top of page

కావ్యకణ్ఠ వాసిష్ఠ శ్రీ గణపతి ముని విరచితమ్

ఇంద్రాణీ సప్తశతీ

చతుర్థో మేఘవితాన స్తబకః

Indrani Saptasati - The 700 Verses Mystical work of Kavyakantha Sri Ganapati Muni

ఈ స్తబకం శచీదేవిని "తటిత్‌శక్తిగా" — ఇంద్రుని దివ్యమైన విద్యుచ్ఛక్తిగా — వెల్లడిస్తుంది. మేఘాలలో, ఆకాశంలో, జీవశక్తిలో, యంత్రసాంకేతిక ప్రక్రియల్లో, ప్రాణంలో మరియు సూక్ష్మయోగదేహంలో సంచరించే శక్తిగా ఆమె దర్శింపబడుతుంది. సమస్త మలినతలను తొలగించమని ఆమె దివ్యస్మితాన్ని ఆవాహన చేస్తూ శ్రీ గణపతి ముని ఈ స్తబకాన్ని ప్రారంభిస్తారు. దుఃఖంతో బాధపడుతున్న భారతక్షితిని త్రిలోకజనని అయిన ఇంద్రాణీదేవి రక్షించాలని ప్రార్థిస్తారు.


ప్రారంభ శ్లోకాలలో మేఘమండలంలో మెరిసే విద్యుత్తుగా ఆమె విశ్వరూపం వర్ణించబడుతుంది. ఆమె మెరుపు సుందరాంగనల మనోహరమైన విలాసంలా ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది; అదే సమయంలో అపారశక్తితో భయంకరంగా కూడా ప్రకాశిస్తుంది. ఆ విద్యుల్లత ఇంద్రునికి ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది; విరోధశక్తులను అణచివేస్తుంది; అంధకారాన్ని తొలగిస్తుంది; భక్తుల పాపాలను శాంతింపజేస్తుంది; వాయుమార్గంలో ప్రకాశిస్తూ సంచరిస్తుంది.


ఈ స్తబకంలో ఒక విశేషమైన ఆధునిక దృష్టి కూడా కనిపిస్తుంది. దీపాలు, పంకాలు, యంత్రాలు మరియు అనేక అద్భుతమైన యాంత్రిక క్రియలను శచీదేవి యొక్క విద్యుత్కిరణాల వ్యక్తీకరణలుగా కవి దర్శిస్తారు. అందువల్ల ఆమె కేవలం స్వర్గలోకానికి చెందిన పురాణదేవత మాత్రమే కాదు; విద్యుత్తు, చలనం, జీవనం, వాక్కు, శ్రవణం, దృష్టి మరియు మానవకార్యకలాపాల వెనుక పనిచేసే సజీవదివ్యశక్తి.


అనంతరం ఈ స్తబకం అంతరంగ యోగవిషయాలలోకి ప్రవేశిస్తుంది. నియమబద్ధమైన సాధన చేసే యోగుల సూక్ష్మమైన సుషుమ్నామార్గంలో ఆమె "కులకుండంలోని జ్వాలగా" ప్రజ్వలిస్తుంది. ఆమె కిరణాలు శిరస్సులోని చంద్రతత్త్వాన్ని కరిగించి, అమృతధారను శరీరమంతటా ప్రవహింపజేస్తాయి. ఆ అమృతప్రవాహం దేహాన్ని పరిశుద్ధం చేసి, దివ్యమైన ఆనందావేశంతో నింపుతుంది. అయితే కవి కేవలం యోగానందాన్ని మాత్రమే కోరడం లేదు; బాధపడుతున్న తన దేశాన్ని రక్షించడానికి నిర్మలమైన ప్రజ్ఞను, విఫలంకాని కార్యమార్గాన్ని కూడా ప్రసాదించాలని ప్రార్థిస్తారు.


చివరి శ్లోకాలలో ఆమె శక్తిప్రవాహాలు వివిధ దిశలతో అనుసంధానించబడతాయి. వరుణుని దిశ ద్వారా ఆమె గాఢమైన ఆధ్యాత్మిక ఆనందమత్తును ప్రసాదిస్తుంది; ఇంద్రుని దిశ ద్వారా పదునైన, కార్యసిద్ధిని కలిగించే బుద్ధిని అనుగ్రహిస్తుంది. ఆనందం కోసం పరిశుద్ధమైన సుషుమ్నామార్గంలో ఆమె పైకి ఉదయించాలని, ప్రజ్ఞాబలం కోసం అమృతమార్గంలో ప్రవహించాలని కవి ప్రార్థిస్తారు.


