కావ్యకణ్ఠ వాసిష్ఠ శ్రీ గణపతి ముని విరచితమ్
ఇంద్రాణీ సప్తశతీ
ద్వితీయో రథోద్ధతా స్తబకః
ఈ స్తబకం దివ్యసౌందర్యం, రసం, రక్షణ మరియు జాతీయప్రార్థనలను సమన్వయపరిచే సుందరమైన స్తుతి. జయంతుని తల్లియైన శచీదేవి పద్మవదనం నుండి వెలువడే దివ్యస్మితం అంధకారాన్ని కడిగివేసి, లోకాలకు శుభాన్ని ప్రసాదించి, ఇంద్రునికి ఆనందాన్ని కలిగించి, పాపాన్ని తొలగించాలని శ్రీ గణపతి ముని ప్రార్థిస్తారు. అన్నాభావం, భయం, పరస్పర విభేదాలు, శక్తిహీనత మరియు విరోధశక్తుల వల్ల కలిగిన బాధలతో క్షీణించిన ప్రజలను కలిగిన భారతావనిని ఇంద్రాణీదేవి రక్షించాలని వేడుకుంటారు.
తదుపరి శ్లోకాలలో దివ్యమాత యొక్క మనోహరమైన రూపం వర్ణించబడుతుంది. ఆమె హస్తాలు, పాదాలు కమలాలవలె సుందరమైనవి. ఆమె స్తనయుగళం ప్రకాశమయమైన రెండు దివ్యచక్రాలవలె వెలుగుతుంది. ఆమె ముఖం పూర్ణచంద్రుని కాంతినే అధిగమిస్తుంది. ఆమె నేత్రాలు జ్ఞానం, శక్తులతో నిండి ఉంటాయి. అరుణవర్ణమైన అధరాలు అమృతమయమైనవి; ఆమె చిరునవ్వు అంధకారాన్ని నశింపజేస్తుంది; ఆమె కేశాలు నల్లని వర్షాకాల తరంగాలవలె మనోహరంగా ఉంటాయి. ఆమె వాక్కు దుఃఖితులకు ఆనందాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. ఆమె గమనం, సంభాషణ, సౌందర్యం మరియు యోగప్రజ్ఞ — ఇవన్నీ సాధారణ వర్ణనలకు అతీతమైనవి.
ఈ స్తబకంలోని ప్రధాన భావం "ఆదిమరసం" — ఇంద్రుడు, ఇంద్రాణి మధ్యనున్న ఆద్యమైన దివ్యానందం. నందనవనంలో దివ్యదంపతుల పవిత్రసంయోగాన్ని విశ్వంలో సౌందర్యం, ప్రేమ మరియు రసం మొదటిసారిగా వ్యక్తమైన మూలస్వరూపంగా ముని దర్శిస్తారు. వారి దివ్యక్రీడ కేవలం శృంగారవర్ణన కాదు; ఆనందం, జీవశక్తి, సృజనాత్మకత మరియు విశ్వసామరస్యానికి పవిత్రమైన మూలం.
నందనవనంలో దివ్యదంపతులు ఏకాంతంగా పరస్పరం సంభాషిస్తున్న సమయంలో తన స్తోత్రంలోని అతి స్వల్పమైన ధ్వని అయినా వారి చెవులకు చేరితే, తన జీవితం ధన్యమవుతుందని కవి వినయంగా ప్రార్థిస్తారు. తన ఆర్తనాదం వారి దివ్యక్రీడకు అంతరాయం కలిగిస్తే క్షమించమని కూడా వేడుకుంటారు.
చివరగా, భారతక్షితి దుఃఖాన్ని తొలగించి, విరోధశక్తులను నశింపజేయడానికి నరసింహుని కుమారుడైన గణపతి మునికి శక్తిని ప్రసాదించాలని శచీదేవిని ప్రార్థిస్తూ ఈ స్తబకం ముగుస్తుంది.
అందువల్ల ఈ స్తబకం దివ్యమాత సౌందర్యం, వాక్మాధుర్యం, ప్రేమ, ఆదిమరసం, రక్షణశక్తి మరియు భారతదేశ అభ్యుదయ ప్రార్థనలను సుందరంగా సమన్వయపరిచే మహిమాన్వితమైన స్తుతి.
