కావ్యకణ్ఠ వాసిష్ఠ శ్రీ గణపతి ముని విరచితమ్
ఇంద్రాణీ సప్తశతీ
ద్వితీయో మనోరమా స్తబకః

ఈ స్తబకంలో శచీదేవి — ఇంద్రాణి, అనంతమైన ఆకాశవిస్తారమే తన దివ్యశరీరంగా కలిగిన మహావిశ్వజననిగా దర్శింపబడుతుంది. ఆమె చిరునవ్వు దాడిచేసే పాపశక్తులను నశింపజేసి, సమృద్ధమైన శుభమంగళాలను ప్రసాదించాలని ప్రార్థించబడుతుంది. భారతభూమిని సంపన్నంగా, తేజోవంతంగా, నశించని కీర్తివైభవంతో వెలుగొందేలా చేయాలని కవి కరుణామయియైన దివ్యమాతను వేడుకుంటారు.
దివ్యమాత యొక్క "విశ్వరూపదర్శనమే" ఈ స్తబకంలోని ప్రధాన భావం. ఆమెకు వేరుగా ఏ నివాసమూ, గృహమూ లేదని కవి ప్రకటిస్తారు. ఎందుకంటే సమస్త లోకాలు, సమస్త దేవాలయాలు ఆమె దివ్యశరీరంలోనే నెలకొని ఉన్నాయి. ఆమె శరీరాన్ని "పుష్కరము" — అనంతమైన, ప్రకాశమయమైన మహావిస్తారం — అని వర్ణిస్తారు. ఆ విస్తారంలో లెక్కలేనన్ని సూర్యులు, చంద్రులు, గ్రహాలు మరియు లోకాలు ఇమిడివున్నాయి. సాధారణమైన మనస్సు ఆమె శక్తిని కొలవలేదు. పరమమైన అంతర్దృష్టి లేనివారు ఆమెను యథార్థంగా దర్శించలేరు. అయినప్పటికీ మన చుట్టూ వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశరూపంలో ఆమె మనకు అత్యంత సమీపంగానే ఉంటుంది.
ప్రజలు “విశ్వము” అని పిలిచేదంతా వాస్తవానికి ఆమె అపరిమితమైన దివ్యశరీరమేనని శ్రీ గణపతి ముని వివరిస్తారు. దృశ్యవిషయంగా కనిపించేదంతా ఆమె నుండే ఉద్భవిస్తుంది. నక్షత్రాలతో నిండిన ఈ విశాలాకాశం ఆమె వ్యక్తీకరణలోని ఒక భాగం మాత్రమే. ఈ మహత్తరమైన ప్రకాశవిస్తారాన్ని ఋషులు **మహోజగత్** — తేజోమయమైన మహాలోకం — అని పిలిచారు.
ఈ స్తబకంలో సూక్ష్మమైన వేదాంత, ఉపనిషత్తు దృష్టి కూడా ప్రతిపాదించబడుతుంది. కనిపించే సమస్త సృష్టికి తానే ఏ ఆధారంపైనూ నిలవకుండా ఆధారంగా ఉన్న పరమసత్తను 'సత్యలోకము', 'పరమపురుషుడు' అని పేర్కొంటారు. ప్రాచీన ఋషులు ఈ విశ్వవిస్తారాన్ని "ఆపః" అని పిలిచారు; శ్రుతి ఆమెను "విరాట్" అని కూడా పేర్కొంటుంది. ఆమెను విరాట్పురుషుని వధువుగా వర్ణించినా, మరొక విధమైన అభివ్యక్తిలో పురుషుడని పేర్కొన్నా — ఈ రెండు నామాలూ ఆమె పరమవిశ్వస్వరూపాన్నే సముచితంగా సూచిస్తాయి.
స్త్రీపురుష భావాలకు సంబంధించిన ఒక ముఖ్యమైన బోధన కూడా ఈ స్తబకంలో కనిపిస్తుంది. జీవుల అంతరంగసత్యం స్త్రీ కాదు, పురుషుడు కాదు. స్త్రీపురుషభేదం దేహరూపాలకు మాత్రమే సంబంధించినది. ఆకాశం పరమేశ్వరుని శక్తిని ధరించి, సమస్త లోకాల బీజాలను తనలో మోస్తున్నందున దానిని స్త్రీస్వరూపంగానూ, పురుషస్వరూపంగానూ వర్ణించవచ్చు. ఈ విధంగా శచీదేవి సాధారణమైన లింగభేదాలకు అతీతురాలు; అయినప్పటికీ సుందరమైన విశ్వసామ్రాజ్ఞిగా వ్యక్తమవుతుంది.