భారతదేశాన్ని రక్షించడానికి సరైన, తప్పక ఫలించే విధానాన్ని వెల్లడించు; నన్ను సమర్థునిగా, భక్తిపరునిగా, దివ్యకార్యంలో విజయవంతునిగా చేయుము అని ఆయన దివ్యమాతను వేడుకుంటారు: 


అందువల్ల ఈ స్తబకం శచీదేవిని విద్యుత్తు, ప్రాణం, చలనం, సాంకేతికశక్తి, కుండలినీ, అమృతప్రవాహం మరియు కార్యసిద్ధిని ప్రసాదించే ప్రజ్ఞాశక్తిగా సమన్వయంతో దర్శింపజేసే విశిష్టమైన యోగస్తుతి.


ఈ స్తబకంలోని ముఖ్యాంశాలు


• శచీదేవిని దివ్యమైన విద్యుచ్ఛక్తి అయిన తటిత్‌శక్తిగా దర్శించడం

• ఆమె మెరుపును సౌందర్యం, భయంకరశక్తి, రక్షణ మరియు పరిశుద్ధీకరణ స్వరూపంగా వర్ణించడం

• విద్యుత్తు, దీపాలు, పంకాలు, యంత్రాలు మరియు చలనశక్తి వెనుకనున్న దివ్యబలంగా ఇంద్రాణిని దర్శించడం

• వృక్షాలు, జంతువులు, మనుషులు, వాక్కు, శ్రవణం మరియు దృష్టిని చైతన్యపరిచే శక్తిగా ఆమెను స్తుతించడం

