కావ్యకణ్ఠ వాసిష్ఠ శ్రీ గణపతి ముని విరచితమ్
ఉమాశతకం
షష్ఠం దశకమ్ - తూణకవృత్తమ్

ఉమా శతకం – సంక్షిప్త పరిచయం
ఉమా శతకం అనేది పరమశక్తి స్వరూపిణి, భగవాన్ శివుని అర్ధాంగి అయిన దివ్యమాత ఉమాదేవిని స్తుతిస్తూ కావ్యకంఠ వాసిష్ఠ శ్రీ గణపతి ముని రచించిన గంభీరమైన వంద శ్లోకాల స్తోత్రం. ఈ స్తోత్రంలో ఉమాదేవి కేవలం జగత్తును కరుణతో కాపాడే విశ్వమాతగానే కాకుండా, అంతరంగ చైతన్యశక్తిగా, జ్ఞానం, పవిత్రత, రక్షణ మరియు మోక్షాన్ని ప్రసాదించే పరమ దైవశక్తిగా ఆరాధించబడింది.
ఈ స్తోత్రంలో ఉమాదేవి పార్వతీ, గౌరీ, చండీ, కాళికా, అంబికా, రేణుకా, గణపతి మరియు స్కందుల తల్లిగా అనేక దివ్యరూపాలలో దర్శించబడింది. ఆమె కైలాసం, అరుణాచలం, కాశీ వంటి పుణ్యక్షేత్రాలలోనూ, సాధకుని హృదయపద్మంలోనూ, శరీరంలోని సూక్ష్మ ఆధ్యాత్మిక కేంద్రాలలోనూ నివసించే పరాశక్తిగా ఆరాధించబడింది. ఈ విధంగా ఈ స్తోత్రం భక్తి, మంత్రశాస్త్రం, యోగం, తంత్రం మరియు వేదాంత దృష్టిని అందంగా ఏకీకరిస్తుంది.
ఉమా శతకంలో ప్రధానంగా కనిపించే భావం — పాపాలను నశింపజేసే, అంతరంగ మలినతలను తొలగించే, చంచలమైన మనస్సును స్థిరపరిచే, భక్తుని సంసారసాగరం నుండి దాటించే అమ్మవారి కృప. కవి మనిషిలోని బలహీనతలను — కామం, క్రోధం, లోభం, మోహం, అహంకారం, మనస్సు యొక్క అస్థిరత్వం — పదేపదే అంగీకరిస్తూ, లోకబాధలకు నిజమైన ఔషధమైన అమ్మవారి కరుణాకటాక్షాన్ని ప్రార్థిస్తారు.
ఈ స్తోత్రం ఉమాదేవి పవిత్ర పాదాలను పరమ శరణ్యంగా కీర్తిస్తుంది. అమ్మవారి పాదాలను ఒక్క క్షణం ధ్యానించడం కూడా లోకసంపదలకన్నా, కవిత్వనైపుణ్యానికన్నా, స్వర్గసుఖాలకన్నా గొప్పదిగా వర్ణించబడింది. నిజమైన భక్తునికి అమ్మవారి కృపే మార్గం, రక్షణ, శుద్ధి మరియు పరమగమ్యం అవుతుంది.
ఉమా శతకం యొక్క విశిష్టత దాని కవిత్వసౌందర్యం మరియు ఆధ్యాత్మిక లోతు కలిసిన అరుదైన సమన్వయంలో ఉంది. ఇది ఒక భక్తిపూర్వక ప్రార్థన మాత్రమే కాదు; అంతరంగ సాధనకు మార్గం చూపే స్తోత్రం కూడా. బాహ్యపూజ నుండి అంతర్ముఖ ధ్యానానికి, భావపూర్వక శరణాగతి నుండి యోగిక జాగరణకు, కర్మబంధం నుండి దైవకృప ద్వారా లభించే స్వేచ్ఛకు ఈ స్తోత్రం సాధకుని నడిపిస్తుంది.