ఈ స్తబకంలోని ముఖ్యాంశాలు
• పాపం, అంధకారాన్ని తొలగించే శచీదేవి దివ్యస్మితం
• అన్నాభావం, భయం, విభజన మరియు బలహీనతతో బాధపడుతున్న భారతదేశ రక్షణ కోసం ప్రార్థన
• ఇంద్రాణి యొక్క మనోహరమైన దివ్యరూపవర్ణన
• ఇంద్రుడు–శచీదేవి మధ్యనున్న ఆద్యదివ్యానందమైన ఆదిమరసం
• దివ్యక్రీడకు పవిత్రక్షేత్రంగా నందనవనం
• సౌందర్యం, వాక్కు, ప్రేమ, శక్తి మరియు రక్షణస్వరూపిణిగా శచీదేవిని దర్శించడం
• తన స్తోత్రం దివ్యదంపతుల చెవులకు చేరాలని కవి చేసిన వినయపూర్వక ప్రార్థన
• భారతదేశ రక్షణ కోసం గణపతి మునికి శక్తిని ప్రసాదించమని ఆవాహన
ఇంద్రో విశ్వస్య రాజతి
॥ ద్వితీయో రథోద్ధతా స్తబకః ॥
క్షాలనాయ హరితాం విభూతయే
విష్టపస్య మదనాయ వజ్రిణః ।
తజ్జయంతజననీముఖాబ్జతో
నిర్గతం స్మితమఘం ధునోతు నః ॥ ౫౨౬ ॥
అన్నలోపకృశభీరుకప్రజాం
భిన్నభావబలహీననేతృకామ్ ।
వాసవస్య వరవర్ణినీ పరై
రర్దితామవతు భారతావనిమ్ ॥ ౫౨౭ ॥
పాణిపాదమనిమేషరాజ్ఞి తే
పారిజాతనవపల్లవోపమమ్ ।
అక్షపావిరహమంగభాసరి
ద్వాసిచక్రమిథునం కుచద్వయమ్ ॥ ౫౨౮ ॥
పూర్ణచంద్రయశసోఽపహారకం
సంప్రసాదసుషమాస్పదం ముఖమ్ ।
జ్ఞానశక్తిరుచిశేవధీదృశౌ
రక్తవర్ణకసుధాఘనోఽధరః ॥ ౫౨౯ ॥
మర్దయత్తిమిరముద్ధతం దిశాం
అల్పమప్యధికవైభవం స్మితమ్ ।
ప్రావృడంతయమునాతరంగవ
న్నీలచారురతిపావనః కచః ॥ ౫౩౦ ॥
వల్లకీం చ పరుషధ్వనిం వదన్
దుఃఖితస్య చ ముదావహః స్వరః ।
చారు హావశబలాఽలసా గతిః
కాయధామవచసాం న పద్ధతౌ ॥ ౫౩౧ ॥
యోగసిద్ధిమతులాం గతా మతి
శ్చాతురీ చ బుధమండలస్తుతా ।
విష్టపత్రితయరాజ్యతోఽప్యసి
త్వం సుఖాయ మహతే బిడౌజసః ॥ ౫౩౨ ॥
త్వాముదీక్ష్య ధృతదేవతాతనుం
దీప్తపక్ష్మలవిశాలోచనామ్ ।
ఆదితో జనని జన్మినామభూద్
వాసవస్య రతిరాదిమే రసే ॥ ౫౩౩ ॥
ఆదిమం రసమనాదివాసనా
వాసితౌ ప్రథమమన్వగృహ్ణతామ్ ।
సమ్మదస్య నిధిమాదిదంపతీ
సోఽచలత్త్రిభువనే తతః క్రమః ॥ ౫౩౪ ॥
జ్యాయసా దివిషదాం పురాతనీ
నీలకంజనయనా విలాసినీ ।
యద్విహారమతనోత్ప్రరోచనం
తత్సతామభవదాదిమే రసే ॥ ౫౩౫ ॥
న త్వదంబ నళినాననాఽధికా
