కావ్యకణ్ఠ వాసిష్ఠ శ్రీ గణపతి ముని విరచితమ్
ఇంద్రాణీ సప్తశతీ
ద్వితీయో జలోద్ధతగతి స్తబకః

ఈ "జలోద్ధతగతి స్తబకం", ఇంద్రాణీ సప్తశతీలోని అత్యంత హృదయస్పర్శకమైన, శక్తివంతమైన భాగాలలో ఒకటి. మహేంద్రుని ప్రియసహచరిణియైన శచీదేవి — ఇంద్రాణి యొక్క ప్రకాశమయమైన చిరునవ్వు హృదయంలో వ్యాపించి ఉన్న అపారమైన అంధకారాన్ని తొలగించాలని ప్రార్థిస్తూ ఈ స్తబకం ప్రారంభమవుతుంది. వివేకాన్ని కోల్పోయి, నిస్సహాయంగా, బలహీనంగా మారిన భారతక్షితి దౌర్భాగ్యాన్ని ఆమె కరుణామయమైన పార్శ్వకటాక్షం తొలగించాలని కవి వేడుకుంటారు.
ఈ స్తబకం దివ్యమాతకు సంబంధించిన ఒక గంభీరమైన దైవతాత్త్విక దర్శనాన్ని ప్రతిపాదిస్తుంది. శచీదేవి పరమేశ్వరుని ప్రజ్ఞగా, ఆకాశమే శరీరంగా సమస్త విశ్వాన్ని ధరించి పోషించే శక్తిగా, ఇంద్రుని ప్రియమైన పరాశక్తిగా వర్ణించబడుతుంది. ప్రజాపతి సంప్రదాయంలో ఆమె అదితి; జనార్దన సంప్రదాయంలో రమా; సదాశివ సంప్రదాయంలో శివా; ఇంద్ర సంప్రదాయంలో ఉషా, స్వధా మరియు శచీ. ఈ విధంగా ఈ దివ్యనామాలన్నీ ఒకే పరమచైతన్యశక్తిని సూచిస్తున్నాయని ముని వెల్లడిస్తారు.
మధ్య శ్లోకాలలో ఆకాశం, వాయువు, శబ్దం, విద్యుత్తు, సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని, జలం మరియు భూమి — ఇవన్నీ పరమదైవం మరియు ఆయన శక్తి అనే దివ్యదంపతుల వైభవానికి వ్యక్తీకరణలని ప్రకటించబడుతుంది. పరాత్పరమైన ఆకాశంలో దివ్యమాత రూపరహితురాలిగా ఉన్నప్పటికీ, భక్తుల భావన, అవగాహన, ఉపాసనలను అనుసరించి అనేక రూపాలను ధరించి అనుగ్రహిస్తుంది.
ఈ స్తబకంలోని అత్యంత విశిష్టమైన భాగం పదేపదే వ్యక్తమయ్యే శరణాగతి:
“తవాంబ చరణం వ్రజామి శరణమ్” — “ఓ అంబా! నీ పాదాలనే నేను శరణు పొందుతున్నాను.”
ఇక్కడ శ్రీ గణపతి ముని కేవలం తన వ్యక్తిగత బాధను మాత్రమే వ్యక్తం చేయరు; భారతదేశం తరఫున దివ్యమాతను శరణు వేడుకుంటారు. ప్రజల మధ్య విభజనలు, సమష్టిశక్తి క్షీణించడం, పేదరికం, వీరత్వం కనుమరుగవడం, ఋషిసంప్రదాయం క్షీణించడం, కలియుగంలో అధర్మం పెరగడం వంటి దుస్థితులను ఆయన హృదయవేదనతో వర్ణిస్తారు. ఈ అన్ని పరిస్థితులలోనూ దివ్యమాత పాదాలనే అంతిమమైన, తప్పనిసరి శరణుగా ఆశ్రయిస్తారు.
చివరగా, మాతృభూమి కోల్పోయిన వైభవాన్ని తిరిగి ప్రసాదించాలని, భారతదేశ సేవ మరియు రక్షణకు గణపతి ముని చేతులను సమర్థవంతంగా చేయాలని శచీదేవిని ప్రార్థిస్తూ ఈ స్తబకం ముగుస్తుంది.
అందువల్ల ఈ జలోద్ధతగతి స్తబకం సంపూర్ణ శరణాగతి, జాతీయ పునరుజ్జీవనం, ధార్మిక సాహసం, ఋషిసంప్రదాయ పునరుద్ధరణ మరియు పరాశక్తి అనుగ్రహాలను సమన్వయపరిచే మహిమాన్వితమైన స్తుతి.
