top of page

కావ్యకణ్ఠ వాసిష్ఠ శ్రీ గణపతి ముని విరచితమ్

ఇంద్రాణీ సప్తశతీ

షష్ఠం త్రైష్టుభం శతకం - ప్రథమః ఉపజాతి స్తబకః

Indrani Saptasati - The 700 Verses Mystical work of Kavyakantha Sri Ganapati Muni

ఈ "ఉపజాతి స్తబకం", ఇంద్రాణీ సప్తశతీలోని అత్యంత శక్తివంతమైన తాంత్రిక-యోగపరమైన భాగాలలో ఒకటి. ఇందులో శచీదేవి "ప్రచండచండీగా" — ధర్మవిరోధి శక్తులను సంహరించే, పాపాన్ని తొలగించే, జ్ఞానాన్ని మేల్కొలిపే, భారతభూమిని రక్షించే ఉగ్రతేజోమయ పరాశక్తిగా — ఆవాహన చేయబడుతుంది.


జయంతుని తల్లియైన శచీదేవి చిరునవ్వు అనే సుకుమారమైన చిగురు ఋషులకు ప్రజ్ఞను ప్రసాదించి, ఇంద్రునికి ఆనందాన్ని కలిగించి, అంధకారాన్ని తొలగించి, దుఃఖంతో బాధపడుతున్న భారతదేశానికి శుభమంగళాలను అందించాలని ప్రార్థిస్తూ ఈ స్తబకం ప్రారంభమవుతుంది. అనంతరం శ్రీ గణపతి ముని ప్రచండచండీ స్వరూపాన్ని మూడు విధాలుగా వివరిస్తారు. విశాలమైన ఆకాశమంతటా వ్యాపించే విద్యుత్తుగా, ఇంద్రుని ప్రియమైన దివ్యసహచరిగా లేదా సుషుమ్నామార్గంలో ప్రవహించే అంతరంగ యోగశక్తిగా ఆమెను గ్రహించవచ్చు.


శబ్దం మరియు తేజస్సు — నాదం మరియు ప్రకాశం — మధ్యనున్న అభేదం ఈ స్తబకంలోని ప్రధాన బోధన. ప్రకాశం లేని శబ్దం ఎన్నడూ ఉండదని, శబ్దం లేని ప్రకాశం కూడా ఉండదని ముని ప్రకటిస్తారు. ఒకే పరమశక్తి తేజస్సుగా ప్రకాశిస్తుంది; శబ్దంగా స్పందిస్తుంది. ఆమె నిర్వహించే కార్యభేదాలను అనుసరించి ఋషులు ఆమెను కాళీ, తారా, ప్రచండచండీ, లలితా, గౌరీ, లక్ష్మీ, ఛిన్నమస్తా మొదలైన నామాలతో వర్ణించారు. అందువల్ల ఇవి వేర్వేరు శక్తులు కావు; ఒకే పరాశక్తి యొక్క విభిన్న కార్యరూపాలు.


ఈ స్తబకం ఛిన్నమస్తా తత్త్వానికి ఒక గంభీరమైన యోగార్థాన్ని కూడా అందిస్తుంది. సుషుమ్నామార్గంలో ప్రవహించే శక్తి యోగబలంతో పైకి ఎగసి, శిరస్సులోని అవరోధాన్ని ఛేదించినప్పుడు, ఆ స్థితిని జ్ఞానులు “శిరశ్ఛేదనం” అని పేర్కొంటారు. అందువల్ల ఛిన్నమస్తా కేవలం బాహ్యంగా దర్శించబడే ఉగ్రదేవతారూపం కాదు. యోగదేహంలో విద్యుత్తువలె పైకి ఎగసి, కపాలభేదాన్ని కలిగించి, సాధకుని అంతరంగాన్ని సంపూర్ణంగా పరివర్తన చేసే దివ్యశక్తి ఆమె.


ఈ శక్తిని రేణుకాదేవి మరియు పరశురాముని తత్త్వంతోనూ, మంత్రశాస్త్రంతోనూ, వైదికమంత్రంతోనూ, వృషాకపి దర్శనంతోనూ శ్లోకాలు అనుసంధానిస్తాయి. రేణుకా, ప్రచండచండీ, తటిత్‌శక్తి మరియు కుండలినీ — ఇవన్నీ భిన్న నామాలతో వ్యక్తమయ్యే ఒకే పరమశక్తి యొక్క రూపాలుగా దర్శింపబడతాయి. మంత్రంలో నాదంగా, యోగంలో సుషుమ్నాగామినీ శక్తిగా, ఆకాశంలో విద్యుత్తుగా, ధర్మరక్షణలో ఉగ్రదేవతగా ఆమె కార్యరూపం ధరించుతుంది.


చివరగా, పవిత్రమైన ఆర్యభూమిని రక్షించడానికి అవసరమైన అత్యున్నత శక్తి, సామర్థ్యం మరియు కార్యసిద్ధిని తనకు ప్రసాదించాలని శ్రీ గణపతి ముని ప్రచండచండీని ప్రార్థిస్తారు.


