सप्तविंशः स्तबकः - शिखरिणीवृत्तम्

प्रचण्डचण्डी

विधुन्वन्ध्वान्तानि प्रतिदिशमधर्मं परिहरँ-

च्छ्रियं व्यातन्वानस्सपदि शमयन् दुःखपटलम् ।

सहस्राराम्भोजे द्रवमसदृशं मे प्रजनयन्

प्रचण्डायाश्चण्ड्यास्सितहसितलेशो विजयते ।। ६५१ ।।

अरीणां शीर्षेषु ज्वलितदवकीलीन्द्रसदृशं

विनम्राणां शीर्षेष्वमृतकरबिम्बेन तुलितम् ।

विरोधिध्वान्तानां तरुणतरणिप्राभवहरं

प्रचण्डायाश्चण्ड्याश्चरणमसतां हन्तु विभवम् ।। ६५२ ।।

भजे भासां शालां निखिलधिषणानां जनिभुवं

बलानामाधात्रीं निखिलभुवनेन्द्रस्य दयिताम् ।

भजन्ते यां गीतैर्मधुसमयमाद्यत्पिकवधू-

कलालापा हृद्यैर्हयवदनपङ्केरुहदृशः ।। ६५३ ।।

ज्वलन्ती तेजोभिर्महिषमथने या तव तनु-

र्लसन्ती लावण्यैर्गिरिशरमणे या तव तनुः ।

विना क्रोधप्रीती न किमपि तयोर्भेदकमभूत्

तयोराद्या दुर्गा भवति ललिताऽन्या मुनिनुते ।। ६५४ ।।

सहस्रं भानूनां भवति दिवसानामधिपतेः

सहस्रं शीर्षाणां भवति भुजगानामधिपतेः ।

सहस्रं नेत्राणां भवति विबुधानामधिपतेः

सहस्रं बाहूनां भवति समये हैमवति ते ।। ६५५।।

प्रसन्नो वक्त्रेन्दुर्न च नयनयोः कोऽप्यरुणिमा

न कम्पो बिम्बोष्ठे स्मितमपि लसत्काशविशदम् ।

सरोजाभः पाणिः किणविरहितः कोमलतमो

ज्वलच्छूलं त्वासीज्जननि तव शुम्भाय भयदम् ।। ६५६ ।।

वधे शुम्भस्यासीत्तव जननि या काचन तनु-

र्दधानाऽग्र्याः शक्तीः शशिकिरणसारोपमरुचिः ।

इमां ध्यायं ध्यायं स्मरहरसखि व्याकुलमिदं

मनो मे विश्रान्तिं भजति भजतां कल्पलतिके ।। ६५७ ।।

यदि त्वं संहारे पटुरसि सवित्रि त्रिजगत

स्तदेतत्त्वां याचे सरसिरुहगर्भादिविनुते ।

इमे मे पाप्मानो भगवति नदन्तो बहुविधा

स्तदेषु प्रख्यातं प्रतिभयतमं दर्शय बलम् ।। ६५८ ।।

बिभेदोरः क्रोधात्कनककशिपोरब्धितनया

कुचग्रावोल्लीढैरतिशितशिखैर्यः किल नखैः ।

त्वया दत्ता शक्तिर्नरहरिशरीराय जगतां

विनेत्रे पुंसेऽस्मै जननि रणरङ्गस्थलरमे ।। ६५९ ।।

अजेयस्त्रैलोक्यप्रकटितपताकः पलभुजां

बिडौजा यत्कारागृहपरिचयी पङ्क्तिवदनः ।

सहस्रारं साक्षाद्धृतनरशरीरं तमजयत्

तवैवावेशेन प्रियपरशुरम्ब द्विजशिशुः ।। ६६० ।।

त्वदीया सा शक्तिस्सकलजगदन्तेऽप्यनलसा

पुरा कार्यस्यान्ते तनयमयि हित्वा नृपरिपुम् ।

अविक्षत्काकुत्स्थं दशमुखकुलोन्माथविधये

सहस्रांशुं हित्वा शशिनमिव घस्रे गलति भा ।। ६६१।।

हृते लोकव्राते भगवति भवत्यैव स पुरा-

मरिः कीर्तिं लब्धुं चतुरमतिरायाति समये ।

त्वया लोकत्राणे जननि रचिते राक्षसवधाद्

यशोऽवाप्तुं विष्णुर्मिलति च कुतोऽप्येष निपुणः ।। ६६२।।

स्वरूपं ते वज्रं वियति रजसां सूक्ष्ममहसा-

मुपाधिस्ते स्तोमो भवति चपला काऽपि तनुभा ।

