top of page

కావ్యకణ్ఠ వాసిష్ఠ శ్రీ గణపతి ముని విరచితమ్

ఇంద్రాణీ సప్తశతీ

పంచమం పాంక్తం శతకం - ప్రథమో మయూరసారిణీ స్తబకః

Indrani Saptasati - The 700 Verses Mystical work of Kavyakantha Sri Ganapati Muni

ఈ స్తబకం అనేక వైదిక, తాంత్రిక నామాల ద్వారా స్తుతించబడే ఒకే పరమశక్తిగా శచీదేవిని వెల్లడించే గంభీరమైన స్తుతి. ఇంద్రాణీదేవి పద్మసదృశమైన ముఖంపై ప్రకాశిస్తున్న సౌమ్యస్మితం విపత్తులను తొలగించి, పాపాలను పరిశుద్ధం చేసి, భారతభూమిని తేజోవంతంగా చేయాలని శ్రీ గణపతి ముని ప్రార్థిస్తూ ఈ స్తబకాన్ని ప్రారంభిస్తారు.


అనేక దివ్యనామాలు, రూపాల వెనుక ఉన్న ఏకత్వమే ఈ స్తబకంలోని ప్రధాన బోధన. వివిధ ఋషులు 'వృషాకపి' అనే నామాన్ని అనేక విధాలుగా వ్యాఖ్యానించారు. కొందరు వృషాకపిని సూర్యునిగా, మరికొందరు శివునిగా, విష్ణువుగా, బ్రహ్మణస్పతిగా లేదా గణపతిగా దర్శించారు. ఇంకొందరు వర్షం, మెరుపు మరియు విశ్వమంగళాన్ని కలిగించే దివ్యశక్తితో ఈ నామాన్ని అనుసంధానించారు. ఇవి పరస్పర విరుద్ధమైన భావనలు కావని, సర్వవ్యాపకమైన ఒకే పరమశక్తికి చెందిన భిన్నమైన ఋషిదర్శనాలని ముని వెల్లడిస్తారు.


శచీదేవి "అదితి, పృశ్ని, భద్రా, శివా, గౌరీ, సావిత్రీ, ద్యౌః, ప్రచండచండికా" మరియు "వజ్రశక్తి" స్వరూపిణిగా ప్రకటించబడింది. "శచీ" అనే నామమే సమస్తాన్ని వ్యాపించిన దివ్యశక్తిని సూచించే పవిత్రమైన, ప్రాచీనమైన నామమని స్తుతించబడుతుంది. ఆమె నామాన్ని జపించేవాడు, ఆకాశమంత విస్తరించిన ఆమె విశ్వరూపాన్ని ఆరాధించేవాడు లేదా ఆమె దివ్యమూర్తిని ధ్యానించేవాడు పాపప్రభావాల నుండి రక్షణ పొందుతాడని ఈ స్తబకం తెలియజేస్తుంది.


తదుపరి శ్లోకాలలో దేవి దివ్యరూపం అత్యంత సుందరంగా వర్ణించబడుతుంది. పూర్ణచంద్రునివంటి ముఖం, కమలదళాలవంటి నేత్రాలు, నిర్మలమైన చిరునవ్వు, నల్లని వర్షమేఘాలవంటి కేశాలు, రత్నాలవంటి కపోలాలు, సంపెంగపుష్పంవంటి నాసిక, మల్లెమొగ్గలవంటి దంతాలు, స్వర్ణమయమైన దేహకాంతి, శ్వేతవస్త్రాలు — ఇవన్నీ ఆమె దివ్యసౌందర్యాన్ని ప్రకటిస్తాయి. ఒక హస్తంతో వరాలను ప్రసాదిస్తూ, మరొక హస్తంతో భయాన్ని తొలగించే దేవిగా ఆమె దర్శనమిస్తుంది. సమస్త దేవతలచే పూజింపబడే కమలపాదాలు ఆమె దివ్యమహిమకు పరమచిహ్నాలుగా నిలుస్తాయి.


చివరగా, భారతదేశపు కన్నీటిని తుడిచివేయడానికి, ధర్మాన్ని రక్షించడానికి అవసరమైన శక్తిని ప్రసాదించాలని ముని ప్రార్థిస్తారు. శక్రుని మనస్సును మోహింపజేసే పద్మనయనియైన దివ్యమాతను తన కార్యాల ద్వారా సంతోషింపజేయగలుగాలని వేడుకుంటారు.