చివరగా, దివ్యమాత కిరణాలు దేహగుహలోకి ప్రవేశించి, భారతభూమి రక్షణ అనే తన దైవకార్యాన్ని నిర్వర్తించడానికి గణపతి మునిని తేజోవంతునిగా, శక్తిమంతునిగా చేయాలని హృదయస్పర్శకంగా ప్రార్థిస్తూ ఈ స్తబకం ముగుస్తుంది.
అందువల్ల ఈ స్తబకం దివ్యమాత యొక్క అనంత వ్యోమశరీరం, విశ్వరూపం, వేదాంతతత్త్వం, స్త్రీపురుషభేదాతీత స్వరూపం మరియు భారతదేశ రక్షణకు అవసరమైన దివ్యశక్తిని సమన్వయపరిచే గంభీరమైన స్తుతి.
ఈ స్తబకంలోని ముఖ్యాంశాలు
• శచీదేవి చిరునవ్వు పాపాన్ని నశింపజేసి, శుభమంగళాలను ప్రసాదించాలని ప్రార్థన
• భారతభూమికి నశించని సంపద, తేజస్సు మరియు కీర్తి కలగాలని ఆవాహన
• సమస్త లోకాలు, దేవాలయాలను తనలో ధరించిన విశ్వశరీరంగా ఇంద్రాణిని దర్శించడం
• ఆమె శరీరాన్ని **పుష్కరము** — అనంతమైన ప్రకాశవిస్తారంగా వర్ణించడం
• లెక్కలేనన్ని సూర్యులు, చంద్రులు, గ్రహాలు మరియు లోకాలు ఆమెలో ఉన్నాయని ప్రకటించడం
• సమస్త విశ్వాన్ని ఆమె అపరిమితమైన దృశ్యరూపంగా దర్శించడం
• ఆమెను విరాట్, సత్యలోకం మరియు పరమవిశ్వతత్త్వంతో ఏకీకరించడం
• జీవుల అంతరంగసత్యం స్త్రీపురుషభేదాలకు అతీతమని బోధించడం
• భారతదేశ రక్షణ కోసం గణపతి మునిని ఆమె దివ్యకిరణాలు శక్తిమంతునిగా చేయాలని ప్రార్థన
ఇంద్రో విశ్వస్య రాజతి
॥ ద్వితీయో మనోరమా స్తబకః ॥
హసితమాతతాయిపాతక ప్రమథనప్రసిద్ధవిక్రమమ్ ।
అమరభూమిపాలయోషితో మమ కరోతు భూరిమంగళమ్ ॥ ౪౨౬
కరుణయా ప్రచోదితా క్రియాద్భరతభూమిమక్షయశ్రియమ్ ।
చరణకంజరాజదింద ిరా సురనరేశ్వరస్య సుందరీ ॥ ౪౨౭ ॥
న భవనం న వా జగత్పృథక్ నివసనాయ తే సురార్చితే ।
యదఖిలాని విష్టపాని తే వపుషి సర్వమందిరాణి చ ॥ ౪౨౮ ॥
మతిదవిష్ఠసీమభాసురం తవ శరీరమేవ పుష్కరమ్ ।
పరమపూరుషస్య వల్లభే భువనమేకముచ్యతే బుధైః ॥ ౪౨౯ ॥
తరణయస్సుధాంశవస్తథా సహ భువా గ్రహాస్సహస్రశః ।
అయి జగంతి విస్తృతాని తే వపుషి పుష్కరే జగత్యజే ॥ ౪౩౦ ॥
బహుభిరుష్ణభానుభిర్హృతాత్ బహుభిరిందుభిర్వశీకృతాత్ ।
వియతి లోకజాలధాత్రి తే శతగుణం బలం ప్రశిష్యతే ॥ ౪౩౧ ॥
న విభురేకకస్య భాస్వతో విభవమేవ నా ప్రభాషితుమ్ ।
కిముత తే దధాసి యోదరే ద్యుతిమతాం శతాని తాదృశామ్ ॥