ఈ స్తబకంలోని ముఖ్యాంశాలు
• శచీదేవి ప్రకాశమయమైన స్మితం హృదయాంధకారాన్ని తొలగించాలని ప్రార్థన
• బలహీనమై, వివేకాన్ని కోల్పోయిన భారతక్షితి దౌర్భాగ్యనివారణ కోసం ఆవాహన
• శచీదేవిని పరమేశ్వరుని ప్రజ్ఞగా, ఆకాశశరీరమైన విశ్వధారిణిగా దర్శించడం
• అదితి, రమా, శివా, ఉషా, స్వధా మరియు ఇంద్రాణి అనే దివ్యనామాల ఏకత్వం
• ఆకాశం, వాయువు, శబ్దం, విద్యుత్తు, సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని, జలం, భూమిని దివ్యమాత విభూతులుగా దర్శించడం
• భక్తుల భావనను అనుసరించి రూపాలను ధరించే పరాశక్తిగా ఆమెను స్తుతించడం
• “ఓ అంబా! నీ పాదాలనే నేను శరణు పొందుతున్నాను” అనే పునరావృత శరణాగతి
• విభజన, బలహీనత, పేదరికం మరియు వీరత్వక్షీణత నుండి భారతదేశ విముక్తి కోసం ప్రార్థన
• ఋషిసంప్రదాయ పునరుద్ధరణ మరియు అధర్మనాశనం కోసం దివ్యమాతను ఆవాహన
• మాతృభూమి కోల్పోయిన వైభవాన్ని తిరిగి ప్రసాదించి, భారతసేవకు గణపతి ముని చేతులను సమర్థవంతం చేయాలని ప్రార్థన
ఇంద్రో విశ్వస్య రాజతి
॥ ద్వితీయో జలోద్ధతగతి స్తబకః ॥
హరిత్సు పరితః ప్రసాదమధికం
దధానమమలత్విషాం ప్రసరణైః ।
మహేంద్రమహిళావిలాసహసితం
మదంతరతమో ధునోతు వితతమ్ ॥ ౬౨౬ ॥
ప్రసూత్రిజగతః ప్రియా మఘవతః
కృపాకలితయా కటాక్షకలయా ।
నితాంతమగతేర్వికుంఠితమతే
ర్ధునోతు భారతక్షితేరకుశలమ్ ॥ ౬౨౭ ॥
పురా శచి మతిస్త్వమీశితురథో
నభస్తనుమితా పృథఙ్మతిమతీ ।
అనంతరమభూః సరోజనయనా
తనుః సురపతేర్విలోచనసుధా ॥ ౬౨౮ ॥
పరత్ర విగుణా సతోఽసి ధిషణా
నభస్తనురిహ ప్రపంచమవసి ।
అసి స్వరబలా ప్రియా సురపతే
రియత్తవ శచి స్వరూపకథనమ్ ॥ ౬౨౯ ॥
ప్రజాపతిపదే పురాణపురుషే
స్మృతా త్వమదితిః సురాసురనుతే ।
జనార్దనపదే రమాసి పరమే
సదాశివపదే శివా త్వమజరే ॥ ౬౩౦ ॥
ఉషా ఇనపదే స్వధాఽనలపదే
పురందరపదే త్వమీశ్వరి శచీ ।
యథా రుచివిదుః పదాని కవయ
శ్చితిశ్చ చితిమాన్యువామృజుగిరా ॥ ౬౩౧ ॥
అమేయమమలం పురాణపురుషం
తదీయవిభవాభిధాయిభిరిమే ।
వదంతి కవయః పదైర్బహువిధై
స్తథైవ భవతీం తతో మతభిదాః ॥ ౬౩౨ ॥
నభశ్చ పవనః స్వరశ్చ పరమ
స్తటిచ్చ వితతా పతిశ్చ మహసామ్ ।
సుధాంశురనలో జలం చ పృథివీ
సవిత్రి యువయోర్విభూతిపటలీ ॥ ౬౩౩ ॥
అపారబహుళప్రమోదలహరీ
సతః కిలచితిః పరత్ర వితతా ।
పునర్వియదిదం పరీత్య