అందువల్ల ఈ ఉపజాతి స్తబకం శబ్దం-ప్రకాశాల ఏకత్వం, తాంత్రిక దేవతాస్వరూపాల సమన్వయం, సుషుమ్నా జాగరణ, కపాలభేదం, మంత్రసిద్ధి, అంతరంగ పరివర్తన మరియు భారతభూమి రక్షణలను ఏకసూత్రంలో ప్రతిపాదించే అత్యంత గంభీరమైన యోగస్తుతి.


ఈ స్తబకంలోని ముఖ్యాంశాలు


• శచీదేవిని ఉగ్రతేజోమయ పరాశక్తి అయిన ప్రచండచండీగా ఆరాధించడం

• ధర్మవిరోధి శక్తుల సంహారం, పాపనివారణ మరియు జ్ఞానజాగరణ కోసం ప్రార్థన

• ప్రచండచండీని ఆకాశంలోని విద్యుత్తుగా, ఇంద్రుని ప్రియసహచరిగా, సుషుమ్నాగామినీ శక్తిగా దర్శించడం

• శబ్దం మరియు తేజస్సు ఒకే పరాశక్తి యొక్క రెండు అభివ్యక్తులని బోధించడం

• కాళీ, తారా, లలితా, గౌరీ, లక్ష్మీ మరియు ఛిన్నమస్తా స్వరూపాల ఏకత్వం

• సుషుమ్నామార్గంలో శక్తిజాగరణ మరియు కపాలభేదానికి సంబంధించిన యోగరహస్యం

• ఛిన్నమస్తాను అంతరంగంలో పైకి ఎగసే విద్యుత్‌శక్తిగా వివరించడం

• రేణుకా, పరశురాముడు, మంత్రశాస్త్రం, వైదికమంత్రం మరియు వృషాకపి తత్త్వాలతో శక్తి సంబంధం