अरुद्धा ते व्याप्तिर्बलमखिलदत्तं बलनिधेः

सहस्रांशः स्वस्य प्रभवसि समस्तस्य च शिवे ।। ६६३ ।।

यतः कालव्याजात्पचसि भुवनं वैद्युतमहः

प्रभावात्कालीं त्वामयि विदुरतः पण्डितवराः ।

प्रभोः शस्त्रं भूत्वा दहसि यदरीन्वज्रवपुषा

प्रचण्डां चण्डीं तद्भगवति भणन्त्यक्षयबले ।। ६६४ ।।

अयि त्वामेवेन्द्रं कथयति मुनिः कश्चिदजरे

त्वया शस्त्राढ्यं तं भणति तु परस्तत्त्वविदृषिः ।

युवां मातापुत्रौ भगवति विभाज्यौ न भवत-

स्ततो धीनां द्वेधा विबुधजनगोष्ठीषु गतयः ।। ६६५।।

विकुर्वाणा विश्वं विविधगुणभेदैः परिणमद्

विधुन्वाना भावान् भुवनगतिरोधाय भवतः ।

वितन्वाना शर्वं चलवदचलं काचिदवितुं

विचिन्वाना जन्तोः कृतलवमपीशा विजयते ।। ६६६ ।।

प्रभा भानोर्यद्वद्भवसि सकलस्यापि तपनी

प्रचण्डा शक्तिः सत्यखिलभुवनेशस्य तपतः ।

सुधांशोर्ज्योत्स्नेव प्रमदयसि चेतः प्रविशतो

भवन्ती भूतादेर्दहरकुहरं मोदलहरी ।। ६६७ ।।

प्रचण्डा गौरी वा त्वमसि वसुरुद्रार्कविनुते

स भीमः शम्भुर्वा विभुरभयदः पादसुहृदाम् ।

तयोरेकं रूपं तव सहविभोः खेलति मह-

त्यमुष्मिन्नाकाशे धवलमहसि क्रीडति परम् ।। ६६८ ।।

विभक्ता या द्वेधा त्वमसि गगने शीतमहस-

स्तथा रम्ये बिम्बे ज्वलितललितस्त्रीतनुविधा ।

तयोर्नूहीशाने जननि कतमा मे जननभूः

पुराजन्मन्यासीद्विकटमथवोग्रैव सुषुवे ।। ६६९।।

दृशोर्भेदाद् दृष्टेर्न भवति भिदा काऽपि करयो-

र्न भेदाद्भिन्नं स्यात्कृतमभिविमानैक्यवशतः ।

भिदा तन्वोरेवं न भवति भिदायै तव शिवे

वियद्देशे चण्ड्यां सितमहसि गौर्यां च भवति ।। ६७० ।।

तव च्छिन्नं शीर्षं विदुरखिलधात्र्यागमविदो

मनुष्याणां मस्ते बहुलतपसा यद्विदलिते ।

सुषुम्नायां नाड्यां तनुकरणसम्पर्करहिता

बहिश्शक्त्या युक्ता विगतचिरनिद्रा विलससि ।। ६७१।।

उताहो तन्वङ्ग्यां भृगुकुलविधात्र्यां पितृगिरा

तनूजेनच्छिन्ने शिरसि भयलोलाक्षि नलिने ।

न्यधास्तेजो भीमं निजमयि यदक्षुद्रमनघं

तदाहुस्त्वामम्ब प्रथितचरिते कृत्तशिरसम् ।। ६७२।।

हुतं धाराज्वालाजटिलचटुले शस्त्रदहने

तपस्विन्याः कायं भगवति यदाऽम्ब त्वमविशः ।

तदा तस्याः कण्ठप्रगलदसृजः कृत्तशिरसः

कबन्धेन प्राप्तो भुवनविनुतः कोऽपि महिमा ।। ६७३।।

निधेस्त्वत्तो हृत्वा भगवति न लज्जे भुवि सृजन्

रसक्षोणीर्वाणीस्त्वदमलयशस्सौरभजुषः ।

नृपोद्यानात्सूनोत्करमपहरन् भक्तिनटनं

वितन्वानस्तस्मै मुहुरुपहरँत्सेवक इव ।। ६७४।।

दधानास्सन्तोषं मनसि सुकवीनामतितरां

ददानाः प्रत्यग्रं विबुधसदसे भावमलघुम् ।

कुलानामुत्साहं सपदि विदधानाश्शिववधू-

पराणां शोभन्तां जगति शिखरिण्यो गणपतेः ।। ६७५।।