నిఖిలం జగంతి దధతీ పరా విజయతే ॥ ౬౩౪ ॥
న యద్యపి పరాత్పరే నభసి తే
సరోజనయనా వపుః పృథగజే ।
తథాపి నమతాం మతీరనుసరం
త్యమేయవిభవ ే దధాసి చ తనూః ॥ ౬౩౫ ॥
సహ త్రిభువనప్రపాలనకృతా
సమస్తమరుతాం గణస్య విభునా ।
సదా శశిముఖీ శరీరభృదజా
జగత్యదురితే శచీ విజయతే ॥ ౬౩౬ ॥
కులం బహుభిదం బలం న భుజయోః
కథం ను విపదస్తరీమ భారతాః ।
సమర్థమధునా విపద్విధుతయే
తవాంబ చరణం వ్రజామి శరణమ్ ॥ ౬౩౭ ॥
సమస్తమపి చ స్వదేశవిదుషాం
విధానపటలం బభూవ విఫలమ్ ।
అభాగ్యదమనక్షమం తదధునా
తవాంబ చరణం వ్రజామి శరణమ్ ॥ ౬౩౮ ॥
నిజో మమ జనో నితాంతమగతి
ర్న కుక్షిభరణేఽప్యయం ప్రభవతి ।
మహేశ్వరి కృపామరందమధునా
తవాంబ చరణం వ్రజామి శరణమ్ ॥ ౬౩౯ ॥
అద ృష్టకనకం కులం మమ చెరా
న్నిరాయుధమిదం నిరాశమభితః ।
స్వభావత ఇవ ప్రబద్ధమభవ
త్తవాంబ చరణం వ్రజామి శరణమ్ ॥ ౬౪౦ ॥
అవీరచరితం విపాలకకథం
నిరార్షవిభవం చిరాన్మమ కులమ్ ।
ఇదం మమ మనో నికృంతతి ముహు
స్తవాంబ చరణం వ్రజామి శరణమ్ ॥ ౬౪౧ ॥
చిరాత్స్మృతిపథాదపి చ్యుతమజే
తపోబలభవం తమార్షవిభవమ్ ।
స్వదేశమధునా పునర్గమయితుం
తవాంబ చరణం వ్రజామి శరణమ్ ॥ ౬౪౨ ॥
హతం చ విహతం ధుతం చ విధుతం
రుదంతమభితో విశిష్టకరుణే ।
ఇమం స్వవిషయం శివం గమయితుం
తవాంబ చరణం వ్రజామి శరణమ్ ॥ ౬౪౩ ॥
క్షయాయ సుకృతద్విషాం విహరతాం
శివాయ చ సతాం ప్రపంచసుహృదామ్ ।
నిజస్య మనసో బలాయ చ పరే
తవాంబ చరణం వ్రజామి శరణమ్ ॥ ౬౪౪ ॥
జయత్సు సుకృతం ద్విషత్సు పరిత
స్సతామపి కులే బలేన రహితే ।
ఖలప్రియయుగే కలౌ పరిణతే
తవాంబ చరణం వ్రజామి శరణమ్ ॥ ౬౪౫ ॥
అభాతి సుకృతే నిగూఢవిభవే
విభాతి దురితే ఫలాని దిశతి ।
విధానవికలే మనస్యభయద ే
తవాంబ చరణం వ్రజామి శరణమ్ ॥ ౬౪౬ ॥
పటౌ ప్రతిభటే గదే ప్రతిభయే
నతావనవిధావతీవ నిపుణమ్ ।
సుపర్వభువనక్షితీశదయితే
తవాంబ చరణం వ్రజామి శరణమ్ ॥ ౬౪౭ ॥
అమర్త్యపటలీకిరీటమణిభా
భుజంగకిరణం నితాంతమరుణమ్ ।
విపత్తిదమనం తమః ప్రశమనం
తవాంబ చరణం వ ్రజామి శరణమ్ ॥ ౬౪౮ ॥
వినష్టవిభవామిమాం పునరపి
శ్రియావిలసితాం విధాతుమజరే ।
స్వజన్మపృథివీం స్వరీశదయితే
దిశేర్గణపతేః కరాయ పటుతామ్ ॥ ౬౪౯ ॥
సుపర్వవసుధాధినాథసుదృశో
జలోద్ధతగతిస్తవోఽయమనఘః ।
కృతిర్గణపతేః కరోతు విధుతిం
భయస్య భారతక్షమాతలజుషామ్ ॥ ౬౫౦ ॥
॥ ఇతి ద్వితీయః స్తబకః ॥