• కులకుండంలోని జ్వాలగా, సుషుమ్నామార్గంలో మేల్కొనే యోగశక్తిగా ఆమె దర్శనం

• ఆమె జాగృతకిరణాల ద్వారా శిరస్సు నుండి శరీరమంతటా ప్రవహించే అమృతధార

• కేవలం యోగానందం మాత్రమే కాకుండా, ఆచరణయోగ్యమైన నిర్మలప్రజ్ఞ కోసం ప్రార్థన

• భారతక్షితి రక్షణకు విఫలంకాని సరైన మార్గాన్ని వెల్లడించమని ఆవాహన

• దివ్యసేవలో బలవంతునిగా, భక్తునిగా, విజయవంతునిగా చేయమని ప్రార్థన


ఇంద్రో విశ్వస్య రాజతి 


॥ చతుర్థో మేఘవితాన స్తబకః॥


అమరక్షితిపాలకచేతో మదనం సదనం శుచితాయాః ।

స్మితమాదివధూవదనోత్థం హరతాదఖిలం కలుషం మే ॥ ౪౭౬ ॥


సుతరామధనామతిఖిన్నా మధునా బహుళం విలపంతీమ్ ।

పరిపాతు జగత్త్రయనేత్రీ భరతక్షితిమింద్రపురంధ్రీ ॥ ౪౭౭ ॥


స్థలమేతదమర్త్యనృపాల ప్రమాదే తవ మేఘవితానమ్ ।

అయి యత్ర పరిస్ఫురసీశే తటిదుజ్జ్వలవేషధరా త్వమ్ ॥ ౪౭౮ ॥


తటితా తవ భౌతికతన్వా జితమంబుధరే విలసంత్యా ।

ఉపమా భువి యా లలితానాం యువచిత్తహృతాం వనితానామ్ ॥


స్ఫురితం తవ లోచనహారి స్తనితం తవ ధీరగభీరమ్ ।

రమణీయతయా మిళితా తే శచి భీకరతా చపలాయాః ॥ ౪౮౦ ॥


చపలే శచి విస్ఫురసీంద్రం ఘనజాలపతిం మదయంతీ ।

దితిజాతమవగ్రహసంజ్ఞం జనదుఃఖకరం దమయంతీ ॥ ౪౮౧ ॥


ప్రభుమభ్రపతిం రమయంతీ దురితం నమతాం శమయంతీ ।

హరితాం తిమిరాణి హరంతీ పవమానపథే విలసంతీ ॥ ౪౮౨ ॥


అలఘుస్తనితం విదధానా బలముగ్రతమం చ దధానా ।

హృదయావరకం మమ మాయాపటలం తటిదాశు ధునోతు ॥ ౪౮౩


సురపార్థివజీవితనాథే నిఖిలే గగనే ప్రవహంత్యాః ।

తటితస్తవ వీచిషు కాచిచ్చపలా లసతీహ పయోదే ॥ ౪౮౪ ॥


విబుధప్రణుతే ధనికానాం భవనేషు భవంత్యయి దీపాః ।

పటుయంత్రబలాదుదితానాం తవ దేవి లవాః కిరణానామ్ ॥ ౪౮౫


వ్యజనాని చ చాలయసి త్వం బత సర్వజగన్నృపజాయే ।

విబుధోఽభిదధాత్వథవా కో మహతాం చరితస్య రహస్యమ్ ॥ ౪౮౬


ఇహ చాలిత ఈడ్యమనీషైః అయి యంత్రవిశేషవిధిజ్ఞైః ।

బహుళాద్భుతకార్యకలాపః తటితస్తవ మాతరధీనః ॥ ౪౮౭ ॥


అచరస్తరుగుల్మలతాదిః సకలశ్చ చరో భువి జంతుః ।

అనితి ప్రమదే సురభర్తుః తటితస్తవ దేవి బలేన ॥ ౪౮౮ ॥


మనుతే నిఖిలోఽపి భవత్యా మనుజోఽనితి వక్తిశృణోతి ।

అవలోకయతే చ భణామః కిము తే జగదంబ విభూతిమ్ ॥ ౪౮౯


అతిసూక్ష్మపవిత్రసుషుమ్నా పథతస్తనుషు ప్రయతానామ్ ।

కులకుండకృశానుశిఖా త్వం జ్వలసి త్రిదశాలయనాథే ॥ ౪౯౦ ॥


ఇతరో న సురక్షితిపాలాత్ కులకుండగతో జ్వలనోఽయమ్ ।

ఇతరేంద్రవిలాసిని న త్వత్ కులకుండకృశానుశిఖేయమ్ ॥ ౪౯౧ ॥


కులకుండకృశానుశిఖాయాః కిరణైః శిరసి స్థిత ఏషః ।

ద్రవతీందురనారతమేతద్ వపురాత్మమయం విదధానః ॥ ౪౯౨ ॥


మదకృద్బహుళామృతధారా పరిపూతమిదం మమ కాయమ్ ।

విదధాసి భజన్మనుజాప్తే కులకుండధనంజయదీప్తే ॥ ౪౯౩ ॥


శిరసీహ సతః సితభానోరమృతేన వపుర్మదమేతి ।

హృది భాత ఇనస్య చ భాసా మతిమేతు పరాం శచి చేతః ॥ ౪౯౪


మమ యోగమదేన న తృప్తిర్నిజదేశదశావ్యథితస్య ।

అవగంతుముపాయమమోఘం శచి భాసయ మే హృది భానుమ్ ॥


విదితః ప్రమదస్య విధాతుః శశినో జనయిత్రి విలాసః ।

అహముత్సుక ఈశ్వరి భానోర్విభవస్య చ వేత్తుమియత్తామ్ ॥ ౪౯౬


వరుణస్య దిశి ప్రవహంతీ మదమంబ కరోషి మహాంతమ్ ।

దిశి వజ్రభృతః ప్రవహంతీ కురు బుద్ధిమకుంఠితసిద్ధిమ్ ॥ ౪౯౭ ॥


అమలామధిరుహ్య సుషుమ్నాం ప్రవహస్యధునాంబ మదాయ ।

అమృతామధిరుహ్య చ కించిత్ ప్రవహేశ్వరి బుద్ధిబలాయ ॥ ౪౯౮


భరతక్షితిరక్షణకర్మణ్యభిధాయ మనోజ్ఞముపాయమ్ ।

అథ దేవి విధాయ చ శక్తం కురు మాం కృతినం శచి భక్తమ్ ॥ ౪౯౯


నరసింహసుతేన కవీనాం విభునా రచితైః కమనీయైః ।

పరితృప్యతు మేఘవితానైః మరుతామధిపస్య పురంధ్రీ ॥ ౫౦౦ ॥


॥ ఇతి శ్రీభగవన్మహర్షిరమణాంతేవాసినో వాసిష్ఠస్య

నరసింహసూనోః గణపతేః కృతా ఇంద్రాణీ సప్తశతీ

పంచమం పాంక్తం శతకం సమాప్తమ్ ॥

॥ ఇంద్రో విశ్వస్య రాజతి ॥

bottom of page