి దివ్యమాతను వేడుకుంటారు. ఈ విధంగా ఈ స్తబకం దివ్యసౌందర్యం, అధిభౌతిక తత్త్వం, మంత్రశాస్త్రం, యోగసంకేతాలు మరియు దేశరక్షణ భావాలను సమన్వయపరిచే మహిమాన్వితమైన స్తుతిగా నిలుస్తుంది.
ఈ స్తబకంలోని ముఖ్యాంశాలు
• మనస్సులోని అంధకారం మరియు అంతర్మార్గంలోని అడ్డంకులను తొలగించమని ప్రార్థన
• జ్ఞానం మరియు బలానికి మూలాలుగా ఇంద్రాణి స్మితం, కటాక్షాలను దర్శించడం
• బాధిత భారతభూమి రక్షణ కోసం ఆవాహన
• శచీదేవిని మాయ, ప్రకృతి, కుండలినీ, లలితా మరియు చండీ స్వరూపిణిగా గుర్తించడం
• అనేక సంప్రదాయాల వెనుక ఒకే పరమశక్తి ఉందనే బోధన
• సూర్యుడు, భూమి, చంద్రుడు మరియు త్రిగుణాలలో వ్యక్తమయ్యే శక్తిగా ఆమెను దర్శించడం
• నిర్భయత్వం, విజయం మరియు మాతృభూమి సేవకు శక్తిని ప్రసాదించమని ప్రార్థన
ఇంద్రో విశ్వస్య రాజతి
॥ ద్వితీయో మాణవక స్తబకః ॥
శక్తతమా శక్రవధూ హాసవిభా మే హరతు ।
మానసమార్గావరకం జేతుమశక్యం తిమిరమ్ ॥ ౨౨౬ ॥
భారతభూపద్మదృశో దుర్దశయా క్షీణతనోః ।
బాష్పమజస్రం విగళద్వాసవభామా హరతు ॥ ౨౨౭ ॥
దండితరక్షోజనతా పండితగీతావనితా ।
మండితమాహేంద్రగృహా ఖండితపాపా జయతి ॥ ౨౨౮ ॥
సద్గుణసంపత్కలితం సర్వశరీరే లలితమ్ ।
దేవపతేః పుణ్యఫలం పుష్యతు మే బుద్ధిబలమ్ ॥ ౨౨౯ ॥
హాసవిశేషైరలసైర్దిక్షు కిరంత్యచ్చసుధామ్ ।
ఇంద్రదృగానందకరీ చంద్రముఖీ మామవతు ॥ ౨౩౦ ॥
ప్రేమతరంగప్రతిమైః శీతలదృష్టిప్రకరైః ।
శక్రమనోమోహకరీ వక్రకచా మామవతు ॥ ౨౩౧ ॥
గాఢరసైశ్చారుపదైర్గూఢతరార్థైర్వచనైః ।
కామకరీ వృత్రజితో హేమతనుర్మామవతు ॥ ౨౩౨ ॥
మృత్యుతనుః కాలతనోర్విశ్వపతేః పార్శ్వచరీ ।
ప్రేతజగద్రక్షతి యా సా తరుణీ మామవతు ॥ ౨౩౩ ॥
ప్రేతజగత్కేచిదధో లోకమపుణ్యం బ్రువతే ।
శీతరుచేర్దేవి పరో నేతరదేతద్వదతి ॥ ౨౩౪ ॥
భూరియముర్వీ వసుధా వారిజవైర్యేషభువః ।
స్వర్మహసాం రాశిరసౌ యేషు నరప్రేతసురాః ॥ ౨౩౫ ॥
రాజతశైలం శశినః కేచిదభిన్నం బ్రువతే ।
మృత్యుయమావేవ శివావీశ్వరి తేషాం తు మతే ॥ ౨౩౬ ॥
రాజతశైలః పితృభూరోషధిరాడేష యది ।
కాంచనశైలః సురభూర్బంధురసౌ వారిరుహామ్ ॥ ౨౩౭ ॥
పావయ భూమిం దధతః పావకకాయస్య విభోః ।
భామిని భావానుగుణే సేవకమగ్నాయి తవ ॥ ౨౩౮ ॥
యస్య యమో భూతపతిర్బుద్ధిమతస్తస్య మతే ।
అగ్నిరుపేంద్రో మఘవా కాంచనగర్భో భగవాన్ ॥ ౨౩౯ ॥
యస్య మహాకాలవధూమృత్యురపి ద్వే న విదః ।
త్వం శచి మేధాఽస్యమతే పావకశక్తిః కమలా ॥ ౨౪౦ ॥
నామసు భేదోఽస్తు ధియామీశ్వరి నిష్కృష్టమిదమ్ ।
సూర్యధరేందుష్వజరే త్వం త్రితనుర్భాసి పరే ॥ ౨౪౧ ॥
సాత్త్వికశక్తిః సవితర్యాదిమరామే భవసి ।
రాజసశక్తిర్భువి నస్తామసశక్తిశ్శశిని ॥ ౨౪౨ ॥
సర్వగుణా సర్వవిభా సర్వబలా సర్వరసా ।
సర్వమిదం వ్యాప్య జగత్కాపి విభాంతీ పరమా ॥ ౨౪౩ ॥
వ్యోమతనుర్నిర్వపుషో దేవి సతస్త్వం దయితా ।
అస్యభియుక్తైర్విబుధైరంబ మహేశ్వర్యుదితా ॥ ౨౪౪ ॥
సా ఖలు మాయా పరమా కారణమీశం వదతామ్ ।
సా ప్రకృతిః సాంఖ్యవిదాం సా యమినాం కుండలినీ ॥ ౨౪౫ ॥
సా లలితా పంచదశీముత్తమవిద్యాం జపతామ్ ।
సా ఖలు చండీ జననీ సాధునవార్ణం భజతామ్ ॥ ౨౪౬ ॥
సా మమ శచ్యాః పరమం కారణరూపం భవతి ।
కార్యతనుర్దివి శక్రం సమ్మద యంతీ లసతి ॥ ౨౪౭ ॥
వ్యోమతనోః సర్వజగచ్చాలనసూత్రం తు వశే ।
నిర్వహణే తస్య పునర్దివ్యతనుస్త్రీత్రితయమ్ ॥ ౨౪౮ ॥
పాతుమిమం స్వం విషయం హంత చిరాన్నిర్విజయమ్ ।
కింకరమీశే విభయం మాం కురు పర్యాప్తశయమ్ ॥ ౨౪౯ ॥
చారుపదక్రీడనకైర్మాతరిమైర్మాణవకైః ।
చేతసి తే దేవనుతే ప్రీతిరమోఘా భవతు ॥ ౨౫౦ ॥
॥ ఇతి ద్వితీయః స్తబకః ॥