ఉమా శతకంను భక్తిశ్రద్ధలతో పారాయణం చేయడం లేదా ధ్యానించడం వలన మనస్సు పవిత్రమవుతుంది, విఘ్నాలు తొలగుతాయి, బాధల నుండి రక్షణ లభిస్తుంది, సాధనలో స్థిరత్వం కలుగుతుంది, భక్తి మేల్కొంటుంది, దివ్యమాత కరుణాకటాక్షం ప్రసాదమవుతుంది అని విశ్వసించబడుతుంది. ముఖ్యంగా, బలహీనతను శక్తిగా, చంచలతను ధ్యానంగా, బంధనాన్ని విముక్తిగా మార్చగల పరమమాత ఉమాదేవికి సంపూర్ణంగా శరణాగతి చేయడానికి ఈ స్తోత్రం సాధకునికి సహాయపడుతుంది.
॥ కావ్యకణ్ఠ వాసిష్ఠ శ్రీగణపతిముని విరచితమ్ ఉమాశతకమ్ ॥
షష్ఠం దశకమ్ - తూణకవృత్తమ్
గౌరి చణ్డి కాలికే గణాధినాయకామ్బికే
స్కన్దమాతరిన్దుఖణ్డశేఖరే పరాత్పరే ।
వజ్రనాయికే ప్రపంచరాజ్ఞి హైమవత్యుమే
భర్గపత్ని పాలయేతి గీయతాం సదా సఖే ।। ౫౧ ।।
వాసుదేవముఖ్యనిత్యదేవమౌలివిస్ఫుర
ద్రత్నజాలరశ్మిజాతరఞ్జితాఙ్ఘ్రిపఙ్కజే ।
శీతభానుబాలచూడచిత్తబాలడోలికే
శైలపాలబాలికే సదా వదామి నామ తే ।। ౫౨ ।।
కల్పవల్లి గాయతాం నితమ్బినీమతల్లికే
నామ తే విపశ్చితో నిరన్తరం గృణన్తి యే ।
దై త్యజైత్రి లోకధాత్రి రాత్రిరాణ్ణిభాననే
శైలవంశవైజయన్తి జన్తవో జయన్తి తే ।। ౫౩ ।।
ఆననే త్వదీయనామ పావనాచ్చ పావనం
యస్య పుణ్యపూరుషస్య పూరుషార్ధవిగ్రహే ।
సానుమన్మహేన్ద్రపుత్రి సమ్మదాయ భూయసే
బన్ధనాలయోఽపి తస్య నన్దనం వనం యథా ।। ౫౪।।
నామకీర్తనేషు యా షడాననస్య షడ్విధాత్
శబ్దతోఽపి భాషితాత్పృథక్పదాభిశోభితాత్ ।
ఉన్నతైకనాదతో గజాననస్య బృంహితాత్
తృప్తిమేతి పుత్రయోః సమాపి సా జయత్యుమా ।। ౫౫।।
ముగ్ధమిత్రమానసే మహాన్ధకారబన్ధురే
నిద్రితాముమాం నిజే బహిర్గవేషయస్యహో ।
తత్ప్రవిశ్య పశ్య వేదదీపకేన తాం తతః
తారశబ్దబోధితాం విధాయ సాధయామృతమ్ ।। ౫౬ ।।
ఆదిమో విభోః సుతో యదీయమూలమాశ్రితః
కుఞ్జరాననో బిభర్తి సాలతాతనౌ త తా ।
అగ్రతో దధాతి కిఞ్చిదమ్బుజం మరన్దవ-
త్తత్ర శక్తిరుత్తమా ప్రబోధయన్తి తాం విదః ।। ౫౭।।
ద్వాదశాన్తశాయినీ హృదమ్బుజాన్తరస్థితా
మణ్డలద్వయాలయా సితాద్రిశృఙ్గచారిణీ ।
సర్వభూతజాలభర్తురాసనార్ధభాగినీ
భూతిముత్తమాం తనోతు భూభృతః సుతా తవ ।। ౫౮।।
క్షత్రమర్దనప్రసూరసూరిలోకదుర్గమా