అందువల్ల ఈ స్తబకం అనేక దైవనామాల వెనుకనున్న ఒకే పరమశక్తిని వెల్లడిస్తూ, వైదిక, తాంత్రిక దర్శనాలను సమన్వయపరుస్తుంది. శచీనామ మహిమను, ఆమె వ్యోమశరీర ధ్యానాన్ని, దివ్యరూపోపాసనను, ధర్మరక్షణను మరియు భారతదేశ అభ్యుదయాన్ని ఏకకాలంలో ప్రతిపాదించే మహిమాన్వితమైన స్తుతిగా నిలుస్తుంది.


ఈ స్తబకంలోని ముఖ్యాంశాలు


• అనేక దివ్యనామాల వెనుకనున్న ఒకే పరమశక్తిగా శచీదేవిని దర్శించడం

• వృషాకపి నామానికి సంబంధించిన వివిధ ఋషివ్యాఖ్యానాల సమన్వయం

• శచీదేవిని అదితి, పృశ్ని, భద్రా, శివా, గౌరీ, సావిత్రీ, ద్యౌః మరియు చండికా స్వరూపిణిగా ప్రకటించడం

• సర్వవ్యాపకమైన దివ్యశక్తిని సూచించే ప్రాచీన పవిత్రనామంగా “శచీ”ని స్తుతించడం

• “శచీ” నామజపం పాపాలను తొలగించి రక్షణను ప్రసాదిస్తుందనే బోధన

• ఆకాశమంత విస్తరించిన ఆమె వ్యోమశరీరాన్ని ధ్యానించడం

• పూర్ణచంద్రవదనం, పద్మనేత్రాలు, నిర్మలస్మితం, మేఘకేశాలు మరియు స్వర్ణదేహంతో దివ్యమాత రూపవర్ణన

• వరప్రదాయిని, అభయప్రదాయిని మరియు దేవతలచే పూజింపబడే జగన్మాతగా ఆమెను ఆరాధించడం

• భారతదేశపు కన్నీటిని తుడిచి, ధర్మాన్ని రక్షించేందుకు శక్తిని ప్రసాదించమని ప్రార్థన