ఇహ విహాయసా శరీరిణీమ్ అతిసమీపవాసినీమపి ।
న ఖలు కోఽపి లోకితుం ప్రభుర్భగవతీం పరామయుక్తధీః ॥ ౪౩౩ ॥
తదిదముచ్యతే జనో జగద్వపురమేయమాదిదేవి తే ।
జనయతే యతోఽఖిలం దృశోర్విషయభూతమేతదాతతమ్ ॥ ౪౩౪
బహుళతారకాగణైర్యుతం కిమపి ఖం తవేహ వర్ష్మణి ।
శచి విభజ్య భాషయైకయా సుకవయో మహోజగద్విదుః ॥ ౪౩౫ ॥
ఇదమినేందుభూవిలక్షణైః దినకరైస్సుధాకరైర్గ్రహైః ।
బహుజగద్భిరన్వితం మహో జగదశేషధాత్రి నైకకమ్ ॥ ౪౩౬ ॥
అజరమవ్యయం సనాతనం మునిజనైకవేద్యవైభవమ్ ।
న భవతీం వినా తపోజగత్ పృథగశేషనాథనాయికే ॥ ౪౩౭ ॥
సకలదృశ్యమూలకారణం తవ చ సంశ్రయో నిరాశ్రయః ।
జనని సత్యలోకసంజ్ఞయా పరమపూరుషోఽభిధీయతే ॥ ౪౩౮ ॥
అయి పురాతనర్షిభాషయా గగనమేతదాప ఈరితాః ।
అథ యదాసువీర్యముజ్ఝితం భగవతస్త్వమేవ తత్పరే ॥ ౪౩౯ ॥
శచి విరాడ్ భవత్యభాషత శ్రుతిరపీదమేవ నామ తే ।
వితతవిశ్వవిగ్రహాత్మని ప్రథితమేతదాహ్వయం పరమ్ ॥ ౪౪౦ ॥
ఉపనిషద్గిరా విరాడ్వధూః పురుష ఏష భాషయాన్యయా ।
ఉభయథాపి సాధు తత్పదం భవతి తే న సంశయాస్పదమ్ ॥ ౪౪౧
న వనితా న వా పుమాన్ భవేజ్జగతి యోఽన్తరశ్శరీరిణామ్ ।
తనుషు లింగభేదదర్శనాత్ తనుమతశ్చ లింగముచ్యతే ॥ ౪౪౨ ॥
అఖిలనాథవీర్యధారణాద్ గగనభూమిరంగనా మతా ।
సకలలోకబీజభృత్వతో గగనదేశ ఏష పూరుషః ॥ ౪౪౩ ॥
స్ఫుటవిభక్తగాత్రలక్ష్మణాం నియతవాదినామదర్శనాత్ ।
న పురుషో వియద్యథా వయం న వనితా వియద్యథైవ నః ॥ ౪౪౪
అభివిమానతోఽథ వా శచి విబుధరాజయోర్విలక్షణాత్ ।
వరవిలాసినీ వియత్తనుః సదవికారముత్తమః పుమాన్ ॥ ౪౪౫ ॥
హృదయమల్పమప్యదో జనన్యనవమం విశాలపుష్కరాత్ ।
విమలదేహదుర్గమధ్యగం సకలరాజ్ఞి సౌధమస్తు తే ॥ ౪౪౬ ॥
వికసితం నిజాంశువీచిభిర్హృదయమాలయం విశాంబ మే ।
వికచముష్ణభానుభానుభిర్దశశతచ్చదం యథా రమా ॥ ౪౪౭ ॥
హృదయసాధుసౌధశాయినీం నయనరమ్యహర్మ్యచారిణీమ్ ।
భువనరాజచిత్తమోహినీం నమత తాం పరాం విలాసినీమ్ ॥ ౪౪౮
తవ పరే మరీచివీచయస్తనుగుహాం ప్రవిశ్య విశ్రుతే ।
భరతభూమిరక్ షణోద్యతం గణపతిం క్రియాసురుజ్జ్వలమ్ ॥ ౪౪౯ ॥
గణపతేర్మనోరమా ఇమాః సుగుణవేదినాం మనోరమాః ।
అవహితా శృణోతు సాదరం సురమహీపతేర్మనోరమాః ॥ ౪౫౦ ॥
॥ ఇతి ద్వితీయః స్తబకః ॥