• మంత్రసిద్ధి మరియు ఆధ్యాత్మిక పరివర్తన కోసం పరాశక్తి ఆవాహన

• భారతభూమి రక్షణకు అత్యున్నత సామర్థ్యాన్ని ప్రసాదించమని ప్రార్థన


ఇంద్రో విశ్వస్య రాజతి 

॥ అథ షష్ఠం త్రైష్టుభం శతకం ॥

॥ ప్రథమః ఉపజాతి స్తబకః ॥


మందోఽపి బోధం విదధన్మునీనాం

స్వచ్ఛోఽపి రాగం త్రిదశేశ్వరస్య ।

అల్పోఽపి ధున్వన్హరితాం తమాంసి

స్మితాంకురో భాతు జయంతమాతుః ॥ ౫౦౧ ॥


అశేషపాపౌఘనివారణాయ

భాగ్యస్య పాకాయ చ దేవరాజ్ఞీ ।

శోకాకులాం భారతభూమిమేతాం

లోకస్య మాతా హృదయే కరోతు ॥ ౫౦౨ ॥


ధర్మద్విషామింద్రనిరాదరాణాం

సంహారకర్మణ్యతిజాగరూకామ్ ।

దేవీం పరాం దేవపథే జ్వలంతీం

ప్రచండచండీం మనసా స్మరామి ॥ ౫౦౩ ॥


వ్యాప్తా తటిద్వా గగనే నిగూఢా

నారీ సురేశానమనోరమా వా ।

శక్తిః సుషుమ్నాపథచారిణీ వా

ప్రచండచండీతి పదస్య భావః ॥ ౫౦౪ ॥


సమస్తలోకావనినాయికాయాః

సుపర్వమార్గేణ శరీరవత్యాః ।

మాతుర్మహోంశం మహనీయసారం

విజ్ఞానవంతస్తటితం భణంతి ॥ ౫౦౫ ॥


నిగూఢతేజస్తనురంబికేయం

ప్రచండచండీ పరితో లసంతీ ।

అవ్యక్తశబ్దేన శరీరవత్యాః

కాల్యాః కవీనాం వచనేషు భిన్నా ॥ ౫౦౬ ॥


శబ్దం వినా నైవ కదాపి తేజ

స్తేజో వినా నైవ కదాపి శబ్దః ।

శక్తిద్వయం సంతతయుక్తమేత

త్కథం స్వరూపేణ భవేద్విభక్తమ్ ॥ ౫౦౭ ॥


ఏకైవ శక్తిర్జ్వలతి ప్రకృష్టా

స్వరత్యపి ప్రాభవతః సమంతాత్ ।

క్రియావిభేదాదిహ పండితానాం

శక్తిద్వయోక్తిస్తు సమర్థనీయా ॥ ౫౦౮ ॥


ఏకక్రియాయాశ్చ ఫలప్రభేదా

త్పునర్విభాగః క్రియతే బహుజ్ఞైః ।

కాళీం చ తారాం స్వరమగ్రమాహుః

ప్రచండచండీం లలితాం చ తేజః ॥ ౫౦౯ ॥


సంపద్యతే శబ్దగతేర్హి కాలః

శబ్దో వరేణ్యస్తదభాణి కాలీ ।

ధ్యాతేన శబ్దేన భవం తరేద్యద్

బుధాస్తతః శబ్దముశంతి తారామ్ ॥ ౫౧౦ ॥


యదక్షరం వేదవిదామృషీణాం

వేదాంతినాం యః ప్రణవో మునీనామ్ ।

గౌరీ పురాణేషు విపశ్చితాం యా

సా తాంత్రికాణాం వచనేన తారా ॥ ౫౧౧ ॥


సంపద్యతే సంహృతిరోజసా

యత్ప్రచండచండీ తదుదీరితౌజః ।

సిధ్యేదశేషోఽనుభవో యదోజస్యతో

బుధాస్తాం లలితాం వదంతి ॥ ౫౧౨ ॥


ప్రచండచండీం తు లఘునా పదేన

చండీం విదుః కేచన బుద్ధిమంతః ।

ఏకే విదః శ్రేష్ఠమహోమయీం తాం

లక్ష్మీం మహత్పూర్వపదాం వదంతి ॥ ౫౧౩ ॥


అతీవ సౌమ్యం లలితేతి శబ్దం

ప్రచండచండీతి పదం చ భీమమ్ ।

దేవీ దధానా సుతరాం మనోజ్ఞా

ఘోరా చ నిత్యం హృది మే విభాతు ॥ ౫౧౪ ॥


ప్రచండచండీం తు శరీరభాజాం

తనూషు యోగేన విభిన్నశీర్షామ్ ।

శక్తిం సుషుమ్నాసరణౌ చరంతీం

తాం ఛిన్నమస్తాం మునయో వదంతి ॥ ౫౧౫ ॥


కపాలభేదో యది యోగవీర్యాత్

సంపద్యతే జీవత ఏవ సాధోః ।

తమేవ సంతః ప్రవదంతి శీర్షచ్ఛేదం

శరీరాంతరభాసి శక్తేః ॥ ౫౧౬ ॥


ఉదీర్యసే నిర్జరరాజపత్నీ త్వం

ఛిన్నమస్తా యమినాం తనూషు ।

ఉజ్జృంభణే విశ్వసవిత్రి యస్యాః

కాయం భవేద్వైద్యుతయంత్రతుల్యమ్ ॥ ౫౧౭ ॥


పితుర్నియోగాత్తనయేన కృత్తే

మస్తే జనన్యాః కిల రేణుకాయాః ।

త్వమావిశః పావని తత్కబంధం

తద్వా త్వముక్తాసి నికృత్తమస్తా ॥ ౫౧౮ ॥


ఛిన్నం శిరః కీర్ణకచం దధానాం

కరేణ కంఠోద్గతరక్తధారామ్ ।

రామాంబికాం దుర్జనకాళరాత్రిం

దేవీం పవిత్రాం మనసా స్మరామి ॥ ౫౧౯ ॥


ధ్రువో రమా చంద్రధరస్య రామా

వాగ్వజ్రవైరోచనదీర్ఘనిర్యే ।

కూర్చద్వయం శస్త్రకృశానుజాయే

విద్యానృపాణాం సురరాజశక్తేః ॥ ౫౨౦ ॥


మాయాద్వివారం యది సైకవర్ణా

విద్యైకవర్ణా యది ధేనురేకా ।

ధేన్వాది సంబోధనమస్త్రమగ్నే

ర్విలాసినీ చేతి ధరేందువర్ణా ॥ ౫౨౧ ॥


చతుష్టయేత్రాన్యతమం గృహీత్వా

మంత్రం మహేంద్రస్య మనోధినాథామ్ ।

భజేత యస్తాంత్రికదివ్యభావ

మాశ్రిత్య సిద్ధీః సకలాః స విందేత్ ॥ ౫౨౨ ॥


సంహోత్రమిత్యద్భుతశక్తియుక్తం

వృషాకపేర్దర్శనమంబ మంత్రమ్ ।

యో వైదికం తే మనుజో భజేత

కించిన్న తస్యేహ జగత్యసాధ్యమ్ ॥ ౫౨౩ ॥


ప్రచండచండి ప్రమదే పురాణి

పురాణవీరస్య మనోధినాథే ।

ప్రయచ్ఛ పాతుం పటుతాం పరాం మే పుణ్యామిమామార్యనివాసభూమిమ్ ॥ ౫౨౪ ॥


ప్రపంచరాజ్ఞీం ప్రథితప్రభావాం

ప్రచండచండీం పరికీర్తయంత్యః ।

ఏతాః ప్రమోదాయ భవంతు శక్తేః

ఉపాసకానామ్ ఉపజాతయో నః ॥ ౫౨౫ ॥


॥ ఇతి ప్రథమః స్తబకః ॥

bottom of page