ఇంద్రో విశ్వస్య రాజతి 


॥ అథ పంచమం పాంక్తం శతకం ॥

॥ ప్రథమో మయూరసారిణీ స్తబకః ॥


ప్రేమవాసభూమిరచ్చభావ స్థానమానమజ్జనాఘహామే ।

ఇంద్రసుందరీ ముఖాబ్జభాసీ మందహాస ఆపదం ధునోతు ॥ ౪౦౧ ॥


వీక్షితైః కృపాన్వితైర్హరంతీ పాతకాని మంగళం భణంతీ ।

జంభభేదిజీవితేశ్వరీ మే జన్మదేశముజ్జ్వలం కరోతు ॥ ౪౦౨ ॥


అంబరం చ దేవతానతభ్రూః అంబ తే తనుద్వయం యదుక్తమ్ ।

ఆదిమా తయోర్వృషాకపిం తం దేవ్యజీజనత్పరా జయంతమ్ ॥


ఏతమేవ దేవి లోకబంధుం సూరయో వృషాకపిం భణంతి ।

వర్షహేతుదీధితిర్వృషాయం కం పిబన్ కరైః కపిర్నిరుక్తః ॥ ౪౦౪ ॥


కేచిదింద్రనారి చంద్రరేఖా శేఖరం వృషాకపిం గదంతి ।

పండితాః పరే తు శేషశయ్యా శాయినం వృషాకపిం తమాహుః ॥ ౪౦౫

బ్రహ్మణస్పతిం తు వైద్యుతాగ్నేః అంశజం మరుద్గణేషు ముఖ్యమ్ ।

విశ్వరాజ్ఞి విఘ్నరాజమేకే విశ్రుతం వృషాకపిం వదంతి ॥ ౪౦౬ ॥


భాస్కరశ్చ శంకరశ్చ మాతర్మాధవశ్చ మంత్రనాయకశ్చ ।

ఆత్మజేషు తే న సంతి నాంతర్వ్యాపకాంతరిక్షవిగ్రహాయాః ॥ ౪౦౭ ॥


వాసవోఽపి దేవి దేవతాత్మా వల్లభస్తవ చ్ఛలాంగనాయాః ।

ఆత్మజాత ఏవ కీర్తనీయో దేవతాపథేన దేహవత్యాః ॥ ౪౦౮ ॥


సాశవస్యుదీరితాసి ధీరైః దేహినీ విహాయసేంద్రసూస్త్వమ్ ।

లింగభేదతోఽనురూపతస్తత్కీర్తనం శవో హి శక్తివాచి ॥ ౪౦౯ ॥


నాదితిర్విభిద్యతే శవస్యాస్సర్వదేవమాతరం విదుర్యామ్ ।

సా మరుత్ప్రసూరభాణి పృశ్నిః సాపి భిద్యతే తతో న దేవ్యాః ॥ ౪౧౦


శక్తిరేవ సా న్యగాది పృశ్నిశ్శక్తిరేవ సాఽదితిర్న్యభాణి ।

శక్తిరేవ సాఽభ్యధాయి భద్రా శక్తిరేవ సా శవస్యవాది ॥ ౪౧౧ ॥


విజ్జనః ప్రకృష్టశక్తిభాగం శబ్దమేవ పృశ్నిమాహ ధేనుమ్ ।

యా పరైర్బుధైరభాణి గౌరీ మానవేష్టభాషయైవ నారీ ॥ ౪౧౨ ॥


వ్యాపకత్వకల్పితం విశాలం దేశమేవ శక్తిభాగమాహుః ।

బుద్ధిశాలినోఽదితిం సవిత్రీం యా పరైర్విచక్షణైః స్మృతా ద్యౌః ॥ ౪౧౩


నిత్యమోదరూపశక్తిభాగం పండితాః ప్రకీర్తయంతి భద్రామ్ ।

ఉక్తిభేదచాతురీప్రలుబ్ధాః సూరయః పరే శివాం జుగుర్యామ్ ॥ ౪౧౪


వీర్యరూపభాగ ఏవ గణ్యః పండితైః శవస్యభాణి శక్తేః ।

ఓజసో న సోఽతిరిచ్యతేంశో భిద్యతే తతో న వజ్రముగ్రమ్ ॥ ౪౧౫


వజ్రమేవ భాషయా పరేషాముచ్యతే ప్రచండచండికేతి ।

యద్విభూతిలేశచుంబితాత్మా జీయతే న కేనచిత్పృథివ్యామ్ ॥


సర్వతో గతిశ్శచీతి శక్తిః కీర్త్యతే బుధైరుదారకీర్తిః ।

సర్వభాగవాచకం పదం తత్ పావనం పురాతనం ప్రియం నః ॥ ౪౧౭


యశ్శచీతి నామకీర్తయేన్నా పుష్కరేణ తే శరీరవత్యాః ।

దివ్యసుందరీ తనోరుతాహో తం పరాభవేన్న దేవి పాపమ్ ॥ ౪౧౮ ॥


అంబరం వరం తవాంబ కాయం యస్సదా విలోకయన్నుపాస్తే ।

లోకజాలచక్రవర్తిజాయే తం పరాభవేన్న దేవి పాపమ్ ॥ ౪౧౯ ॥


పూర్ణిమాసుధాంశుబింబవక్త్రం ఫుల్లవారిజాతపత్రనేత్రమ్ ।

శుభ్రతానిధానమందహాసం కాలమేఘకల్పకేశపాశమ్ ॥ ౪౨౦ ॥


రత్నదర్పణాభమంజుగండం చంపకప్రసూనచారునాసమ్ ।

కుందకుడ్మలాభకాంతదంతం కల్పపల్లవాభదంతచేలమ్ ॥ ౪౨౧ ॥


సద్వరాభయప్రదాయిహస్తం సర్వదేవవంద్యపాదకంజమ్ ।

దివ్యరత్నభూషణైరనర్ఘైర్భూషితం కనత్సువర్ణవర్ణమ్ ॥ ౪౨౨ ॥


దివ్యశుక్లవస్త్రయుగ్మధారి స్వర్గసార్వభౌమనేత్రహారి ।

యః స్మరేద్వరాంగనావపుస్తే తం పరాభవేన్న దేవి పాపమ్ ॥ ౪౨౩ ॥


భారతక్షితేరిదం జనన్యాః శోకజన్యబాష్పవారి హర్తుమ్ ।

దేహి శక్తిమాశ్రితాయ మహ్యం పాహి ధర్మమింద్రచిత్తనాథే ॥ ౪౨౪ ॥


సద్వసిష్ఠసంతతేరిమాభిస్సత్కవేర్మయూరసారిణీభిః ।

సమ్మదం ప్రయాతు శక్రచేతస్సంప్రమోహినీసరోజనేత్రా ॥ ౪౨౫ ॥


॥ ఇతి ప్రథమః స్తబకః ॥

bottom of page