నాపి నాకపతితోఽధికః పుమాన్ ।
నాధికం చ వనమస్తి నందనా
న్నాదిమాదపి రసోఽధికో రసాత్ ॥ ౫౩౬ ॥
నాయికా త్వమసమానచారుతా
నాయకః స మరుతాం మహీపతిః ।
నందనం చ రసరంగభూః కథం
మన్మథస్య న భవేదిహోత్సవః ॥ ౫౩౭ ॥
దేవి వాం మృతికథైవ దూరతో
జాతుచిద్గలతి నైవ యౌవనమ్ ।
కాంక్షితః పరికరో న దుర్లభః కిం
రసః పరిణమేదిహాన్యథా ॥ ౫౩౮ ॥
విష్టపస్య యువరాజకేశవే
త్రాణభారమఖిలం నిధాయ వామ్ ।
క్రీడతోరమరరాజ్ఞి నందనే
క్రీడితాని మమ సంతు భూతయే ॥ ౫౩౯ ॥
యద్యువామమరరాజ్ఞి నందనే
కుర్వతో రహసి దేవి మంత్రణమ్ ।
తత్ర చేన్మమ కృతిర్మనాగియం
స్పర్శమేతి భువి కో ను మత్కృతీ ॥ ౫౪౦ ॥
క్రందనం యది మమేహ వందినో
నందనే విహరతోస్సవిత్రి వామ్ ।
అంతరాయకృదథాబ్జకాంతి తే
సంప్రగృహ్య చరణం క్షమాపయే ॥ ౫౪౧ ॥
యోషితామపి విమోహనాకృతి
ర్మోహనం తు పురుషసంహతేరపి ।
ఇంద్రమంబరమయాం బభూవిథ
త్వం రసార్ద్రహృదయా లసద్రసమ్ ॥ ౫౪౨ ॥
దివ్యచందనరసానులేపనైః
పారిజాతసుమతల్పకల్పనైః ।
చారుగీతకృతిభిశ్చ భేజిరే
నాకలోకవనదేవతాశ్చ వామ్ ॥ ౫౪౩ ॥
స్వర్ణదీసలిలశీకరోక్షితాః
పారిజాతసుమగంధధారిణః ।
నందనే త్రిదశలోకరాజ్ఞి వాం
కేపి భేజురలసాః సమీరణాః ॥ ౫౪౪ ॥
ఆదధాసి సకలాంగనాధికే
పద్మగంధిని సుధాధరాధరే ।
మంజువాణి సుకుమారి సుందరి
త్వం సురేంద్రసకలేంద్రియార్చనమ్ ॥ ౫౪౫ ॥
ఆదిదేవి వదనం తవాభవత్
కాంతిధామ మదనం దివస్పతేః ।
ఆననాదపి రసామృతం కిర
న్నిష్క్రమం విలసితం కలం గిరామ్ ॥ ౫౪౬ ॥
చారువాగ్విలసితాచ్చ నిస్తుల
ప్రేమవీచిరుచిరం విలోకితమ్ ।
వీక్షితాదపి విలాసవిశ్రమ
స్థానమల్పమలసం శుచిస్మితమ్ ॥ ౫౪౭ ॥
భాసురేంద్రదృఢబాహుపంజరీ
లజ్జయా సహజయా నమన్ముఖీ ।
తద్విలోచనవికర్షకాలకా
పాతు మాం త్రిదివలోకనాయికా ॥ ౫౪౮ ॥
భారతక్షితివిషాదవారణే
తత్సుతం గణపతిం కృతోద్యమమ్ ।
ఆదధాతు పటుమర్జునస్మితా
దుర్జనప్రమథనక్షమా శచీ ॥ ౫౪౯ ॥
చారుశబ్దకలితాః కృతీరిమాః
సత్కవిక్షితిభుజో రథోద్ధతాః ।
సా శృణోతు సురమేదినీపతే
ర్నేత్రచిత్తమదనీ విలాసినీ ॥ ౫౫౦ ॥
॥ ఇతి ద్వితీయః స్తబకః ॥